Wykop.pl Wykop.pl
  • Główna
  • Wykopalisko150
  • Hity
  • Mikroblog
  • Zaloguj się
  • Zarejestruj się
Zaloguj się

Popularne tagi

  • #ciekawostki
  • #informacje
  • #technologia
  • #polska
  • #swiat
  • #motoryzacja
  • #podroze
  • #heheszki
  • #sport

Wykop

  • Ranking
  • Osiągnięcia
  • FAQ
  • O nas
  • Kontakt
  • Reklama
  • Regulamin
Piotr_Gasiorowski

Piotr_Gasiorowski

Dołączył 2 lata i 2 mies. temu
  • Obserwuj
  • Akcje 624
  • Znaleziska 614
  • Mikroblog 10
  • Obserwujący 23
  • Obserwowane 30

5

Od programu Apollo do Oriona i Artemis. Co dalej?

Od programu Apollo do Oriona i Artemis. Co dalej?

Załogowy program księżycowy NASA wybudził się z półwiecznego letargu. Jak rozwiną się lądowania na Księżycu? Czy powstanie wokółksiężycowa stacja orbitalna i stałe bazy na powierzchni Srebrnego Globu?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 13.04.2026, 09:55:24
  • 1
  • #
    astronautyka
  • #
    ksiezyc
  • #
    artemis
  • #
    lotykosmiczne
  • #
    gruparatowaniapoziomu
  • #
    nasa

41

Żywe skamieniałości, czyli zapomniane przedrostki słowiańskie

Żywe skamieniałości, czyli zapomniane przedrostki słowiańskie

Co mają z sobą wspólnego wyrazy takie jak sąd, sąsiad, sumienie i sąsiek? Skąd się wzięły nazwy miejscowe Sępólno, Sąspów i Santok? Kim był staropolski sąpierz?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 10.04.2026, 13:36:41
  • 2
  • #
    historiajezyka
  • #
    jezykislowianskie
  • #
    jezykoznawstwo
  • #
    etymologia
  • #
    jezykpolski
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
11.04.2026, 13:34:59 via Wykop
  • 1
@Arv_: Jeżeli cokolwiek wydaje się nieprzystępne albo zbyt specjalistyczne, zachęcam do zgłaszania uwag w sekcji komentarzy pod artykułem. Chętnie wyjaśnię wszystko najprościej, jak potrafię. Trudno jednak obejść fakt, że każda dziedzina nauki ma swoją teminologię, metodologię i podstawowy zasób wiedzy, w którym trzeba się choć trochę orientować. W "Eksperymencie Myślowym" staramy się przedstawiać zagadnienia naukowe w sposób zrozumiały, ale bez nadmiernego spłycania i upraszczania.

4

RECENZJA/REKOMENDACJA. Theodore P. Snow, Don Brownlee "Szósty pierwiastek"

RECENZJA/REKOMENDACJA. Theodore P. Snow, Don Brownlee "Szósty pierwiastek"

Węgiel (nr 6 w układzie okresowym) jest z punktu widzenia istot żywych najważniejszym pierwiastkiem we Wszechświecie ze zględu na swoją wyjątkową zdolność do tworzenia dowolnie wielkich i skomplikowanych molekuł. Jak powstał? Czemu zawdzięcza swoje właścowości? Na czym polega jego obieg na Ziemi?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 08.04.2026, 10:23:39
  • 1
  • #
    chemia
  • #
    astronomia
  • #
    wegiel
  • #
    wszechswiat
  • #
    zycie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

9

Etymologiae. 60 artykułów o pochodzeniu słów

Etymologiae. 60 artykułów o pochodzeniu słów

Naukowe badanie pochodzenia słów to praca detektywistyczna i interdyscyplinarna. Dane językowe muszą być uzupełniane informacją o historii i kulturze, a często także wynikami badań nauk przyrodniczych. Prawdziwy rodowód słów zwykle okazuje się zaskakujący: nic nie jest takie, jak się zdaje.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 03.04.2026, 10:01:04
  • 0
  • #
    etymologia
  • #
    pochodzenieslow
  • #
    jezykoznawstwo
  • #
    historiajezyka
  • #
    slowotworstwo
  • #
    gruparatowaniapoziomu

