22 sierpnia 1988 roku zastrajkowały Stocznia Gdańska i Huta Stalowa Wola, dołączając do fali protestów robotniczych w całym kraju. Gen. Kiszczak groził godziną milicyjną, ale to właśnie te strajki zmusiły władze PRL do rozmów z Lechem Wałęsą i otworzyły drogę do Okrągłego Stołu.
z
W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku wojska Układu Warszawskiego w operacji o kryptonimie Dunaj brutalnie stłumiły reformy Praskiej Wiosny. Wśród interwentów było ponad 25 tysięcy żołnierzy 2 Armii Wojska Polskiego, a wydarzenia te do dziś budzą wstyd i dyskusje o odpowiedzialności.
z
W nocy z 19 na 20 sierpnia 1920 roku Ślązacy chwycili za broń, żeby pokazać, że ich region jest polski. To był drugi z trzech zrywów przeciwko niemieckiemu terrorowi na Górnym Śląsku i jedyny, który od razu osiągnął swoje cele.
z
18 sierpnia 1980 roku na bramie numer 2 Stoczni Gdańskiej pojawiły się drewniane tablice z odręcznie spisanymi żądaniami Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Dokument, który zapoczątkował Solidarność, trafił później na listę Pamięć Świata UNESCO.
z
17 sierpnia 1991 roku z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego wysłano pierwszego e-maila, symboliczny początek internetu w Polsce. Twórcy sieci akademickiej wspominają, jak trudno było wtedy przewidzieć, w jakim kierunku pójdzie ta technologia.
z
16 sierpnia 1980 roku robotnicy z kilkudziesięciu zakładów połączyli siły i powołali Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, który poprowadził strajk generalny na Wybrzeżu. Wydarzenie doprowadziło do podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania Solidarności.
z
13-15 sierpnia 1920 roku pod Warszawą polskie wojska Józefa Piłsudskiego zatrzymały pochód Armii Czerwonej na zachód. Zwycięstwo nazwane Cudem nad Wisłą ocaliło niepodległość Polski i powstrzymało ekspansję bolszewizmu w Europie. Dziś obchodzimy też Święto Wojska Polskiego.
z14 sierpnia 1941 roku w bunkrze głodowym Auschwitz zmarł franciszkanin, który dobrowolnie oddał życie za współwięźnia Franciszka Gajowniczka. Świadkowie wspominali, że konał w spokoju, modląc się i śpiewając, aż oprawcy dobili go zastrzykiem fenolu.
z
13 sierpnia 1944 roku na ulicy Kilińskiego w Warszawie eksplodował niemiecki pojazd wypełniony 500 kilogramami trotylu, wprowadzony przez powstańców w przekonaniu, że to zdobyczny czołg. Zginęło około 300 osób, a dzień ten do dziś upamiętnia Dzień Pamięci Starówki.
z
11 sierpnia 1892 roku w Błoniu przyszedł na świat Władysław Anders, dowódca 2 Korpusu Polskiego, zwycięzca spod Monte Cassino i Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w latach 1944 do 1945.
z
10 sierpnia 1942 roku Niemcy rozpoczęli wielką akcję likwidacyjną getta we Lwowie, jednej z największych żydowskich dzielnic zamkniętych w okupowanej Europie. Do 23 sierpnia do obozu zagłady w Bełżcu wywieziono około 50 tysięcy osób. Akcja, z krótką przerwą, trwała dwa tygodnie.
z
10 sierpnia 1898 roku na Wileńszczyźnie przyszedł na świat Tadeusz Dołęga-Mostowicz, autor Kariery Nikodema Dyzmy i Znachora. Zanim został najpoczytniejszym pisarzem przedwojennej Polski, pracował jako zecer i pisał felietony pod pseudonimem. Zginął w 1939 roku pod Kutami.
z
10 sierpnia 1889 roku urodziła się Zofia Kossak-Szczucka, pisarka, która w 1942 roku współtworzyła Żegotę, organizację ratującą polskich Żydów, i opublikowała słynny Protest, w którym pisała, że kto milczy wobec mordu, staje się jego wspólnikiem.
z
5 sierpnia 1944 roku, dzień po wybuchu Powstania Warszawskiego, oddziały SS pod dowództwem von dem Bacha i Dirlewangera rozpoczęły systematyczną eksterminację cywilnych mieszkańców Woli. W kilka dni zginęło od 40 do 60 tysięcy osób, a odpowiedzialność poniósł po wojnie tylko jeden z dowódców.
z
Autor "Ferdydurke" i "Kosmosu" urodził się 4 sierpnia 1904 roku w Małoszycach. Przez dekady emigracji w Argentynie budował literacki obraz polskości pełen dystansu i ironii, a jego twórczość do dziś inspiruje pisarzy i badaczy kultury.
z
3 sierpnia 1901 roku w Zuzeli przyszedł na świat Stefan Wyszyński, późniejszy prymas Polski zwany Prymasem Tysiąclecia, autor Ślubów Jasnogórskich Narodu i duchowy przywódca Polaków w czasach komunizmu. W 2021 roku został beatyfikowany, a stulecie z okładem jego urodzin obchodzi cały kraj.
z
2 sierpnia 1943 roku żydowscy więźniowie Treblinki zorganizowali zbrojny bunt, zdobywając broń z niemieckiego magazynu i podpalając obóz. Powstanie trwało około pół godziny, a kilkuset osobom udało się uciec, choć większość zginęła w obławie.
z
W nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 roku Niemcy zamordowali w komorach gazowych Auschwitz-Birkenau około 4,3 tysiąca Romów i Sinti, likwidując tak zwany obóz cygański. Łącznie podczas wojny zginęło około pół miliona Romów i Sinti. Od 2011 roku w Polsce obchodzimy tego dnia Dzień Pamięci o ich Zagładzie.
z
1 sierpnia 1944 roku szesnaście tysięcy żołnierzy 1. Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka dotarło z Wielkiej Brytanii do Normandii. Wzięli udział w decydującej bitwie pod Falaise, którą Brytyjczycy nazwali korkiem zamykającym Niemców w kotle.
z