Wykop.pl Wykop.pl
  • Główna
  • Wykopalisko162
  • Hity
  • Mikroblog
  • Zaloguj się
  • Zarejestruj się
Zaloguj się

Popularne tagi

  • #ciekawostki
  • #informacje
  • #technologia
  • #polska
  • #swiat
  • #motoryzacja
  • #podroze
  • #heheszki
  • #sport

Wykop

  • Ranking
  • Osiągnięcia
  • FAQ
  • O nas
  • Kontakt
  • Reklama
  • Regulamin
Piotr_Gasiorowski

Piotr_Gasiorowski

Dołączył 2 lata i 5 mies. temu
  • Obserwuj
  • Akcje 703
  • Znaleziska 691
  • Mikroblog 12
  • Obserwujący 24
  • Obserwowane 30

19

Aseptyka, antyseptyka i Joseph Lister

Aseptyka, antyseptyka i Joseph Lister

Jak w medycynie dokonał się przełom polegający na zachowaniu czystości i unikaniu zakażeń podczas zabiegów. Między innymi historia Josepha Listera, twórcy zasad antyseptyki. Jeśli coś zdumiewa, to opór, jaki stawiały tym "nowym modom" konserwatywne środowiska lekarskie.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: przedwczoraj, 10:43:00
  • 0
  • #
    aseptyka
  • #
    antyseptyka
  • #
    zakazenia
  • #
    lister
  • #
    medycyna
  • #
    gruparatowaniapoziomu

29

Dlaczego maszyny się uczą? Matematyczne podstawy "magii" AI

Dlaczego maszyny się uczą? Matematyczne podstawy "magii" AI

Rewolucja AI nie opiera się na "magicznej" nowej matematyce, ale na zestawie dobrze znanych, starych narzędzi: wektorach, macierzach, rachunku różniczkowym, statystyce, rachunku prawdopodobieństwa i teorii optymalizacji, połączonych z mocą obliczeniową komputerów i siłą ogromnej liczby danych.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 29.07.2026, 13:01:33
  • 4
  • #
    sztucznainteligencja
  • #
    matematyka
  • #
    uczeniemaszynowe
  • #
    dopasowaniewzorcow
  • #
    struktury
  • #
    gruparatowaniapoziomu

15

Człowiek a ludzie

Człowiek a ludzie

Dlaczego liczbą mnogą od "człowieka" są "ludzie"? Skąd się wzięły te słowa i jak to się stało, że w językach słowiańskich połączyły się w parę?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 27.07.2026, 10:40:03
  • 5
  • #
    jezykoznawstwohistoryczne
  • #
    jezykislowianskie
  • #
    etymologia
  • #
    jezykpolski
  • #
    jezykiindoeuropejskie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

23

Zabicie Osamy bin Ladena a walka z polio

Zabicie Osamy bin Ladena a walka z polio

Afganistan był jednym z ostatnich miejsc na Ziemi, gdzie występowały przypadki polio. Lekarze byli blisko całkowitej eradykacji choroby, ale w ich działania wmieszała się polityka. Jak akcja zakończona egzekucją dokonaną na bin Ladenie skomplikowała walkę z polio (chorobą Heinego-Medina).

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 24.07.2026, 12:13:52
  • 3
  • #
    medycyna
  • #
    epidemiologia
  • #
    polio
  • #
    polityka
  • #
    talibowie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

427

Ignacy Łukasiewicz pionier przemysłu naftowego

Ignacy Łukasiewicz pionier przemysłu naftowego

Ignacy Łukasiewicz, farmaceuta, przemysłowiec i społecznik, był pionierem wydobycia ropy naftowej na skalę przemysłową, produkcji nafty i jej wykorzystania np. w lampach naftowych. Jedna z ważniejszych postaci polskiej nauki i techniki w XIX w., niestety w dużym stopniu zapomniana.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 22.07.2026, 17:23:12
  • 35
  • #
    lukasiewicz
  • #
    ropanaftowa
  • #
    nafta
  • #
    historiaprzemyslu
  • #
    naukapolska
  • #
    gruparatowaniapoziomu

34

MMS i dwutlenek chloru na autyzm

MMS i dwutlenek chloru na autyzm

Na zamkniętych grupach internetowych dla matek propagowane są mrożące krew w żyłach praktyki pseudomedyczne. Problem dotyczy głównie USA, ale także Polski. Pod żadnym pozorem nie dajcie się nabrać na cudowne terapie środkami chemicznymi z półki w drogerii!

