Wykop.pl Wykop.pl
  • Główna
  • Wykopalisko175
  • Hity
  • Mikroblog
  • Zaloguj się
  • Zarejestruj się
Zaloguj się

Popularne tagi

  • #ciekawostki
  • #informacje
  • #technologia
  • #polska
  • #swiat
  • #motoryzacja
  • #podroze
  • #heheszki
  • #sport

Wykop

  • Ranking
  • Osiągnięcia
  • FAQ
  • O nas
  • Kontakt
  • Reklama
  • Regulamin
tomaszmiller
Profil zweryfikowany

tomaszmiller

Dołączył 1 mies. temu
  • Obserwuj
  • Akcje 60
  • Znaleziska 59
  • Mikroblog 1
  • Obserwujący 97
  • Obserwowane 3

1238

AMA - Tomasz Miller - fizyka, matematyka, wszechświat

AMA - Tomasz Miller - fizyka, matematyka, wszechświat

Cześć! Nazywam się Tomek Miller i jestem fizykiem matematycznym (czyli takim ni to fizykiem teoretykiem, ni to matematykiem) oraz popularyzatorem nauki z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Zapraszam na AMA!

tomaszmiller
z
wykop.pl
dodany: 28.04.2026, 15:53:38
  • 364
  • #
    ama
  • #
    ciekawostki
  • #
    nauka
  • #
    gruparatowaniapoziomu
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:04:26 via Wykop
  • 52
@Gandalf_bialy: Jeśli chodzi o wykształcenie, to oprócz doktoratu (i magisterki) z matematyki mam jeszcze mgr inż. z fizyki technicznej (ciągnąłem dwa kierunki równolegle - nie polecam ;P) Co do fizyki matematycznej: https://en.wikipedia.org/wiki/Mathematical_physics Staram się jednak podkreślać, że "fizyk matematyczny" to nieco wbrew nazwie bardziej matematyk niż fizyk ;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:08:34 via Wykop
  • 189
@Branco_Amigo: Póki co, mimo stu lat prób, gdy próbujemy skwantować grawitację matematyka wybucha nam w twarz - wychodzą jakieś niefizyczne nieskończoności. Nawet próba zapisania równań mechaniki kwantowej na zakrzywionej czasoprzestrzeni (bez kwantowania samej grawitacji), najczęściej kończy się źle - np. pojęcie cząstki przestaje mieć sens. Nie wiemy czego dokładnie brakuje, ale te struktury które mamy, ewidentnie przestają wyrabiać przy próbach łączenia tych dwóch teorii...
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:09:09 via Wykop
  • 36
@plackojad: Oba spoko!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:14:48 via Wykop
  • 81
@jabberok: Ha, na pewno obraz świata w którym wzrastają fizycy ma wpływ na ich intuicje. Intuicje fizyków XIX-wiecznych były zupełnie inne niż XX-wiecznych. Gdyby XIX-wiecznemu fizykowi myślącemu w kategoriach newtonowsko-mechanistycznych opowiedzieć o polach kwantowych albo falach grawitacyjnych, przeżyłby szok;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:21:20 via Wykop
  • 33
@Gandalf_bialy: W problemie 3 ciał położenia i prędkości tych ciał są całkowicie zdeterminowane przez ich położenia i prędkości początkowe. Nie oznacza to jednak, że da się je wyrazić prostym, analitycznym wzorem (bo się nie da). Co gorsza, w przeciwieństwie do układu 2 ciał, ewolucja układu 3 ciał jest bardzo wrażliwa na warunki początkowe. Oznacza to, że przewidzenie ruchu takiego układu za pomocą symulacji numerycznej jest praktycznie niemożliwe, bo nawet niewielka
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:33:44 via Wykop
  • 46
@Woyteq: Ad.1a To odwieczny spór filozoficzny między platonikami a antyplatonikami. Mnie bliższe jest stanowisko, że matematyka jest w jakimś sensie obiektywna - przynajmniej w takim, że jeśli już przyjmiemy jakieś aksjomaty i reguły wnioskowania, to to, co z nich wynika, wynika obiektywnie.

