W XIX w. językoznawstwo było pod silnym wpływem nauk przyrodniczych, zwłaszcza biologii. Na zasadzie analogii między dyscyplinami nauki zaczęto poszukiwać ogólnych praw rządzących rozwojem języka i decydujących o jego strukturze. Artykuł przedstawia najważniejsze przykłady takiego wpływu.

Kiedy drobny obiekt kosmiczny wchodzi w atmosferę Ziemi, daje początek zjawiskom, w których przewija się słowo "meteor" i jego pochodne ozdobione przyrostkami. Dla specjalisty meteor i meteoryt to bynajmniej nie to samo. A czym jest meteoroid i jaki związek z tym wszystkim ma meteorologia?

Wprowadzenie do nowego stylu kodowania w epoce sztucznej inteligencji. Strona praktyczna, zalety, wady i ograniczenia programowania, w którym AI staje się partnerem człowieka. Jak to robić, żeby nie utracić kontroli nad jakością i stabilnością produktu? Recenzja nowej książki Addy'ego Osmaniego.

Temat rzadko rozważany, a zasługujący na uwagę: w jaki sposób zmiany klimatyczne mogą się odbić na naszym zdrowiu i na funkcjonowaniu naszego układu odpornościowego? Ludzie żyjący od wielu pokoleń w gorącym klimacie przystosowali się do lokalnych warunków. Jakim kosztem?

Trzeci z wpisów poświęconych "żywym skamieniałościom" języka polskiego, w tym przypadku przedrostkom, których pochodzenia i znaczenia już nie rozumiemy. Słowiański prefiks pa- występuje na przykład w słowach: pamięć, pasieka, parobek, pasierb, pagórek i w licznych nazwach wsi, miast lub regionów.

Najnowsza książka poświęcona życiu, karierze naukowej i odkryciom Marii Skłodowskiej-Curie. Bardzo rzetelna, jeśli chodzi o fakty, tło historyczna, a także prezentację procesów chemicznych i reakcji jądrowych. Recenzuje Mirosław Dworniczak, chemik i popularyzator nauki.

Karmienie dzieci mlekiem podstawowa wspólna cecha ssaków polega nie tylko na dostarczaniu pokarmu, ale też na wymianie informacji między układami immunologicznymi matki i dziecka. Gruczoł piersiowy błyskawicznie reaguje na sygnały dotyczące stanu dziecka i wytwarza czynniki odpornościowe.

Podczas ciąży zachodzi wymiana komórek między organizmami matki i dziecka za pośrednictwem łożyska. Skutkiem tego jest mikrochimeryzm płodowy i matczyny (obecność komórek pochodzących od innej osoby), utrzymujący się przez dziesiątki lat. Jakie ma on znaczenie dla zdrowia?

Polecam nowe wydanie biografii Einsteina. Książka opasła (ponad 600 str. głównego tekstu + ponad 100 str. przypisów), ale przekład świetny, czyta się lekko. Książka oparta na źródłach archiwalnych; cała historia Einsteina i związanych z nim osób szczegółowo udokumentowana.

Co oznacza odkrycie na Marsie związków hererocyklicznych w próbkach pobranych przez łazik Curiosity? Chemia organiczna Marsa okazuje się coraz bardziej imponująca i skomplikowana. Czy można stąd wyciągnąć jakieś wnioski co do istnienia tam życia teraz lub w przeszłości?

W naszych jelitach żyje mniej więcej tyle bakterii, ile nasze ciało liczy komórek. Wirusów jest znacznie więcej. Większość z nich to fagi, pasożytujące na bakteriach i regulujące ich populacje. Niektóre wirusy jelitowe mogą być szkodliwe; inne mają ważny, pozytywny wpływ na nasze zdrowie.

Sztuczna inteligencja to nie tylko wielkie modele językowe ostatniej dekady. W różnych formach była rozwijana jako gałąź informatyki od czasów Alana Turinga. Prof. Ryszard Tadeusiewicz, który sam ją uprawiał w czasach "pionierskich", przedstawia historię zjawiska i jego twórców.

Norowirusy, sprawcy ostrych zapaleń żołądka i jelit, to jedne z najpospolitszych, najbardziej zakaźnych i najbardziej "niedocenianych" patogenów. Rocznie zakaża się nimi co dziesiąty człowiek na Ziemi. Trudno z nimi walczyć, bo ewoluują błyskawicznie, a brak skutecznych metod ich swoistego leczenia.

Bakterie produkujące toksyny Shiga są przyczyną ciężkich zatruć pokarmowych. Jakie są źródła i drogi zakażenia? Jak im zapobiegać? Od czego zależy podatność ludzi na zatrucie? Okazuje się, że ważną rolę odgrywa uwarunkowana genetycznie obecność pewnych receptorów na powierzchni komórek.

Ciężkie zachorowania na wycieczkowcu MV Hondius zwróciły uwagę opinii publicznej na hantawirusy. Ich głównymi ofiarami są gryzonie, ale mogą też zakażać ludzi. Jak niebezpieczne są hantawirusy? Jak unikać możliwości zakażenia? Czy grożą nam epidemie hantawirusowe na dużą skalę?

David Attenborough kończy dziś 100 lat. Zaczynał karierę, gdy popularyzację nauki i misję ogrodów zoologicznych rozumiano inaczej niż dziś. Właściwie sam stworzył współczesny styl komunikacji z widzami programów edukacyjnych. Przypominamy najważniejsze szczegóły jego biografii.

Wśród znalezisk archeologicznych z miast pogrzebanych przez erupcję Wezuwiusza (79 r. n.e.) są inskrypcje łacińskie. Gdyby nie graffiti w Pompejach, wiedzielibyśmy o wiele mniej o łacinie "nieprzyzwoitej". Z kolei pewna tablica z Herkulanum mówi nam coś ciekawego o systemie samogłosek łacińskich.

Mięso grillowane (zwłaszcza w wysokiej temperaturze na grillu węglowym) zawiera związki chemiczne, które powodują objawy stanu zapalnego i upośledzają funkcje układu odpornościowego. Dalszą konsekwencją może być rozwój nowotworów. Co warto wiedzieć, żeby grillować w bezpieczniejszy sposób?

Wczoraj minęło 40 lat od dnia, gdy wydarzyła się katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Przypominamy trzy artykuły zawierające spojrzenia na różne aspekty katastrofy czarnobylskiej. Autorami są dwaj chemicy i inżynier specjalista od energetyki cieplnej, w tym jądrowej.