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 17.07.2026, 08:39:45
  • 25
  • #
    pseudomedycyna
  • #
    pseudonauka
  • #
    zdrowie
  • #
    szarlatani
  • #
    autyzm
  • #
    gruparatowaniapoziomu

25

Saga o złotych rogach

Saga o złotych rogach

W XVII i XVIII w. (w odstępie 95 lat) w duńskiej wsi Gallehus znaleziono dwa szczerozłote rogi o łącznej masie 7 kg. Kto je wykonał? Do kogo należały? Kim był Hlewagast, którego imię zapisano na jednym z rogów alfabetem runicznym? Co się stało z rogami? (dziś w muzeach oglądamy tylko ich repliki).

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 15.07.2026, 09:44:31
  • 1
  • #
    runy
  • #
    jezykigermanskie
  • #
    archeologia
  • #
    historiapisma
  • #
    ciekawostkihistoryczne
  • #
    gruparatowaniapoziomu

22

Dlaczego życie na Ziemi jest chiralne?

Dlaczego życie na Ziemi jest chiralne?

Jedną z zagadek dotyczących powstania życia na Ziemi jest jego chiralność. Cząsteczki cukrów i aminokwasów mogą występować w dwóch wariantach, D i L, stanowiących swoje lustrzane odbicia. Jednak tylko L-aminokwasy i D-cukry stały się budulcami życia. Jak doszło to takiego złamania symetrii?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 13.07.2026, 20:56:09
  • 1
  • #
    biochemia
  • #
    powstaniezycia
  • #
    chiralnosc
  • #
    enancjomery
  • #
    symetrialustrzana
  • #
    gruparatowaniapoziomu

4

Piękne samochody: marka Delahaye

Piękne samochody: marka Delahaye

Zapoczątkowana w XIX w. historia francuskiej wytwórni samochodowej stworzonej przez Émile'a Delahaye w 1894 r. Atmosfera Belle Époque i estetyka art déco, potem skupienie się na produkcji pojazdów użytkowych, a po latach powrót do samochodów sportowych i luksusowych. Opowiada Piotr R Frankowski.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 10.07.2026, 12:37:28
  • 0
  • #
    motoryzacja
  • #
    samochody
  • #
    delahaye
  • #
    historiatechniki
  • #
    automobilizm
  • #
    gruparatowaniapoziomu

12

Becky Smethurst: Krótka historia czarnych dziur

Becky Smethurst: Krótka historia czarnych dziur

Mirosław Dworniczak recenzuje i poleca. Brytyjska astrofizyczka i popularyzatorka nauki Becky Smethurst ("Dr Becky") w przystępny sposób wyjaśnia, czym są czarne dziury (od zwykłych do supermasywnych), jakie są ich właściwości i w jaki sposób ujawniają swoją obecność.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 08.07.2026, 18:36:06
  • 0
  • #
    czarnedziury
  • #
    astronomia
  • #
    astrofizyka
  • #
    kosmos
  • #
    nauka
  • #
    gruparatowaniapoziomu