Ad. 1b Każda teoria fizyczna jest li-tylko modelem pewnego wycinka rzeczywistości (zakładając, że rzeczywistość istnieje;)) i nawet gdyby była w jakimś sensie "prawdziwa", nie bylibyśmy tego w stanie
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:38:03 via Wykop
  • 66
@Anihilacja_entropii: Szczerze to raczej nie. Zdarza się, że jakieś problemy zostaną rozwiązane przez matematyków-amatorów, ale 1) raczej chodzi o bardziej niszowe problemy niż takie grube ryby, na których przez wieki łamali sobie zęby najwięksi 2) wymagało to - tak jak w przypadku zawodowych matematyków - lat mozolnego wgryzania się w problem. Niedawnym przykładem ilustrującym to wszystko było odkrycie aperiodycznego monokafelka https://www.quantamagazine.org/hobbyist-finds-maths-elusive-einstein-tile-20230404/
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:38:53 via Wykop
  • 7
@KakaowyTaboret: Ale ciekawego z matematyki? Kosmologii? Kwantów? Chodzi o podręcznik czy raczej coś popularnonaukowego?
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:39:13 via Wykop
  • 105
@Pytalski_malopolan: Źle :)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:40:08 via Wykop
  • 62
@xpear: Tak, ale baaaardzo słabiutką i praktycznie niewykrywalną.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:48:13 via Wykop
  • 60
@wyssoki: W obecnej mechanice kwantowej grawitacja nie jest uwzględniona, więc gdyby udało się przeprowadzić taki eksperyment, mogłoby to pomóc w łączeniu grawitacji z kwantami. Gorącym orędownikiem tego typu eksperymentów jest Roger Penrose, który uważa, że to właśnie grawitacja odpowiada za kolaps funkcji falowej. Okazuje się, że można zmodyfikować równanie Schroedingera o taki nieliniowy człon opisujący wpływ (Newtonowskiej) grawitacji (tzw. równanie Schroedingera-Newtona), i coś tam wtedy samo kolapsuje. Niestety wciąż jeszcze
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:50:36 via Wykop
  • 128
@Hazyl: Dziękuję! Powód jest prozaiczny - brak czasu i mocy przerobowej:(
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:52:17 via Wykop
  • 282
@crazy88: Tak
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:56:05 via Wykop
  • 14
@i-marszi: To częste nieporozumienie, że w mechanice kwantowej wszystko jest podzielone na dyskretne porcje. Jak to jednak zwykle bywa, rzecz jest dużo bardziej subtelna i skomplikowana. Matematycznie MK jest dużo bardziej skomplikowana od fizyki klasycznej. Nie dość, że liczby całkowite nie wystarczą, to i liczby rzeczywiste nie wystarczą - konieczne są liczby zespolone, nieskończenie wymiarowe przestrzenie Hilberta, operatory nieograniczone, spinory, tensory, etc.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 16:57:50 via Wykop
  • 26
@poniekont: Powiedziałbym tak: obecne teorie nie wykluczają istnienia wieloświata. Ale mówienie, że je "przewidują", jest nadużyciem
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:02:29 via Wykop
  • 4
@Gandalf_bialy: Równania mechaniki kwantowej też mogą być chaotyczne (tj. wykazywać dużą wrażliwość na warunki początkowe). A i w drugą stronę: niekiedy klasyczne układy chaotyczne można analizować narzędziami rodem z MK. (Nie oznacza to jednak, że za efektami kwantowymi stoją chaotyczne układy klasyczne)

https://en.wikipedia.org/wiki/Quantum_chaos
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:04:30 via Wykop
  • 37
@xpear: Dobre pytanie! Osobiście chciałbym, żeby Penrose miał rację z tymi eonami ;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:07:51 via Wykop
  • 95
@khobark: Są takie głosy i pewnie mają dużo racji. Z drugiej strony to naprawdę była intrygująca teoria i przynajmniej sporo ładnej matematyki z niej wyszło.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:20:15 via Wykop
  • 16
@Goglez: Ad.1 Trudno gdybać, ale Lorentz chyba do końca wierzył w eter, więc niewykluczone, że by to ze sobą powiązał.