6

Podcast Druga Opinia. Porozmawiajmy o języku

Podcast Druga Opinia. Porozmawiajmy o języku

Co dała ludziom umiejętność mówienia i dlaczego zwierzęta porozumiewają się inaczej. Kiedy świat usłyszał pierwsze słowo. Czy kiedyś będziemy wszyscy mówili w jednym języku. Jaką przewagę nad językiem wyuczonym mają języki dziedziczone po naszych przodkach. O genie mowy, którego nie ma itd.

Piotr_Gasiorowski
z
drugawersja.pl
dodany: 02.04.2026, 20:19:49
  • 2
  • #
    jezyk
  • #
    ewolucja
  • #
    historiajezyka
  • #
    wielojezycznosc
  • #
    jezykoznawstwoewolucyjne
  • #
    gruparatowaniapoziomu

39

Podcast Druga Wersja: Wszystko o promieniowaniu i promieniotwórczości

Podcast Druga Wersja: Wszystko o promieniowaniu i promieniotwórczości

Jak kochający mąż zabił żonę za pomocą pierścionka. Jak długo działał reaktor jądrowy skonstruowany przez Matkę Naturę. Dlaczego nie powinniśmy gubić urządzeń zawierających pierwiastki radioaktywne. W jakich przypadkach wchodzenie do piwnicy wiąże się ze szczególnym niebezpieczeństwem itd.

Piotr_Gasiorowski
z
drugawersja.pl
dodany: 02.04.2026, 20:13:28
  • 2
  • #
    chemia
  • #
    fizyka
  • #
    promieniotworczosc
  • #
    bronjadrowa
  • #
    skazenieradioaktywne
  • #
    gruparatowaniapoziomu

7

Ludwik Fleck, mikrobiolog, immunolog i filozof. Czas na przypomnienie

Pokaż treści 18+

Ludwik Fleck, mikrobiolog, immunolog i filozof. Czas na przypomnienie

Międzywojenna Polska miała wielu znakomitych uczonych. O niektórych z nich niemal zupełnie nie pamiętamy, choć ich odkrycia i zasługi dla nauki pozostają ważne. Historia obeszła się szczególnie niełaskawie z naukowcami pochodzenia żydowskiego, jak Ludwik Fleck (1896-1961).

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 30.03.2026, 13:03:06
  • 0
  • #
    ludwikfleck
  • #
    naukapolska
  • #
    mikrobiologia
  • #
    immunologia
  • #
    filozofianauki
  • #
    gruparatowaniapoziomu

4

Czy wirusy naprawdę stają się coraz łagodniejsze?

Czy wirusy naprawdę stają się coraz łagodniejsze?

Można spotkać pogląd, że z biegiem czasu wirusy stają się łagodniejsze. Można też spotkać pogląd odwrotny: że kolejne mutacje zwiększają zjadliwość wirusów, jakby zależało im na skutecznej eliminacji żywicieli. Jak w rzeczywistości działa dobór naturalny, kształtujący ewolucję wirusów?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 27.03.2026, 16:27:03
  • 0
  • #
    wirusy
  • #
    ewolucja
  • #
    zjadliwosc
  • #
    dobornaturalny
  • #
    medycyna
  • #
    gruparatowaniapoziomu

6

Wasyl Mudry - ciekawa postać w historii stosunków polsko-ukraińskich

Wasyl Mudry - ciekawa postać w historii stosunków polsko-ukraińskich

Wasyl Mudry to postać zapomniana w historii zarówno Polski, jak i Ukrainy. Był to jednak ważny polityk przedwojenny, który w epoce starcia totalitaryzmów i nasilania się radykalnego nacjonalizmu próbował działać na rzecz normalizacji stosunków między Polakami a Ukraińcami.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 25.03.2026, 10:52:06
  • 0
  • #
    polska
  • #
    ukraina
  • #
    historia
  • #
    dwudziestoleciemiedzywojenne
  • #
    biografia
  • #
    gruparatowaniapoziomu

7

Kręte drogi etymologii: nisko, niżej, niz, nizina itd.

