Ciężkie zachorowania na wycieczkowcu MV Hondius zwróciły uwagę opinii publicznej na hantawirusy. Ich głównymi ofiarami są gryzonie, ale mogą też zakażać ludzi. Jak niebezpieczne są hantawirusy? Jak unikać możliwości zakażenia? Czy grożą nam epidemie hantawirusowe na dużą skalę?

David Attenborough kończy dziś 100 lat. Zaczynał karierę, gdy popularyzację nauki i misję ogrodów zoologicznych rozumiano inaczej niż dziś. Właściwie sam stworzył współczesny styl komunikacji z widzami programów edukacyjnych. Przypominamy najważniejsze szczegóły jego biografii.

Wśród znalezisk archeologicznych z miast pogrzebanych przez erupcję Wezuwiusza (79 r. n.e.) są inskrypcje łacińskie. Gdyby nie graffiti w Pompejach, wiedzielibyśmy o wiele mniej o łacinie "nieprzyzwoitej". Z kolei pewna tablica z Herkulanum mówi nam coś ciekawego o systemie samogłosek łacińskich.

Mięso grillowane (zwłaszcza w wysokiej temperaturze na grillu węglowym) zawiera związki chemiczne, które powodują objawy stanu zapalnego i upośledzają funkcje układu odpornościowego. Dalszą konsekwencją może być rozwój nowotworów. Co warto wiedzieć, żeby grillować w bezpieczniejszy sposób?

Wczoraj minęło 40 lat od dnia, gdy wydarzyła się katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Przypominamy trzy artykuły zawierające spojrzenia na różne aspekty katastrofy czarnobylskiej. Autorami są dwaj chemicy i inżynier specjalista od energetyki cieplnej, w tym jądrowej.

Wirusy sprawiają kłopot tym biologom, którzy proponują definicję "życia" opartą na sztywnych kryteriach. Wirusy spełniają tylko część z nich, ale... wiele zależy od interpretacji. A może "prawdziwym" wirusem jest komórka, nad którą materiał genetyczny wirusa przejął kontrolę?

Druga część serii poświęconej zapomnianym przedrostkom słowiańskim, wciąż rozpoznawalnym w niektórych polskich słowach i nazwach geograficznym. Dzisiejsi użytkownicy języka są zwykle nieświadomi ich istnienia i nie rozumieją ich funkcji. Dziś przedrostek "wą-" (jak w słowach wątek, wąwóz i wądół).

Załogowy program księżycowy NASA wybudził się z półwiecznego letargu. Jak rozwiną się lądowania na Księżycu? Czy powstanie wokółksiężycowa stacja orbitalna i stałe bazy na powierzchni Srebrnego Globu?

Co mają z sobą wspólnego wyrazy takie jak sąd, sąsiad, sumienie i sąsiek? Skąd się wzięły nazwy miejscowe Sępólno, Sąspów i Santok? Kim był staropolski sąpierz?

Węgiel (nr 6 w układzie okresowym) jest z punktu widzenia istot żywych najważniejszym pierwiastkiem we Wszechświecie ze zględu na swoją wyjątkową zdolność do tworzenia dowolnie wielkich i skomplikowanych molekuł. Jak powstał? Czemu zawdzięcza swoje właścowości? Na czym polega jego obieg na Ziemi?

Naukowe badanie pochodzenia słów to praca detektywistyczna i interdyscyplinarna. Dane językowe muszą być uzupełniane informacją o historii i kulturze, a często także wynikami badań nauk przyrodniczych. Prawdziwy rodowód słów zwykle okazuje się zaskakujący: nic nie jest takie, jak się zdaje.

Co dała ludziom umiejętność mówienia i dlaczego zwierzęta porozumiewają się inaczej. Kiedy świat usłyszał pierwsze słowo. Czy kiedyś będziemy wszyscy mówili w jednym języku. Jaką przewagę nad językiem wyuczonym mają języki dziedziczone po naszych przodkach. O genie mowy, którego nie ma itd.

Jak kochający mąż zabił żonę za pomocą pierścionka. Jak długo działał reaktor jądrowy skonstruowany przez Matkę Naturę. Dlaczego nie powinniśmy gubić urządzeń zawierających pierwiastki radioaktywne. W jakich przypadkach wchodzenie do piwnicy wiąże się ze szczególnym niebezpieczeństwem itd.

Międzywojenna Polska miała wielu znakomitych uczonych. O niektórych z nich niemal zupełnie nie pamiętamy, choć ich odkrycia i zasługi dla nauki pozostają ważne. Historia obeszła się szczególnie niełaskawie z naukowcami pochodzenia żydowskiego, jak Ludwik Fleck (1896-1961).

Można spotkać pogląd, że z biegiem czasu wirusy stają się łagodniejsze. Można też spotkać pogląd odwrotny: że kolejne mutacje zwiększają zjadliwość wirusów, jakby zależało im na skutecznej eliminacji żywicieli. Jak w rzeczywistości działa dobór naturalny, kształtujący ewolucję wirusów?

Wasyl Mudry to postać zapomniana w historii zarówno Polski, jak i Ukrainy. Był to jednak ważny polityk przedwojenny, który w epoce starcia totalitaryzmów i nasilania się radykalnego nacjonalizmu próbował działać na rzecz normalizacji stosunków między Polakami a Ukraińcami.

O pewnej rodzinie słów. Polskie "niski" pochodzi od praindoeuropejskiego *ni- 'na dole'. Wśród pokrewnych słów jest na przykład *ni-sd-o- 'gniazdo', czyli "miejsce, gdzie siada ptak" (patrz angielskie "nest") . Nizem nazywano w dawnej polszczyźnie nizinę (a zwłaszcza stepy ukraińskiego Zaporoża).

Polski przymiotnik "wysoki" pochodzi od praindoeuropejskiego *ups-. Jego prasłowiański przodek dał początek dużej rodzinie słów, z których większość została dziś zapomniana. Ich miejsce zajęły innowacje, np. "wyszynę" zastąpiła "wyżyna". Skąd pochodzą nazwy takie jak Wyszogród (dawny Wyszegard)?

Mirosław Dworniczak poleca książkę Marty'ego Jopsona. Autor wyjaśnia mnóstwo zjawisk, z którymi mamy do czynienia na co dzień, a których często nie rozumiemy. Dzieci nie boją się pytać, "dlaczego tak jest" lub "jak to działa". Dorośli często nie znają odpowiedzi, ale boją się przyznać do niewiedzy.