Jak ma wyglądać współpraca biologów i lekarzy ze sztuczną inteligencją? Czy może się zdarzyć, że AI zaprojektuje skuteczną terapię (np. koktajl wielu leków) całkowicie niezrozumiałą dla specjalistów? Czym się różni ingerencja w procesy metaboliczne od gry w szachy, go lub dowodzenia twierdzeń?

Fascynująca historia słynnych przedwojennych zawodów lotniczych Challenge (zanim jeszcze zaczęli zwyciężać w nich Polacy). Opowiada Piotr R Frankowski, znawca dziejów techniki.

Jeszcze w XVI w. normalną formą mianownika liczby mnogiej słów takich jak "kruk" było "krucy", czasem "krukowie". Forma "kruki" pełniła funkcję biernika. Jak to się stało, że biernik zajął miejsce mianownika, a polskie nazwy zwierząt zaczęto odmieniać inaczej niż określenia ludzi?

Alfred Nobel był autorem licznych wynalazków, ale zasłynął zwłaszcza jako przedsiębiorca, który zbudował swoją fortunę na niebezpiecznej nitroglicerynie i jej "oswojonej" postaci, czyli dynamicie. Skąd wziął się pomysł testamentu, w którym wynalazca ufundował nagrody swojego imienia?

Kto, kiedy i dlaczego zbudował pierwsze stałe tory z prawdziwego zdarzenia dla wyścigów samochodowych? Szczególną rolę odegrał brytyjski tor Brooklands (opodal Weybridge). Jego historię opowiada znawca dziejów automobilizmu i sportów samochodowych, Piotr R Frankowski.

Język prasłowiański miał 3 rodzaje gramatyczne. W rodzaju męskim biernik nie różnił się od mianownika (jak w zachowanych wyrażeniach "wyjść za mąż", "wsiąść na koń"). W bardzo dawnych czasach mówiono "upolowałem bóbr", potem "upolowałem bobru", dziś: "upolowałem bobra". Dlaczego odmiana ewoluuje?

Henri B. Kagan i Kenso Soai zostali nagrodzeni Noblem za badania nad autokatalitycznym samowzmacnianiem chiralności (lewo- lub prawoskrętności) w procesach chemicznych. Być może jest to odpowiedź na jedną z zagadek biologii: dlaczego życie na Ziemi łamie symetrię lustrzaną?

Chyba już wszyscy wiedzą, że tegorocznym Noblem nagrodzono twórców nowego kierunku badań: optogenetyki. Na czym jednak polegają mechanizmy molekularne umożliwiające sterowanie działaniem neuronów za pomocą światła? Jakie są ich potencjalne zastosowania?

Bardzo zasłużony Nobel z dziedziny fizyki dla Francisa Halzena za badania nad neutrinami. Wiesław Seweryn prezentuje nagrodzone osiągnięcia i wyjaśnia ich znaczenie. Temat neutrin był wielokrotnie omawiany we wpisach na portalu Eksperyment Myślowy.

Kiedy smażymy powidła śliwkowe, w garnku zachodzi wielka liczba reakcji chemicznych, od których zależy konsystencja, kolor, aromat i smak powideł (na przykład karmelizacja cukrów i reakcja Maillarda). Jak robić powidła, żeby zwiększyć efektywność reakcji pożądanych, a uniknąć niepożądanych?

O neutrinach wciąż wiemy niewiele. Nie znamy nawet ich masy; wiemy tylko, że jest niesłychanie mała, ale niezerowa. Prawie nie można ich wykryć, ale dzięki temu "prawie" istnieje astronomia neutrinowa. Historię badań nad tymi tajemniczymi cząstkami prezentują autorzy: fizyk i dziennikarz naukowy.

Le Corbusier, Walter Gropius, Frank Lloyd Wright czy Buckminster Fuller znani są jako genialni wizjonerzy architektury XX wieku. Mniej wiadomo o ich innych dokonaniach, na przykład o tym, że zajmowali się także projektowaniem samochodów. Pisze o tym Piotr R Frankowski, znawca dziejów motoryzacji.

Ewolucja języka polskiego ma często przebieg chaotyczny. Przykładem jest rywalizacja końcówek dopełniacza -a, -u. Mają one różne pochodzenie (pierwsza kontynuuje indoeuropejską formę innego przypadka, ablatywu). Nieprzewidywalne wahania typu wieczora/wieczoru lub laptopa/laptopu trwają do dziś.

Świat wielkiej nauki odlicza już dni do ogłoszenia laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Kto jest w gronie faworytów? Czy przewidywania się sprawdzą? Przeczytajcie koniecznie!

Książka Afshordiego i Halpera przedstawia historię koncepcji kosmologicznych i teorii Wielkiego Wybuchu. Dlaczego stał się ona standardowym modelem współczesnej kosmologii? Jakie dane przemawiają za jej przyjęciem? Czy Wielki Wybuch jest przekonującym wyjaśnieniem powstania Wszechświata?

Gramatyka polska ewoluuje od setek lat i nadal ulega dość szybkim zmianom. Dotyczy to szczególnie odmiany rzeczowników rodzaju męskiego. Na przykład celownik typu "orłowi" zastępuje dawniejsze "orłu". Stara końcówka trzyma się w formach "panu, ojcu, bogu, bratu, diabłu, światu, lwu" i kilku innych.

Historia oryginalnego wynalazcy, Adolphe'a Kégresse'a, który zaczynał karierę na dworze cara Mikołaja II jako szef jego warsztatów samochodowych i osobisty kierowca. Kégresse był twórcą half-tracku, czyli napędu półgąsienicowego, do dziś stosowanego w różnych pojazdach specjalistycznych.

Czym jest właściwie mol (jednostka układu SI, nie owad) i jaka jest jego dokładna wartość? To niby proste sprawy, których uczymy się w szkole, ale kto później pamięta, o co chodziło? Doświadczony chemik wyjaśnia dzieje mola i jego użyteczność.

Istnieje wiele typów szczepionek: od tradycyjnych (jak wirusowe atenuowane czy anatoksyny) do innowacyjnych (jak szczepionki wektorowe czy mRNA). Oddziałują one w bardzo różny sposób na układ odpornościowy. Jeśli chcecie sobie usystematyzować wiedzę na ten temat, zapraszamy do lektury.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Polacy byli pełni optymizmu. Pojawiły się marzenia o eksploracji odległych kontynentów i hasła typu "Żądamy kolonij dla Polski". Zorganizowano także ekspedycję harcerską, która w nieco ponad dwa lata okrążyła świat samochodem marki Ford T.