Historia w cztery oczy - rusza nowy podcast Histmaga!

Co wikingowie robili w Polsce i jakie ślady po sobie zostawili? Dlaczego nigdy nie podbili większego terytorium i czy mieli wpływ na kształtowanie się polskiej państwowości? Na te i więcej pytań odpowiedział dr Jakub Jagodziński, archeolog i syn odkrywcy wikińskiej osady Truso.

W pierwszym odcinku naszej nowej serii „Historia w cztery oczy” o faktach i mitach związanych z obecnością wikingów w Polsce rozmawiamyPokaż całość

Znalezisko - Jak Iran stał się republiką islamską? (https://wykop.pl/link/7899701/jak-iran-stal-sie-republika-islamska)

Rządy Mohammada Rezy Pahlawiego miały swoje dwa oblicza. Z jednej strony szach aktywnie działał na rzecz modernizacji Iranu – wdrażał reformy rolne i służby zdrowia, nadał prawa wyborcze kobietom i krótko mówiąc, próbował przeszczepić na grunt irański pewne sposoby funkcjonowania społeczeństwa w stylu zachodnim. Podjęte zostały także próby alfabetyzacji. Szach dokonał także, nie zawsze popularnych, decyzji o znaczeniu symbolicznym, modyfikując obowiązujący kalendarz wPokaż całość

Znalezisko - "Miasto-tort". Historia jednego z najbardziej intrygujących miast świata (https://wykop.pl/link/7898077/miasto-tort-historia-jednego-z-najbardziej-intrygujacych-miast-swiata)

Toledo zwane jest przez lokalnych przewodników tortem - im głębiej sięgasz tym starsze warstwy historii miasta odkrywasz. To ponad 3000 lat historii oraz jedno z najlepiej zachowanych casco historico (stare miasto) w Europie. Miasto pisało swoje niezwykłe dzieje w kolejnych epokach: od Cesarstwa Rzymskiego poprzez państwo Wizygotów, czasy muzułmańskie, złoty okres średniowiecza, kiedy trzy największe religie żyły w jednym mieście, pięknyPokaż całość

Znalezisko - Krwawa historia waluty. Tak wojna secesyjna stworzyła dolara (https://wykop.pl/link/7897327/krwawa-historia-waluty-tak-wojna-secesyjna-stworzyla-dolara)

Od końca lat 30. do lat 50. XIX wieku amerykański system monetarny wyglądał podobnie jak współczesny system wspólnej waluty europejskiej. Choć wszystkie stany używały dolara, pod tą nazwą kryła się cała masa lokalnych różnic. Choć wszyscy posługiwali się walutą zwaną „dolarem”, charakter i realna wartość tych dolarów bardzo się między sobą różniły. Podczas gdy stany takie jak Nowy Jork czy MassachusettsPokaż całość

Znalezisko - Ten pułk należał do polskiego króla. Dziś stacjonuje w Emiratach Arabskich (https://wykop.pl/link/7896791/ten-pulk-nalezal-do-polskiego-krola-dzis-stacjonuje-w-emiratach-arabskich)

W wyniku Wielkiej Rewolucji Francuskiej jednostkom odebrano tradycyjne tytuły związane z monarchią, a na bazie pułku „Royal-Pologne” utworzono 5. Regiment Kawalerii. Choć nominalnie był jednostką ciężkiej kawalerii, prawo do noszenia kirysów, pancerzy chroniących tułów jeźdźca, posiadał jedynie regiment królewski – Cuirassiers du Roi. W nowej armii doceniono jednak potencjał opancerzenia bojowego i do 1803 roku 12 pułków wyposażonoPokaż całość

Znalezisko - Ernest Wilimowski: zdrajca czy legenda polskiej piłki nożnej? (https://wykop.pl/link/7896017/ernest-wilimowski-zdrajca-czy-legenda-polskiej-pilki-noznej)

„Ponad wszelką wątpliwość był najlepszym piłkarzem w historii polskiej piłki. Gdyby doszło do mistrzostw świata 1942 roku, niewykluczone, że nie mówilibyśmy dziś o Pelem, tylko o Wilimowskim” - powiedział Andrzej Gowarzewski, dziennikarz sportowy i historyk piłki nożnej.

Stało się jednak inaczej. Po niemieckiej agresji piłkarz, jak wielu Ślązaków, wypełnił volkslistę. Chciał przede wszystkim grać dalej w piłkę nożną. Choć niekoniecznie czułPokaż całość

Znalezisko - Francuska interwencja w Meksyku. Otworzyli ogień przez... ciastka (https://wykop.pl/link/7895205/francuska-interwencja-w-meksyku-otworzyli-ogien-przez-ciastka)

Początkiem XIX wieku toczyła ona rywalizację z Anglią o wpływy na kontynencie amerykańskim zdominowanym przez stulecia przez Hiszpanię. Najłatawiej było zdobyć te wpływy przez destabilizację Meksyku, ze względu na jego położenie geograficzne i niestabilną sytuację wewnętrzną. Francja czekała więc na odpowiedni moment. Ten pojawił się w 1838 roku.