49

Jak wirusy pomogły w ewolucji żyworodności

Jak wirusy pomogły w ewolucji żyworodności

Co najmniej 8% genomu człowieka (a także innych ssaków) to pozostałości po dawnych, obecnie nieaktywnych wirusach. Czasem geny wirusowe wpisane na stałe w nasze DNA okazywały się użyteczne. Dzięki kodowanym przez nie białkom mogło np. wyewoluować łożysko umożliwiające żyworodność.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 06.07.2026, 14:22:46
  • 15
  • #
    ssaki
  • #
    wirusy
  • #
    ewolucja
  • #
    lozysko
  • #
    biologia
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
07.07.2026, 19:17:10 via Wykop
  • 2
@Smauga: Z punktu widzenia ewolucji "użyteczne" jest to, co zapewnia długoterminowy sukces reprodukcyjny (statystyczny, dotyczący populacjii, bo dobór naturalny nie przejmuje się interesem jednostek). Sam fakt, że spośród ssaków jajorodnych przeżyło do dziś tylko pięć gatunków stekowców, wskazuje, że przynajmniej jeśli chodzi o ssaki, żyworodność ma jakieś zalety. Bardziej obciąża matkę, ale zapewnia płodowi bardzo stabilne warunki rozwoju, nie ogranicza wielkości noworodka w takim stopniu jak złożone jajo. Uniezależnia także
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
07.07.2026, 19:45:36 via Wykop
  • 2
@Noct: Nie odmawiałbym akurat bobrom jakiegoś stopnia intencjonalności. Dobór naturalny raczej sam z siebie (działając metodą prób i błędów) nie wpadłby na to, żeby promować budowanie tam w celu stabilizowania poziomu wody, żeby żeremia były bardziej funkcjonalne, czyli żeby zbudować (zębami i łapkami bobrów) całą niszę ekologiczną, w której bobrom jest wygodnie. Młody bóbr ma stosowne instynkty, ale spędza 2–3 lata z rodzicami (rzadkość w świecie gryzoni), ucząc się tego,
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
07.07.2026, 20:25:25 via Wykop
  • 2
@Noct: Bronię intencjonalności bobra, ale bynajmniej nie przypisuję intencjonalności ewolucji i nie antropomorfizuję doboru naturalnego. Ustosunkowałem się tylko do stwierdzenia:

Ale uważałbym na słowo "intencjonalnie": bóbr nie buduje tamy z zamiarem zmiany ekosystemu […] Człowiek jest jedynym przypadkiem, gdzie pojawia się prawdziwa intencja […]


(była tam mowa dosłownie o bobrach, ludziach i ich zamiarach, nie o ewolucji).
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
07.07.2026, 20:58:05 via Wykop
  • 1
@Noct: Cieszę się, że się zgadzamy. Notabene – retrowirusy nie za bardzo by się nadawały na takie "narzędzie". Atakują tylko kręgowce, utrwalenie się ich w postaci endogennej jest zjawiskiem rzadkim (raz na kilka milionów lat), a pozyskanie z nich czegoś funkcjonalnego (syncytyny są klasycznym, ale niejedynym przykładem) zdarza się jeszcze rzadziej. Oczywiście retrowirusy odegrały i nadal odgrywają istotną rolę w ewolucji swoich gospodarzy, ale głównie dlatego, że mówimy o bardzo
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
08.07.2026, 10:36:45 via Wykop
  • 1
@Smauga: Laktacja występowała prawdopodobnie już u triasowych cynodontów (jeśli nie wcześniej), więc jest o wiele milionów lat starsza niż żyworodność ssaków. Ale owszem, obie cechy sprzyjają "monopolowi" samicy na wczesną opiekę nad noworodkiem (u pingwinów cesarskich samica składa półkilogramowe jajo, ale to samiec je wysiada z wielkim poświęceniem przed 2–2,5 miesiąca, podczas gdy samica przebywa na urlopie "jajowym").

15

Pochodzenie i najwcześniejsza historia pisma runicznego

Pochodzenie i najwcześniejsza historia pisma runicznego

Dawni Germanie opracowali alfabet runiczny (futhark) na początku naszej ery. Inspiracją były pisma północnoitalskie - alfabety typu reckiego/wenetyjskiego, używane też przez Celtów zamieszkujących tereny wokół wschodnich Alp. W jakich okolicznościach Germanie zetknęli się z ideą pisma?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 03.07.2026, 07:34:09
  • 1
  • #
    pismo
  • #
    jezykoznawstwo
  • #
    runy
  • #
    historia
  • #
    germanie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

30

Dlaczego organizm matki nie odrzuca dziecka?

Dlaczego organizm matki nie odrzuca dziecka?