Ad.2 Rozważanych było i jest bardzo wiele rozszerzeń i modyfikacji OTW. Sam Einstein rozwijał taką, zwaną teleparalelizmem, a inną rozwija nasz rodak Nikodem Popławski
tomaszmiller - @Goglez: Ad.1 Trudno gdybać, ale Lorentz chyba do końca wierzył w eter...
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:25:24 via Wykop
  • 37
@Bredko: Zważywszy, że najdalsza sonda ledwo opuszcza Układ Słoneczny, pytasz o szanse na istnienie życia w Układzie Słonecznym? Trudno podać liczbę, ale Mars, Europa, Tytan czy Wenus dają jakieś niezerowe nadzieje na mikrobialne życie. Inna rzecz, że mogło się tam dostać z Ziemi (albo vice versa).
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:26:47 via Wykop
  • 24
@WuBe: Nie pamiętam już tego fragmentu "Fiaska", ale istnieje sposób pozyskiwania energii z wirującej czarnej dziury (nie wiem na ile podobny do tego z książki).

https://en.wikipedia.org/wiki/Penrose_process
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:34:18 via Wykop
  • 18
@K_R_S: Ad.1 Interpretacja wieloświatowa (MWI) chyba wcale nie jest aż tak dominująca wśród fizyków - większość jednak pozostaje przy interpretacji kopenhaskiej, gdzie niczego takiego nie ma. MWI ma tę zaletę, że tam kolapsu w ogóle nie ma. W efekcie zwolennicy MWI też mogą się powoływać na brzytwę Ockhama - bo nie potrzebują dodatkowego zjawiska o nieznanym mechanizmie (kolapsu).

Ad.2 Ściśle rzecz biorąc, to także zależy od interpretacji. Są interpretacje "świadomościowe"
tomaszmiller - @KRS: Ad.1 Interpretacja wieloświatowa (MWI) chyba wcale nie jest aż t...
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:39:12 via Wykop
  • 23
@malkontent: O ile pamiętam, Penrose zakłada, że z czasem wszystko stanie się bezmasowe i w efekcie czas stanie się w pewnym sensie fizycznie nieistotnym parametrem, który "niczego już nie mierzy". Brzmi dziwacznie - najlepiej opowiada o tym sam Penrose w książce "Cykle czasu" wydanej jakiś czas temu po polsku.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:40:27 via Wykop
  • 526
@jaktos9: I w dodatku jest w stanie splątanym!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:41:11 via Wykop
  • 117
@JanuszBizneswoman: Chat twierdzi, że 42.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:45:58 via Wykop
  • 47
@Persil_w_gelu: Uściślę: dla cząstki poruszającej się z prędkością światła nie ma sensu pojęcie układu odniesienia, w którym ta cząstka spoczywa. My - obserwatorzy masywni - możemy sobie opisywać ruch fotonu w naszym układzie odniesienia (albo i w układzie odniesienia tamtego masywnego obiektu - czemu nie). Ale coś takiego jak "układ fotonu" nie ma matematycznego sensu w tej teorii.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:49:17 via Wykop
  • 74
@Persil_w_gelu: Kurczę, na polskim yt oglądam chyba tylko Radio Naukowe. Ale za to na angielskim 3blue1brown jest absolutnie wspaniały!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:56:24 via Wykop
  • 11
@flyingcircus: Komputery kwantowe będą mieć pewnie zastosowanie głównie naukowe, ale ponoć mogą pomóc w projektowaniu nowych materiałów i leków (chemia kwantowa jest pieruńsko trudna obliczeniowo na klasycznych komputerach). No i jeśli szybko powstaną komputery kwantowe zdolne łamać stosowane obecnie szyfrowanie, może być zamieszanie związane z poufnymi danymi ;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 17:58:36 via Wykop
  • 12
@mazaq1: Książka super, a film to ładny obrazek do książki.

Prof. Heller dalej pisze książki i artykuły:)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:04:11 via Wykop
  • 8
@jigzz: 1) Z początku napisanie scenariusza odcinka zajmowało mi tydzień, ale potem coraz dłużej;) Potem oczywiście sporo pracy wymagał montaż, ale to już nie ja za to odpowiadałem.