Francuski cukiernik o nazwisku Remontel prowadzący lokal w Tacubaya w Meksyku zwrócił sięPokaż całość

Znalezisko - Najzuchwalszy sabotaż Armii Krajowej. Niemieckie straty liczono w milionach (https://wykop.pl/link/7893399/najzuchwalszy-sabotaz-armii-krajowej-niemieckie-straty-liczono-w-milionach)

Gdy generał Władysław Sikorski dowiedział się o wynikach działania poznańskich konspiratorów, nie krył swojego podziwu. Operacje WKZO wykorzystał jako dodatkowy argument w rozmowach dotyczących formowania Armii Polskiej w ZSRR. Stalinowi informację o sukcesie przekazał bezpośrednio Generał Władysław Andres.
Dzień po spektakularnej akcji aresztowano Polaków pracujących w porcie. Podczas brutalnych przesłuchań nikt z zatrzymanych nie udzielił Niemcom żadnych informacji. Za głównąPokaż całość

Znalezisko - Torturowany i zgładzony. Taki los spoktał pierwszego Polaka w Japonii (https://wykop.pl/link/7892583/torturowany-i-zgladzony-taki-los-spoktal-pierwszego-polaka-w-japonii)

Przyjazna misjonarzom koniunktura trwała jeszcze w czasie rządów Ody Nobunagi, pierwszego wielkiego zjednoczyciela Japonii. W szczytowym okresie w Japonii żyło nawet 300 tys. chrześcijan. Wszystko zmieniło się podczas rządów następcy Ody, Toyotomiego Hideyoshiego, który najpierw zakazał działalności misyjnej, a potem posunął się do brutalnych prześladowań. W 1593 r. w Nagasaki doszło do jednego z najgłośniejszych wydarzeń, jakim było ukrzyżowaniePokaż całość

Znalezisko - Kazimierz IV Jagiellończyk: jak pokonał Zakon i zbudował potęgę? (https://wykop.pl/link/7892103/kazimierz-iv-jagiellonczyk-jak-pokonal-zakon-i-zbudowal-potege)

Trzeci syn Władysława Jagiełły należał do najbardziej aktywnych władców późnośredniowiecznej Europy. Został koronowany na króla Polski 25 czerwca 1447 roku, po trwającym ponad trzy lata bezkrólewiu, w trakcie którego domagał się bezspornych dowodów śmierci brata w bitwie pod Warną (listopad1444 roku). Jego panowanie należało do najdłuższych w dziejach Królestwa Polskiego – 45 lat w Koronie i aż 52 lata naPokaż całość

Znalezisko - Tak w Japonii karano oprawców zwierząt. Władca nie miał litości (https://wykop.pl/link/7891331/tak-w-japonii-karano-oprawcow-zwierzat-wladca-nie-mial-litosci)

Tokugawa Tsunayoshi nie bez powodu doczekał się przydomku „Siogun Psów”. Wprowadził on bowiem restrykcyjne prawo, znane jako „Edykty o współczuciu dla istot żywych” (Shōrui awaremi no rei), którego konsekwencje były bardzo poważne dla porządku społecznego. Co więcej, nowe i surowe (nawet jak na warunki feudalnej Japonii) przepisy, nie wynikały z altruistycznej postawy sioguna, a rady, którą Tsunayoshi usłyszał odPokaż całość

Znalezisko - Byliśmy w hucie z serialu Ołowiane Dzieci. Zobaczcie, jak wygląda! (https://wykop.pl/link/7890675/bylismy-w-hucie-z-serialu-olowiane-dzieci-zobaczcie-jak-wyglada)

_Serialowa Huta Metali Nieżelaznych Szopienice to w istocie Elektrociepłownia Zabrze, będąca najstarszą elektrociepłownią na terenach dzisiejszej Polski. Jej historia sięga końca XIX wieku. Zakład został bowiem uruchomiony jako elektrownia 21 grudnia 1897 roku.
Elektrociepłownię Zabrze udało nam się zwiedzić podczas rajzy organiozwanej w 2023 roku przez Stowarzyszenie Wrazidlok. W rolę przewodników wcielili się: dr Łukasz Zimnoch, prezes wspomnianego stowarzyszeniaPokaż całość

Znalezisko - Doktor Jolanta Wadowska-Król. Prawdziwa historia bohaterki Ołowianych Dzieci
(https://wykop.pl/link/7889111/doktor-jolanta-wadowska-krol-prawdziwa-historia-bohaterki-olowianych-dzieci)

Jolanta Wadowska-Król nazywana jest „Matką Boską Szopienicką”. Była lekarką, pediatrą, której działalność kliniczna i badawcza stanowi kluczowe studium przypadku na przecięciu historii medycyny, polityki zdrowotnej PRL, socjologii środowiskowej i etyki zawodu lekarza. W latach 70. XX wieku, prowadząc pionierskie badania przesiewowe, zidentyfikowała i udokumentowała masowe zatrucie ołowiem (ołowicę) u dzieci zamieszkujących sąsiedztwo Huty Metali Nieżelaznych „Szopienice” w Katowicach. Jej odkrycie, mające cechyPokaż całość

