Wojny markomańskie to seria wojen jakie w latach 167-180 n.e. toczyło Cesarstwo Rzymskie z barbarzyńcami zamieszkującymi obszary za północnymi i północno-zachodnimi granicami. W 173 n.e. w takcie oblężenia spragnionych wody sił rzymskich doszło do wydarzenia, które uznano za boską interwencję.

Senatus consultum ultimum, czyli „ostateczna uchwała Senatu”, była to nadzwyczajna uchwała podejmowana przez senat rzymski w przypadku istotnego zagrożenia dla państwa. Termin ten ukształtował się w okresie późnej republiki i miał na celu zmuszenie konsulów do działania i likwidacji zagrożenia.