Kręte drogi etymologii: nisko, niżej, niz, nizina itd.

O pewnej rodzinie słów. Polskie "niski" pochodzi od praindoeuropejskiego *ni- 'na dole'. Wśród pokrewnych słów jest na przykład *ni-sd-o- 'gniazdo', czyli "miejsce, gdzie siada ptak" (patrz angielskie "nest") . Nizem nazywano w dawnej polszczyźnie nizinę (a zwłaszcza stepy ukraińskiego Zaporoża).

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 20.03.2026, 20:45:35
  • 0
  • #
    jezykoznawstwo
  • #
    etymologia
  • #
    historiajezykapolskiego
  • #
    jezykiindoeuropejskie
  • #
    slowianie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

16

Wysoki, wysze i wz wysz. Staropolska wysokość

Wysoki, wysze i wz wysz. Staropolska wysokość

Polski przymiotnik "wysoki" pochodzi od praindoeuropejskiego *ups-. Jego prasłowiański przodek dał początek dużej rodzinie słów, z których większość została dziś zapomniana. Ich miejsce zajęły innowacje, np. "wyszynę" zastąpiła "wyżyna". Skąd pochodzą nazwy takie jak Wyszogród (dawny Wyszegard)?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 16.03.2026, 21:14:16
  • 0
  • #
    etymologia
  • #
    jezykoznawstwo
  • #
    slowotworstwo
  • #
    historiajezykapolskiego
  • #
    jezykiindoeuropejskie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

10

Dlaczego bumerang wraca i inne "proste" pytania

Dlaczego bumerang wraca i inne "proste" pytania

Mirosław Dworniczak poleca książkę Marty'ego Jopsona. Autor wyjaśnia mnóstwo zjawisk, z którymi mamy do czynienia na co dzień, a których często nie rozumiemy. Dzieci nie boją się pytać, "dlaczego tak jest" lub "jak to działa". Dorośli często nie znają odpowiedzi, ale boją się przyznać do niewiedzy.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 12.03.2026, 10:18:35
  • 8
  • #
    popularyzacjanauki
  • #
    fizyka
  • #
    chemia
  • #
    technika
  • #
    naukaniemieckiego
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
12.03.2026, 22:04:34 via Wykop
  • 2
@not-sweet: Koniecznie powinieneś od czasu do czasu przeczytać coś, żeby się dokształcić.

8

Planety swobodne i mikrosoczewkowanie grawitacyjne

Planety swobodne i mikrosoczewkowanie grawitacyjne

Szacuje się, że przestrzeń międzygwiezdna Galaktyki jest pełna planet swobodnych, niezwiązanych grawitacyjnie z żadną gwiazdą. Od niedawna zaczęto je wykrywać, korzystając z obserwacji soczewkowania mikrograwitacyjnego. Ważną rolę odegrały przy tym badania polskich astronomów (projekt OGLE).

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 09.03.2026, 11:38:32
  • 0
  • #
    astronomia
  • #
    egzoplanety
  • #
    planetyswobodne
  • #
    teleskopykosmiczne
  • #
    soczewkowaniegrawitacyjne
  • #
    gruparatowaniapoziomu

5

Etymologie intrygujące, choć nie do końca pewne

Etymologie intrygujące, choć nie do końca pewne

Czy polskie słowo "już" i łacińskie "iūs" (prawo) są spokrewnione? Czy istniały wczesne kontakty językowe między ludami indoeuropejskimi i semickimi? Jakie jest pochodzenie imienia biblijnej Ewy? Czy ma coś wspólnego z kartagińskim pozdrowieniem zapożyczonym przez Rzymian?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 08.03.2026, 11:10:07
  • 0
  • #
    etymologia
  • #
    jezykoznawstwohistoryczne
  • #
    jezykiindoeuropejskie
  • #
    jezykisemickie
  • #
    zapozyczenia
  • #
    gruparatowaniapoziomu