2) Nic oryginalnego - rodzina, książki i czasem podróże, podczas których lubię robić zdjęcia:)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:12:36 via Wykop
  • 38
@KingaM: 1) Odpowiem cytatem, który gdzieś kiedyś usłyszałem: "Matematyk prowadzi życie skromne, ale ciekawe". 2) kurde, wiedziałem że padnie a się nie przygotowałem 3) pomylić nie pomylił, ale o pokrewieństwo pytał (pokrewieństwa brak - Millerów w ogóle jest jak psów) 4) Jest obecnie w fizyce pewien kryzys, związany z tym, że od dekad eksperymenty tylko potwierdzają obecne teorie i nie bardzo wiadomo, jak pójść dalej. Ale dajmy sobie czas, sądzę
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:18:08 via Wykop
  • 34
@xpear: Pewnie, te posiadówy w Kawiarni Szkockiej musiały być niesamowite!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:18:31 via Wykop
  • 66
@Diabolos: Ech, Grisza
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:24:03 via Wykop
  • 13
@Gr4bek: Einsteinowi nie podobała się fundamentalna losowość "zaszyta" w mechanice kwantowej ("Bóg nie gra w kości"), a także pomysł, że obiekt nie ma dobrze określonego położenia, pędu etc. przed pomiarem ("Naprawdę uważasz, że Księżyc nie istnieje gdy nikt na niego nie patrzy?"). No i gdy pisał ten słynny artykuł EPR, nie było wówczas jasne, że "upiorne oddziaływanie na odległość" nie pozwala na nadświetlny przesył informacji.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:27:05 via Wykop
  • 21
@klocus: Mocno liczę na kwantową teorię grawitacji - może nawet byłbym w stanie co nieco z niej zrozumieć ;) No i trzymam też kciuki za odkrycie życia pozaziemskiego (nawet mikrobialnego).
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:42:11 via Wykop
  • 9
@Hugolove: Ad.1. Tak i nie. Przede wszystkim ostatecznie potwierdzono ich istnienie (odkrycie fal grawitacyjnych i uzyskanie obrazu cienia czarnej dziury raczej nie pozostawia obecnie wątpliwości co do ich realności), a z strony jak dotąd wszystko na ich temat jest zgodne z OTW. Ale są też teoretyczne postępy - por.
https://www.quantamagazine.org/mathematicians-disprove-conjecture-made-to-save-black-holes-20180517/
https://www.quantamagazine.org/mathematicians-prove-hawking-wrong-about-extremal-black-holes-20240821/
https://www.quantamagazine.org/the-most-famous-paradox-in-physics-nears-its-end-20201029/

Ad.2 Ciekawe pytanie. Pamiętam, że w trakcie studiów odniosłem wrażenie, że zmaganie się z matematyką uczy także wielu
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:47:31 via Wykop
  • 7
@wujek_zla_rada: Dziękuję, z tym splątaniem to jest właśnie bardziej subtelne niż z połówkami papierowego serca. Okazuje się, że w pewnych eksperymentach na splątanych cząstkach korelacje między wynikami pomiarów tych cząstek są silniejsze, niż da się uzyskać w jakimkolwiek scenariuszu opisywanym fizyką klasyczną (to właśnie wyrażają nierówności Bella). Słownie nie potrafię tego krótko wyłuszczyć, ale Veritasium zrobił o tym chyba nawet dwa filmiki ;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:49:57 via Wykop
  • 6
@tomaszko_p: Hmm, nie znam, musiałbym się zapoznać żeby się wypowiedzieć. Ale jak czytam, to różne lampki mi się zapalają...
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 18:57:16 via Wykop
  • 10
@ciastko_do_kawy: W teorii względności nie ma sensu mówić o układzie odniesienia, w którym foton spoczywa. Ale to nie oznacza, że foton jest wszędzie. Geometrycznie mamy tu czasoprzestrzeń z jedną świetlną linią świata (wyobraźmy sobie czystą kartkę papieru z jedną narysowaną kreską), ale to nie jest tak, że ta linia świata to cała czasoprzestrzeń.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:08:10 via Wykop
  • 15
@fizykfizyk: Ad.1 Dla jednej pary cząstek faktycznie nie sposób odróżnić tych dwóch interpretacji wyniku pomiaru. Ale okazuje się, że gdy przeprowadzi się takie pomiary na większej próbie identycznie przygotowanych par cząstek, to statystyczne korelacje wyników tych pomiarów nie będą dawać się wyjaśnić na gruncie fizyki klasycznej. Tego właśnie dotyczą słynne nierówności Bella (i ich łamanie).

