Naukowe badanie pochodzenia słów to praca detektywistyczna i interdyscyplinarna. Dane językowe muszą być uzupełniane informacją o historii i kulturze, a często także wynikami badań nauk przyrodniczych. Prawdziwy rodowód słów zwykle okazuje się zaskakujący: nic nie jest takie, jak się zdaje.

Polski przymiotnik "wysoki" pochodzi od praindoeuropejskiego *ups-. Jego prasłowiański przodek dał początek dużej rodzinie słów, z których większość została dziś zapomniana. Ich miejsce zajęły innowacje, np. "wyszynę" zastąpiła "wyżyna". Skąd pochodzą nazwy takie jak Wyszogród (dawny Wyszegard)?

Jaki związek ma polskie słowo "junak" z Inowrocławiem, Juventusem, Junoną, juniorem czy też z angielskim słowami "young" i "youth"? Wszystkie zawierają tez sam rdzeń praindoeuropejski (wyrażający koncept "siły życiowej. młodości, długowieczności"), często połączony z identycznymi przyrostkami.

Niektóre słowa praindoeuropejskie słabo się zachowały w pierwotnej postaci, ale dały początek dużym rodzinom słów pochodnych. Jednym z nich jest określenie wigoru/długowieczności. Co ma wspólnego grecki eon ze staroindyjską ajurwedą i łacińską aeternitas (wiecznością)? Pierwsza część krótkiej serii.

Jak za pomocą przekształcania rdzeni słowotwórczych i dodawania do nich przyrostków lub przedrostków tworzono słownictwo w języku praindoeuropejskim (6-7 tys. lat temu). Wiele z tych słów (po zmianach historycznych) nadal istnieje, także w języku polskim, zwłaszcza jako "słownictwo podstawowe".

„Często mówi się, że nazwiska zakończone na -ski czy -cki to nazwiska szlacheckie. Jest w tym cząstka prawdy. (...)" - faktycznie tylko cząstka ;)

Profesor Jan Miodek ogłasza: powstały nowe słowa. To "dzbanizm" i "dzbaniara".