52

Nowa książka Davida Attenborough: "Ocean. Ostanie dzikie miejsce"

Nowa książka Davida Attenborough: "Ocean. Ostanie dzikie miejsce"

David Attenborough (ur. 1926) rok temu wyprodukował film poświęcony oceanom. Książka jest jego uzupełnieniem. Opisuje rafy koralowe, głębiny, otwarte wody pelagiczne, lasy listownic, Arktykę, namorzyny, wyspy oceaniczne i góry podmorskim oraz Ocean Południowy. Co im zagraża? Jak można je chronić?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 05.03.2026, 15:16:13
  • 2
  • #
    ocean
  • #
    biologia
  • #
    ochronasrodowiska
  • #
    davidattenborough
  • #
    klimat
  • #
    gruparatowaniapoziomu

18

Carrozzeria Castagna, czyli cud na kółkach

Carrozzeria Castagna, czyli cud na kółkach

Manufaktura Carrozzeria Castagna od 1849 roku projektowała powozy, a od końca XIX w. do wczesnych lat powojennych luksusowe, oryginalne i piękne karoserie samochodów. Jej klientami były gwiazdy filmowe, rodziny królewskie, a nawet papież. Piotr R Frankowski opowiada o dziejach i dziełach firmy.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 03.03.2026, 10:56:41
  • 1
  • #
    samochody
  • #
    karoserie
  • #
    motoryzacja
  • #
    historia
  • #
    technika
  • #
    gruparatowaniapoziomu

42

Dlaczego nauka czasem zmienia zdanie? I jak to może być postrzegane?

Dlaczego nauka czasem zmienia zdanie? I jak to może być postrzegane?

Choć powinno być oczywiste, że nauka składa się z teorii modeli i hipotez, które ZAWSZE mogą wymagać korekt lub odrzucenia, jeśli ich przewidywania okażą się sprzeczne z rzeczywistością, wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że gotowość do zmiany zdania jest siłą, a nie słabością nauki.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 27.02.2026, 20:00:37
  • 26
  • #
    nauka
  • #
    medycyna
  • #
    metodanaukowa
  • #
    naukaaspoleczenstwo
  • #
    weryfikacja
  • #
    gruparatowaniapoziomu

11

MKUltra, mroczna operacja pseudomedyczna CIA

MKUltra, mroczna operacja pseudomedyczna CIA

Tajny program CIA pod kryptonimem MKUltra prowadzono w latach 50. i 60. XX w., testując (także na nieświadomych obywatelach) pseudonaukowe metody kontroli umysłu za pomocą środków chemicznych. Korzystano także z "doświadczenia" niemieckich i japońskich zbrodniarzy wojennych.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 20.02.2026, 09:47:54
  • 7
  • #
    pseudonauka
  • #
    cia
  • #
    mkultra
  • #
    kontrolaumyslu
  • #
    lsd
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
20.02.2026, 17:07:29 via Wykop
  • 2
@qciek: W dużej części były pseudonaukowe, prowadzone w sposób nie tylko nieludzki, ale także bez przestrzegania rygoru eksperymentalnego; często towarzyszyło im fałszowanie danych (jak w badaniach Sigmunda Raschera nad hipotermią w Dachau). Ich wyniki (pomijając nawet aspekt etyczny) mają nikłą wartość z naukowego punktu widzenia. Jaką − choćby jedną − realną korzyść odniosła medycyna czy biologia z "badań genetycznych" (cudzysłów zamierzony) Josefa Mengelego nad bliźniętami? Co wniósł Mengele do wiedzy
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
23.02.2026, 18:58:40 via Wykop
  • 0
@qciek: Powtarzam pytanie: czego mianowicie genetycy dowiedzieli się z badań Mengelego? Nawet jeśli nie żyją, to powinny zostać jakieś ślady w ich publikacjach. Analogia do Wernhera von Brauna nie jest trafna, bo jego osiągnięcia techniczne z czasów wojny znamy, podobnie jak wkład w amerykański program kosmiczny, i nikt nie kwestionuje jego talentów inżynierskich.