Ad.2 Dobre pytanie. To by chyba wymagało głębokiej reformy systemu edukacji, żeby jakoś zaszczepiać odruch
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:18:57 via Wykop
  • 5
@libertarian: To interpretacja mechaniki kwantowej, więc coś pomiędzy;) Z tą biblioteką Borgesa to chyba jednak nie do końca. W bibliotece były po prostu książki wypełnione wszystkimi możliwymi ciągami znaków (czyli w niemal stu procentach szumem), a funkcja falowa wszechświata u Everetta jednak rządzi się pewnymi prawami (choćby równaniem Schroedingera), jest silnie ustrukturyzowana. I tak, brak kolapsu everettyści przedstawiają jako główną zaletę tej interpretacji - ich zdaniem po prostu "traktują poważnie"
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:20:45 via Wykop
  • 6
@gelecekten: Do wizualizacji nie używam, ale jako matematyczny asystent te obecne LLM-y są już naprawdę niesamowicie przydatne!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:24:57 via Wykop
  • 20
@gelecekten: U mnie wyglądało to tak, że za dzieciaka fascynował mnie kosmos, potem w liceum miałem świetną nauczycielkę fizyki i postanowiłem ją studiować (fizykę, nie nauczycielkę), a na pierwszym roku fizyki zauroczyła mnie matematyka. Ale mocno zainspirowały mnie też książki Rogera Penrose'a i Michała Hellera.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:27:37 via Wykop
  • 11
@gelecekten: Pewnie, choć ze względu na gigantyczny rozwój matematyki, jaki dokonał się od czasów Hilberta, obecni matematyczni geniusze mają bardziej "lokalny" zasięg oddziaływania. Nikt już nie ogarnia całej matematyki, jak Hilbert. Ale gdyby np. Terry Tao żył w czasach Hilberta, to byłby Hilbertem;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:33:12 via Wykop
  • 16
@Pokaczu: Moje największe osiągnięcie na polu eksperymentu to zbudowanie prostej komory mgłowej na potrzeby festiwalu naukowego na studiach. Do dziś pamiętam, gdy po raz pierwszy zobaczyłem te cholerne ślady mionów atmosferycznych, zastawiając się, czy to halucynacje od wdychania izopropanolu (który wykorzystywałem w komorze). Ale ja to jednak teoretyk jestem ;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:36:52 via Wykop
  • 17
@przemek-zkielc: Na razie nikt tego nie potrafi wytłumaczyć - nauka zawsze będzie mieć swoje granice, nawet jeśli będą się one przesuwać.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:46:51 via Wykop
  • 11
@larimar: Ad.1 Jest w kosmologii parametr "a" zwany czynnikiem skali, który opisuje "spuchnięcie przestrzeni". Jego wartość w chwili obecnej umownie przyjmuje się jako równą 1, a rozszerzanie się przestrzeni przekłada się po prostu na wzrost a (Wielki Wybuch to graniczny moment w przeszłości, gdy a zbiega do zera). O tym, jak a zmienia się w czasie, decyduje zawartość wszechświata za pośrednictwem równań OTW.

https://en.wikipedia.org/wiki/Scale_factor_(cosmology)

