Gramatyka polska ewoluuje od setek lat i nadal ulega dość szybkim zmianom. Dotyczy to szczególnie odmiany rzeczowników rodzaju męskiego. Na przykład celownik typu "orłowi" zastępuje dawniejsze "orłu". Stara końcówka trzyma się w formach "panu, ojcu, bogu, bratu, diabłu, światu, lwu" i kilku innych.

Co mają z sobą wspólnego wyrazy takie jak sąd, sąsiad, sumienie i sąsiek? Skąd się wzięły nazwy miejscowe Sępólno, Sąspów i Santok? Kim był staropolski sąpierz?

Naukowe badanie pochodzenia słów to praca detektywistyczna i interdyscyplinarna. Dane językowe muszą być uzupełniane informacją o historii i kulturze, a często także wynikami badań nauk przyrodniczych. Prawdziwy rodowód słów zwykle okazuje się zaskakujący: nic nie jest takie, jak się zdaje.

Co dała ludziom umiejętność mówienia i dlaczego zwierzęta porozumiewają się inaczej. Kiedy świat usłyszał pierwsze słowo. Czy kiedyś będziemy wszyscy mówili w jednym języku. Jaką przewagę nad językiem wyuczonym mają języki dziedziczone po naszych przodkach. O genie mowy, którego nie ma itd.

Język polski utracił liczbę podwójną około 400 lat temu. Pozostały po niej tylko ślady, Jednak w wielu językach liczba podwójna jest nadal używana. Artykuł opisuje przykłady jej występowania na różnych kontynentach, np. w języku słoweńskim, w rdzennych językach Nowego Świata lub Nowej Gwinei.

To, że "mróz" i "marznąć" są spokrewnione, nie jest chyba zaskoczeniem. Ale po tej samej rodziny słów należą "mierzić", "obmierzły" itp. Już w epoce prasłowiańskiej kojarzono mróz ze wstrętem, czego skutkiem były zmiany znaczenia wyrazów, które się do nich odnosiły. Skąd pochodządzą te słowa?

Choć ziemniaki zaczęto uprawiać późno (w Polsce zaczęły być popularne dopiero około 1800 r.), ich nazwy są bardzo liczne i różnorodne: papa, potato, Kartoffel, Erdapfel, pomme de terre, ziemniak itd. W niektórych krajach (także w Polsce) są ponadto zróżnicowane regionalnie. Skąd się wzięły?

Łacina mówiona przekształciła się w języki romańskie, natomiast literacka przetrwała jako język nauki i kościoła zachodniego. Każdy naród wymawiał ją po swojemu. Czy istnieje łacina najbardziej podobna do oryginału? Co właściwie (i skąd) wiemy o tym, jaka była wymowa w czasach Cycerona i Cezara?

Jak za pomocą przekształcania rdzeni słowotwórczych i dodawania do nich przyrostków lub przedrostków tworzono słownictwo w języku praindoeuropejskim (6-7 tys. lat temu). Wiele z tych słów (po zmianach historycznych) nadal istnieje, także w języku polskim, zwłaszcza jako "słownictwo podstawowe".

O pochodzeniu, wymarciu i przypadkowym ożywieniu przez Szekspira słowa "weird" (wygrzebanego ze starych kronik), które następnie zrobiło karierę w języku potocznym, zmieniwszy znaczenie i funkcję gramatyczną.

Rozpalona dyskusja w internecie o tym, czy "zwierzę zdycha, a człowiek umiera", zwykle odwołuje się do emocji, a całkiem pomija kwestie historyczno-językowe i ogólną refleksję nad tym, czy zwyczaje językowe są święte i nienaruszalne. Artykuł o tabu językowym dotyczącym śmierci ludzi i zwierząt.

O nietuzinkowej etymologii polskich łamańców językowych. Skąd się wzięły i dlaczego tak dziwnie chrzęszczą? Jak brzmiały ich prototypy prasłowiańskie i praindoeuropejskie (o ile istniały)? Można się też dowiedzieć na przykład o tym, co "trzcina" ma wspólnego z "treścią".