Skąd się wzięło słowo "jajo"? Jak brzmią pokrewne słowa w innych językach indoeuropejskich? Dlaczego w XV w. Anglik z północy miał kłopoty z kupieniem jajek na południu? Dlaczego Jan Kochanowski używał liczby pojedynczej "jaje", ale mnogiej "j---a"? Kiedy "jaje" zmieniło się w "jajo"?

W latach 1893-94 prowadzono wykopaliska na nekropoli z czasów cesarstwa (ca. 20 r. p.n.e.-IV w.) w Spodnja Hajdina na przedmieściach miasta Ptuj w dzisiejszej Słowenii, w dawnej prowincji Noricum, na granicy z Pannonią. W jednym z grobów znaleziono niewielki garnuszek z II-III w. pokryty znakami...

Dlaczego goździk-przyprawa i goździk-kwiat nazywają się tak samo? Co mają wspólnego z gwoździem? W jaki sposób już w starożytności trafiała do Europy przyprawa pochodząca z wysp leżących między Celebesem a Nową Gwineą? Skąd pochodzą jej nazwy w językach Europy?

Odwieczny spór językoznawców o pochodzenie słowa "kobieta". Istnieje na ten temat wiele hipotez, w większości absurdalnych. Do XVIII w. kobiety były zykle "niewiastami" i "białogłowami", a jeszcze wcześniej "żonami" (także niezamężne).

W wielu językach słowiańskich swojska nazwa marca została wyparta przez łacińskie mārtius, zapożyczone albo bezpośrednio ze średniowiecznej łaciny, albo za pośrednictwem innych języków: bizantyjskiej greki (mártios) lub dialektów zachodniogermańskich (patrz niemieckie März)...

Ponieważ mrówki są łatwo rozpoznawalne, niezmiernie liczne (na każdego człowieka na Ziemi przypada średnio ok. 3 mln mrówek) i często wchodzą człowiekowi w drogę, większość języków posiada przynajmniej słowo oznaczające ogólnie ‘mrówkę’ (jeśli nie ich charakterystyczne gatunki)...

Historia wołoskich wędrówek Łukiem Karpat i połączenia między językiem rumuńskim a polskimi gwarami górskimi. Pierwsze wzmianki o Wołochach na ziemiach polskich pochodzą z XIV wieku, wtedy też miała miejsce pierwsza lokacja wsi na tzw. prawie wołoskim...

Nazwa Śląsk pochodzi od rzeczownika plus formant -sk, rodzaj męski -skъ. Dziś nie ma żadnej końcówki, pierwotnie zakończeniem był jer twardy, samogłoska zredukowana, o bardzo krótkiej wymowie. W przymiotniku śląski mamy pierwotną końcówkę -skъ-jъ, która jednak w formach substantywizowanych...

Żbik to jeden z dwóch dzikich kotów występujących w Polsce. Nazwa żbika używana w dawnej Polsce to „zdeb”, pochodząca od praindoeuropejskiego słowa „stibh”, używanego na określenie różnego typu części roślin, w tym gałęzi, konarów, ale także źdźbeł...

Jak wiadomo, po angielsku osa nazywa się wasp. Jeśli cofniemy się do bardzo wczesnych glosariuszy staroangielskich (VII–VIII w.), spotkamy tam formę wæfs jako tłumaczenie łacińskiego vespa. Nieco później to samo słowo pisano wæps lub wæsp.

Nagłosowa grupa spółgłosek odstraszy każdego cudzoziemca. A oto mało znany fakt: zbitka ta była dawniej jeszcze dziwniejsza i odstraszała samych Słowian, stąd jej rozmaite przekształcenia. Zapisy piętnastowieczne ukazują starszą formę pczoła, rzadziej psczoła...

O pochodzeniu nazwy pszczoły i niektórych terminów pszczelarskich (miód, ul, wosk) w polskim i w innych językach, o związku pszczół z tytułem faraonów (pan Górnego i Dolnego Egiptu), a także z herbem Wczele, którym według Sienkiewicza pieczętował się Onufry Zagłoba.

Z entomologicznego punktu widzenia szerszenie (Vespa) to rodzaj dużych, drapieżnych os dość blisko spokrewnionych z klecankami. Prawdę mówiąc, łacińskie słowo vespa oznaczało nie szerszenia, ale pozostałe osy. Tak używał go Pliniusz Starszy, autor "Historii naturalnej"...

Skąd się właściwie wzięło słowo nietoperz? W źródłach z XV w. spotykamy formę nietopyrz. W XVI w. częściej wspominano o nietoperzach, toteż i rozmaitość form jest większa: nietopyrz, nietopérz, niedopyrz, niedopérz. W jeszcze późniejszych tekstach pojawiają się te same formy plus parę innych...

Pytania związane z Nowym Rokiem (i oczywiście odpowiedzi). Skąd się wzięło słowo "rok"? Dlaczego liczba mnoga brzmi "lata", a nie "roki"? Czym się różni kalendarz juliański od gregoriańskiego? Dlaczego październik 1582 r. miał tylko 20 dni? Dlaczego pierwszy miesiąc nazywa się po polsku "styczeń"?

Żadne inne imię w dziejach Polski nie było przedmiotem równie ożywionej dyskusji językoznawców i historyków, jak imię 'Mieszko', które nosił pierwszy historyczny władca z dynastii polskiej. Polskiej, bo tak określano ją w średniowieczu, dopiero w XVI w. uczeni wymyślili nazwę "dynastia piastowska".

Dwie rzeczy mogą dziwić, jeśli chodzi o indoeurop. określenia śniegu. Po pierwsze to, że występują powszechnie w różnych gałęziach naszej rodziny językowej, podczas gdy nie da się tego samego powiedzieć o deszczu. Druga, to fakt, że czasownik odnoszący się do spadania śniegu na ziemię jest pierwotn.