Porównując przewidywania różnych modeli kosmologicznych z obserwacjami, możemy
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:49:55 via Wykop
  • 2
@sztywnykocur: Tak (uściślę, że ta winda leci z przyspieszeniem g w kosmosie), ta tzw. winda Einsteina to standardowa ilustracja zasady równoważności.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:50:16 via Wykop
  • 2
@BlackpillMonster: Pewnie!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:51:34 via Wykop
  • 2
@wujek_zla_rada: Dziękuję, chodzi też o prozaiczny brak czasu i mocy przerobowej:/ Ale kiedyś to zrobię!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:58:57 via Wykop
  • 15
@adam-maaka: Tak, symetria jest zrywana ze względu na przyspieszanie jednego z braci - brat w rakiecie przyspiesza choćby po to, żeby zawrócić na Ziemię (kwestię przyspieszania podczas startu i lądowania można sprytnie obejść nieco modyfikując eksperyment, ale nie chcę w to wchodzić). I tak, można ten eksperyment myślowy zrozumieć bez skomplikowanej matematyki - próbowałem o tym opowiedzieć tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=DSaTyDhWqfg
tomaszmiller - @adam-maaka: Tak, symetria jest zrywana ze względu na przyspieszanie j...
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 19:59:09 via Wykop
  • 6
@LubieSzaszylkiZLublina: Nigdy!
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 20:01:05 via Wykop
  • 6
@wgumie50bezgumy100: Jestem tu optymistą - zwłaszcza że podobne historie już się w historii nauki zdarzały (np. historia odkrycia neutrin).
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 20:05:14 via Wykop
  • 11
@gadsh: Pewnie że może tak być. O oddziaływaniu silnym też dowiedzieliśmy się dopiero wtedy, gdy zajrzeliśmy do wnętrza atomu, a o stałej kosmologicznej dopiero wtedy, gdy pomierzyliśmy wystarczająco odległe supernowe (nie liczę tu falstartu Einsteina ze stałą kosmologiczną, z której szybko się wycofał).
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 20:12:03 via Wykop
  • 7
@Karl_Cotlet: 499 sekund - zaburzenia czasoprzestrzeni rozchodzą się z szybkością c, tak jak światło, a odległość Ziemia-Słońce to właśnie 499 sekund świetlnych.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 20:15:38 via Wykop
  • 9
@Mar0o: Ten obiekt się tam nie zatrzymuje - ze swojej perspektywy wpada do czarnej dziury. Jedynie światło wyemitowane w chwili wpadania pod horyzont nigdy do nas nie dotrze, ale obraz obiektu to nie to samo co obiekt ;)
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 20:25:17 via Wykop
  • 8
@Kataklizm: Hm, to może trochę zależeć od kontekstu. Sondy Voyager opuściły/opuszczają Układ Słoneczny w tym sensie, że mają wystarczająco dużą prędkość, by Słońce nigdy nie przyciągnęło ich z powrotem. Statek Integrity (misja Artemis 2) na jakiś czas opuścił pole grawitacyjne Ziemi w tym sensie, że siła przyciągania Księżyca dominowała. Jednak oczywiście w obu przypadkach Ziemia nie przestawała przyciągać grawitacyjnie tych obiektów. Oddziaływanie grawitacyjne ma nieskończony zasięg.
tomaszmiller
tomaszmiller
Autor
28.04.2026, 20:29:06 via Wykop
  • 4
@mowmivector: W ramach teorii względności pojęcie "perspektywy obiektu poruszającego się z szybkością c" nie ma sensu. Ściślej, nie ma sensu mówić o układach odniesienia, w których np. foton spoczywa.
tomaszmiller
tomaszmiller 14.04.2026, 07:40:29
  • 3647
Cześć!
Nazywam się Tomek Miller i jestem fizykiem matematycznym (czyli takim ni to fizykiem teoretykiem, ni to matematykiem) oraz popularyzatorem nauki z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ.

Jeśli nurtują Was kwestie dotyczące zakrzywionej czasoprzestrzeni, kwantowych dziwności albo matematycznych abstrakcji (słowem: typowe tematy dyskusji na imprezie w kuchni albo na klatce schodowej akademika), serdecznie zapraszam na AMA 28 kwietnia o 18:00.

Nie obiecuję, że moje odpowiedzi będą satysfakcjonujące - pewnie często będę pisać "nie wiadomo"
tomaszmiller - Cześć!
Nazywam się Tomek Miller i jestem fizykiem matematycznym (czyli...

źródło: fota1 (1) (1)

Pobierz
  • 241
  • Odpowiedz
  • Otrzymuj powiadomienia
    o nowych komentarzach

thority
thority
14.04.2026, 07:42:30 via Wykop
  • 660
@tomaszmiller: syn Leszka czy Marcina?
  • Odpowiedz
Zulf
Zulf
Zulf
14.04.2026, 07:44:34 via iOS
  • 1712
@tomaszmiller:

jestem fizykiem matematycznym (czyli takim ni to fizykiem teoretykiem, ni to matematykiem) oraz popularyzatorem nauki z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ.


Gratulacje, ale moja corka jest magistrem prawa.
  • Odpowiedz

Osiągnięcia

  • VIP
    od 16.04.2026

    VIP
  • Ekspert
    od 29.04.2026

    Ekspert

Wykop © 2005-2026

  • O nas
  • Reklama
  • FAQ
  • Kontakt
  • Regulamin
  • Polityka prywatności i cookies
  • Hity
  • Ranking
  • Osiągnięcia
  • Changelog
  • więcej

RSS

  • Wykopane
  • Wykopalisko
  • Komentowane
  • Ustawienia prywatności

Regulamin

Reklama

Kontakt

O nas

FAQ

Osiągnięcia

Ranking