Paradoks Medawara: płód jest dla organizmu matki "ciałem obcym". Jak to się dzieje, że układ odpornościowy matki nie tylko nie atakuje płodu, ale nawet chroni go do czasu, gdy dziecko wykształci własną ochronę immunologiczną? Wymaga to wyrafinowanego przeprogramowania układu odpornościowego.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 29.06.2026, 08:40:14
  • 11
  • #
    immunologia
  • #
    ciaza
  • #
    ukladodpornosciowy
  • #
    medycyna
  • #
    zdrowie
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
29.06.2026, 08:57:08 via Wykop
  • 3
@MazurskiSmak: Co mianowicie jest bzdurą?
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
29.06.2026, 10:07:49 via Wykop
  • 22
@MazurskiSmak: Po pierwsze – immunologia i ginekologia to dwie różne dyscypliny. Żeby się dowiedzieć czegoś o układzie odpornościowym, nie należy sięgać po podręczniki ginekologii. Po drugie – owszem, dla organizmu matki płód jest w 50% "genetycznie obcy" i nie dotyczy to tylko konfliktu serologicznego. Po trzecie – nawet nie przeczytałeś artykułu, tylko postanowiłeś popisywać się mądrością po lekturze streszczenia. Po czwarte – autorka jest profesorem nauk medycznych, pracuje naukowo, a

12

Terapia genowa: możliwości, ograniczenia, nadzieje i obawy

Terapia genowa: możliwości, ograniczenia, nadzieje i obawy

Artykuł o tym, na czym polega terapia genowa i co za jej pomocą można "popsuć" lub poprawić w ludzkim DNA. Na jakim etapie rozwoju można lub powinno się ją stosować? Kiedy ma sens? Jakie są związane z nią zagrożenia? Autor jest biotechnologiem, specjalistą od onkologii i terapii komórkowych.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 22.06.2026, 11:16:49
  • 7
  • #
    terapiagenowa
  • #
    biotechnologia
  • #
    medycyna
  • #
    genom
  • #
    zdrowie
  • #
    gruparatowaniapoziomu

11

Po prostu przepłynął Czeremosz. Historia obrony Lwowa i losy gen. Langnera

Po prostu przepłynął Czeremosz. Historia obrony Lwowa i losy gen. Langnera

Jedna z zagadek polskiej wojny obronnej w 1939 r.: okoliczności obrony i kapitulacji Lwowa, wziętego w kleszcze przez Wehrmacht i Armię Czerwoną, oraz dalszych losów dowódcy obrony miasta, gen Władysława Langnera, po poddaniu Lwowa Sowietom. Uwaga: przygotowywany jest film o obronie Lwowa!

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 19.06.2026, 09:04:39
  • 0
  • #
    historia
  • #
    drugawojnaswiatowa
  • #
    lwow
  • #
    langner
  • #
    zsrr
  • #
    gruparatowaniapoziomu

8

Carly Anne York: Działo na łososie i lewitująca żaba

Carly Anne York: Działo na łososie i lewitująca żaba

Książka o nauce zwariowanej (choć niekoniecznie niepoważnej). W nauce potrzebni są (obok głównego nurtu) ludzie rozumująxy niekonwencjonalnie, podążający niezależnymi szlakami i wypróbowujący szalone pomysły. Lektura zabawna, ale pouczająca.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 17.06.2026, 09:17:41
  • 0
  • #
    nauka
  • #
    naukowcy
  • #
    naukaniekonwencjonalna
  • #
    ignoble
  • #
    gruparatowaniapoziomu
  • #
    nowatorstwo

15

Anatomia porównawcza słów: jak nauki przyrodnicze kształtowały lingwistykę

Anatomia porównawcza słów: jak nauki przyrodnicze kształtowały lingwistykę

W XIX w. językoznawstwo było pod silnym wpływem nauk przyrodniczych, zwłaszcza biologii. Na zasadzie analogii między dyscyplinami nauki zaczęto poszukiwać ogólnych praw rządzących rozwojem języka i decydujących o jego strukturze. Artykuł przedstawia najważniejsze przykłady takiego wpływu.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 15.06.2026, 20:52:50
  • 2
  • #
    jezykoznawstwo
  • #
    lingwistyka
  • #
    historianauki
  • #
    historiaidei
  • #
    etymologia
  • #
    gruparatowaniapoziomu
Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
16.06.2026, 00:00:34 via Wykop
  • 3
UWAGA! Zmienił się adres strony:
https://eksperymentmyslowy.pl/2026/06/16/anatomia-porownawcza-slow-jak-nauki-przyrodnicze-ksztaltowaly-lingwistyke/
  • 1
  • Otrzymuj powiadomienia
    o nowych odpowiedziach

Piotr_Gasiorowski
Piotr_Gasiorowski
Autor
16.06.2026, 11:16:56 via Wykop
  • 1
@Piotr_Gasiorowski: Stary adres przywrócony.

