Polski eksport towarów poradził sobie w trakcie pierwszej fazy epidemii całkiem nieźle, co daje nadzieję, że i w kolejnych miesiącach uda się utrzymać w miarę stabilny poziom sprzedaży zagranicznej.

Chinom od lat wieszczono szybkie spowolnienie, a tymczasem kolejny kryzys wykorzystują na swoją korzyść. Jest to też przyczynek do refleksji na temat tego, ile dominujących opinii ekonomicznych z ostatnich lat rozbiło się o skały. Nie tylko o Chinach.

Powoli narasta przekonanie, że w ciągu roku epidemię da się pokonać poprzez miks skuteczności we wprowadzaniu nowych reżimów sanitarnych oraz rozwoju szczepionek. Mniejsze są obawy, że wzrost gospodarczy będzie trwale niski.

W większości krajów Europy przyrost liczby hospitalizowanych z tytułu COVID-19 utrzymuje się na trudnym do utrzymania poziomie. Rządy starają się znaleźć punkt równowagi, w którym walka z epidemią nie będzie nadmiernie szkodziła gospodarce i edukacji.

Reakcja na jesienne restrykcje powinna być mniejsza niż na wiosenne. W przeciwieństwie do wiosny, obecnie mamy już przykłady, na których możemy opierać hipotezy. Są to inne kraje, które przywracały restrykcje – np. Izrael, Australia czy Hong Kong.

To już kolejny raz w ostatnich miesiącach, gdy Rada Polityki Pieniężnej sygnalizuje, że złoty mógłby być spokojnie słabszy i byśmy na tym skorzystali. Warto pamiętać o kilku faktach, które rzucają inne światło na temat negatywnych skutków osłabienia złotego.

Ostatnie dane z Polski i Czech są niepokojące i wskazują na narastające obciążenie systemów szpitalnych pacjentami ze stwierdzonym koronawirusem. Dziennych zgonów w tych dwóch krajach –w przeliczeniu na milion mieszkańców– jest już więcej niż we Francji.

Dane o sprzedaży samochodów osobowych za wrzesień są znów niezłe i pokazują, że popyt w Polsce wrócił do poziomów sprzed kryzysu. Wchodzimy jednak w bardzo niepewną jesień, która na pewno będzie trudna pod względem epidemicznym.

Bieżący rok stoi pod znakiem rosnącego zadłużenia publicznego. Ale przecież dług publiczny to tylko część długów powstających w gospodarce. Te „inne” długi są równie ważne. Na przykład, ostatnie dane NBP pokazały, że spadł dług zagraniczny Polski.

Artykuły o rekordowym tempie prac nad szczepionką na COVID-19 takie jak ostatnio opublikowane w [$~2a20bf69e87ae834b5fabafcb47eb8d8~$] upewniają mnie, że bazowe założenie, iż w ciągu 12 miesięcy epidemia nie będzie stanowiła już obciążenia dla gospodarki, ma mocne podstawy.

Ekspansja zagraniczna niesie też wyzwania dla Flaga Polski firm. Jednym z nich jest spadek marż. Sprzedajemy więcej, ale zagraniczni odbiorcy żądają lepszych cen, mniejszego narzutu na koszty. Drogi rozwoju mogą być dwie - francuska oraz niderlandzka.

Są trzy zjawiska, które powinniśmy uważnie obserwować, by na bieżąco weryfikować hipotezę, że obecna fala będzie dla gospodarki mniej bolesna niż pierwsza.

Przeciętne wynagrodzenie wróciło już do poziomu z początku roku. To pokazuje, że okres cięcia płac powoli mija. Jednocześnie jest to sygnał, że rynek pracy wcale nie przechylił się tak znacząco w stronę siły pracodawców jak wydawało się parę miesięcy temu.

Amerykańska gospodarka może już jesienią przyszłego roku wrócić do poziomu PKB sprzed epidemii. Projekcja rady Fed poprawiła się wyraźnie od czerwca, mimo że ścieżka epidemii jest dużo gorsza od ówczesnych prognoz. Czy podobnie będzie w Europie?

W pierwszych miesiącach po wybuchu epidemii inflacja w Polsce spadła głównie dzięki taniejącej ropie. Teraz widać, że coraz mocniej jest widoczny negatywny wpływ niższego popytu.

Wiosną wydawało się, że kryzys epidemiczny może zerwać część łańcuchów dostaw, zaburzyć relacje biznesowe i doprowadzić do trwałego załamania handlu międzynarodowego. Ale napływające dane wskazują, że aż tak źle nie jest.

Niskie stopy procentowe generują ryzyko dla sektora bankowego. Bardzo niskie stopy są potrzebne gospodarce, a do opinii bankowców należy podchodzić tak jak do opinii pochodzących z każdej branży przechodzącej rewolucję – z ostrożnością.

Wiele spraw w ostatnich latach poróżniło Europę i USA. Jedną z nich jest inflacja. Fed kładzie większy nacisk na podniesienie inflacji. Amerykańskie podejście może i byłoby lepsze, ale Europa miałaby ze względów politycznych problem z jego naśladowaniem.

Udział węgla w produkcji energii elektrycznej wynosi ok. 70%. Ministerstwo Energii zaprezentowało dwa scenariusze do 2040 roku: spadek do 28% lub do 11%. Redukcja udziału węgla będzie musiała osiągnąć w Polsce skalę niewidzianą dotychczas w innych krajach.

Dług publiczny sam w sobie nie stanowi ryzyka. Ryzyko stanowi ewentualne zatrzymanie procesów rozwojowych, w czasie którego dług mocno obciążałby społeczeństwo. Dlatego sądzę, że warto byśmy wciąż wiązali sobie ręce konstytucyjnym limitem zadłużenia.