5

Czy grupa krwi P(2) może nas chronić przed bąblowicą?

Czy grupa krwi P(2) może nas chronić przed bąblowicą?

Tasiemiec bąblowcowy to groźny pasożyt. Można się nim zarazić, jedząc nieumyte owoce leśne zabrudzone odchodami lisów, wilków lub psów. Różnice geograficzne w częstości występowania bąblowicy skorelowane są z występowaniem grup krwi układu P1PK, co sugeruje, że jedna z nich chroni przed zakażeniem.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 23.02.2026, 16:09:05
  • 0
  • #
    grupykrwi
  • #
    immunologia
  • #
    biochemia
  • #
    medycyna
  • #
    pasozyty
  • #
    gruparatowaniapoziomu

492

Dlaczego wciąż warto czytać "Solaris" Stanisława Lema

Dlaczego wciąż warto czytać "Solaris" Stanisława Lema

"Solaris" ukazała się 65 lat temu. Pozostaje nie tylko sprawnie napisaną klasyką SF z intrygującą fabułą osadzoną na odległej, obcej planecie zalanej "rozumnym oceanem", ale jest też traktatem o ludzkości, Wszechświecie i nauce. Podkreśla to nowa inscenizacja powieści w Teatrze Polskim we Wrocławiu.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 18.02.2026, 12:19:29
  • 133
  • #
    lem
  • #
    literatura
  • #
    sciencefiction
  • #
    solaris
  • #
    adaptacje
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
18.02.2026, 15:15:30 via Wykop
  • 1
Lem był mistrzem pierwszych i ostatnich zdań w powieściach (warto sprawdzić pod tym względem także Eden i Niezwyciężonego). Ostatnie zdanie Solaris jest zacytowane w artykule, więc przypomnę tylko pierwsze:

O dziewiętnastej czasu pokładowego zeszedłem, mijając stojących wokół studni, po metalowych szczeblach do wnętrza zasobnika.
  • 2
  • Otrzymuj powiadomienia
    o nowych odpowiedziach

Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
20.02.2026, 01:00:56 via Wykop
  • -1
A co tu jest niepoprawnego? "Zeszedł" to regionalizm, nie błąd.
  • <
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 11
  • Strona 1 z 11
  • >

Piotr Gąsiorowski

  • Jestem z zawodu językoznawcą, ale interesuję się także naukami ścisłymi i przyrodniczymi. Zamieszczam głównie "wykopaliska" dotyczące różnych dyscyplin naukowych. Mam uczulenie na szarlatanów i pseudouczonych. Współautor portalu popularyzatorskiego Eksperyment Myślowy. Obecny na BlueSky: https://bsky.app/profile/piotrgasiorowski.bsky.social
  • Wielkopolska
  • https://eksperymentmyslowy.pl/
  • Facebook
  • X (dawny Twitter)

Osiągnięcia

  • Komentator
    od 03.02.2025

    Komentator
  • Rocznica
    od 18.02.2026

    Rocznica
  • Farciarz
    od 08.06.2025

    Farciarz
  • Wykopowicz
    od 10.06.2025

    Wykopowicz

Wykop © 2005-2026

  • O nas
  • Reklama
  • FAQ
  • Kontakt
  • Regulamin
  • Polityka prywatności i cookies
  • Hity
  • Ranking
  • Osiągnięcia
  • Changelog
  • więcej

RSS

  • Wykopane
  • Wykopalisko
  • Komentowane
  • Ustawienia prywatności

Regulamin

Reklama

Kontakt

O nas

FAQ

Osiągnięcia

Ranking