26

Meteor, meteoryt, meteoroid. Dbajmy o terminologię!

Meteor, meteoryt, meteoroid. Dbajmy o terminologię!

Kiedy drobny obiekt kosmiczny wchodzi w atmosferę Ziemi, daje początek zjawiskom, w których przewija się słowo "meteor" i jego pochodne ozdobione przyrostkami. Dla specjalisty meteor i meteoryt to bynajmniej nie to samo. A czym jest meteoroid i jaki związek z tym wszystkim ma meteorologia?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 12.06.2026, 16:27:23
  • 2
  • #
    meteoryt
  • #
    meteor
  • #
    meteoroid
  • #
    astronomia
  • #
    nauka
  • #
    gruparatowaniapoziomu

6

Addy Osmani: Vibe coding i przyszłość kodowania

Addy Osmani: Vibe coding i przyszłość kodowania

Wprowadzenie do nowego stylu kodowania w epoce sztucznej inteligencji. Strona praktyczna, zalety, wady i ograniczenia programowania, w którym AI staje się partnerem człowieka. Jak to robić, żeby nie utracić kontroli nad jakością i stabilnością produktu? Recenzja nowej książki Addy'ego Osmaniego.

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 10.06.2026, 08:24:59
  • 6
  • #
    programowanie
  • #
    sztucznainteligencja
  • #
    vibecoding
  • #
    kodowanie
  • #
    informatyka
  • #
    gruparatowaniapoziomu

6

Czy zmiany klimatyczne odbiją się na naszej odporności?

Czy zmiany klimatyczne odbiją się na naszej odporności?

Temat rzadko rozważany, a zasługujący na uwagę: w jaki sposób zmiany klimatyczne mogą się odbić na naszym zdrowiu i na funkcjonowaniu naszego układu odpornościowego? Ludzie żyjący od wielu pokoleń w gorącym klimacie przystosowali się do lokalnych warunków. Jakim kosztem?

Piotr_Gasiorowski
z
eksperymentmyslowy.pl
dodany: 08.06.2026, 14:56:16
  • 0
  • #
    medycyna
  • #
    zdrowie
  • #
    immunologia
  • #
    zmianyklimatyczne
  • #
    odpornosc
  • #
    gruparatowaniapoziomu
  • <
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 11
  • Strona 1 z 11
  • >

Piotr Gąsiorowski

  • Jestem z zawodu językoznawcą, ale interesuję się także naukami ścisłymi i przyrodniczymi. Zamieszczam głównie "wykopaliska" dotyczące różnych dyscyplin naukowych. Mam uczulenie na szarlatanów i pseudouczonych. Współautor portalu popularyzatorskiego Eksperyment Myślowy. Obecny na BlueSky: https://bsky.app/profile/piotrgasiorowski.bsky.social
  • Wielkopolska
  • https://eksperymentmyslowy.pl/
  • Facebook
  • X (dawny Twitter)

Osiągnięcia

  • Komentator
    od 03.02.2025

    Komentator
  • Rocznica
    od 18.02.2026

    Rocznica
  • Farciarz
    od 08.06.2025

    Farciarz
  • Wykopowicz
    od 10.06.2025

    Wykopowicz

Wykop © 2005-2026

  • O nas
  • Reklama
  • FAQ
  • Kontakt
  • Regulamin
  • Polityka prywatności i cookies
  • Hity
  • Ranking
  • Osiągnięcia
  • Changelog
  • więcej

RSS

  • Wykopane
  • Wykopalisko
  • Komentowane
  • Ustawienia prywatności

Regulamin

Reklama

Kontakt

O nas

FAQ

Osiągnięcia

Ranking