Znalezisko - Judit Polgár, prawdziwa historia bohaterki filmu Netfliksa
(https://wykop.pl/link/7888701/judit-polgar-prawdziwa-historia-bohaterki-filmu-netfliksa)

Tradycyjnie szachy na poziomie mistrzowskim były domeną mężczyzn, a oddzielne kategorie kobiece utrwalały przekonanie o intelektualnej przepaści między płciami w tej dziedzinie. Wiele zmieniło się w tej kwestii dzięki Judit Polgár (1976). To węgierska arcymistrzyni szachowa, która powszechnie uznawana jest za najmocniejszą szachistkę w historii. Została wychowana w ramach radykalnego eksperymentu edukacyjnego swojego ojca, László. Od wczesnego dzieciństwa trenowała wyłącznie w otwartej konkurencjiPokaż całość

Znalezisko - Dramatyczne oblężenie Królewca. "Przepełniała nas wszystkich złość" (https://wykop.pl/link/7888285/dramatyczne-oblezenie-krolewca-przepelniala-nas-wszystkich-zlosc)

Królewiec podczas II wojny światowej był twierdzą, która broniła się przed Sowietami. Walki były niezwykle krwawe. Garnizon poddał się 9 kwietnia 1945 roku. Miasto zostało zrujnowane, a warunki życia ocalałych były dramatyczne. Z imponującego zamku przetrwało zaledwie kilka izb. Reszta legła w gruzach, podobnie jak znaczna część dawnego Królewca.

„Wszyscy wiedzieliśmy, że Rosjanie mają przewagę: opór był bezcelowy. Generał Lasch oszacował przecież, żePokaż całość

Znalezisko - "Utajone miasto". Jak polska rodzina przechytrzyła hitlerowców (https://wykop.pl/link/7887597/utajone-miasto-jak-polska-rodzina-przechytrzyla-hitlerowcow)

Plan Hitlera zakładał całkowitą eksterminację Żydów, likwidację polskiej elity i inteligencji, wymazanie polskiej kultury, początkowe przekształcenie Polski w wielki obóz pracy dla III Rzeszy, a następnie eliminację etnicznych Polaków i osiedlenie Niemców na terenach Polski. Polacy i Żydzi nie byli w stanie obronić się i pokonać hitlerowców militarnie. Jedyne co im pozostało, to przechytrzanie hitlerowców i w inny sposób niweczenie ich planów.Pokaż całość

Znalezisko - Mark Twain i prezydent USA byli zachwyceni. Polski pisarz nie miał sobie równych (https://wykop.pl/link/7886615/mark-twain-i-prezydent-usa-byli-zachwyceni-polski-pisarz-nie-mial-sobie-rownych)

Kiedy Sienkiewicz kończył pisać „Quo vadis” w lutym 1896 roku, nie mógł przypuszczać, że wielka chrześcijańska epopeja przyniesie mu światową sławę. Choć popularność nie zawsze była autorowi w smak, umożliwiła mu nawiązanie kontaktów z wieloma ciekawymi postaciami epoki, w której żył. Sienkiewicz prowadził interesującą korespondencję z pisarzami, politykami, artystami, duchownymi czy naukowcami. Część z nich samaPokaż całość

Znalezisko - Odcięci od świata. Jak psy uratowały całe miasto przed zagładą (https://wykop.pl/link/7886439/odcieci-od-swiata-jak-psy-uratowaly-cale-miasto-przed-zaglada)

W grudniu 1924 r. jedyny lekarz w Nome, Curtis Welch, leczył kilkoro dzieci z tego, co początkowo zdiagnozował jako zapalenie migdałków. W ciągu następnych kilku tygodni liczba przypadków zachorowań wzrosła, a czworo dzieci zmarło. 20 stycznia 1925 r., w samym środku surowej zimy, Welch oficjalnie zdiagnozował u kilkoro dzieci przypadki błonicy, wysoce zakaźnej choroby bakteryjnej, która nieleczona może prowadzićPokaż całość

Znalezisko - Zdrada najbliższych. Rewolucja irańska mogła wyglądać zupełnie inaczej (https://wykop.pl/link/7884797/zdrada-najblizszych-rewolucja-iranska-mogla-wygladac-zupelnie-inaczej)

Mohammad Reza Pahlawi miał wyjątkowo pozytywny stosunek do armii, szczególnie zaś bliskie jego sercu było lotnictwo. Nastroje w siłach powietrznych nie odzwierciedlały jednak postawy szacha.

Homafarzy, choć byli dobrze wynagradzani, nie czerpali satysfakcji z pełnionej służby. Ta niechęć wynikała z obecności amerykańskich doradców, którzy blokowali możliwość realizacji przez homafarów nawet najprostszych zadań. Ponadto demotywujące było, że choć był to personel dobrzePokaż całość