Lasy Panewnickie – kompleks leśny znajdujący się na granicy Katowic, Mikołowa, Rudy Śląskiej i Chorzowa, stanowi północny przyczółek dawnej dziedziny książąt pszczyńskich − Lasów Pszczyńskich (Puszcza Śląska)[1], obecnie w Leśnym pasie ochronnym GOP.
Lasy Panewnickie zarządzane są przez Nadleśnictwo Katowice z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach (leśnictwa: Zadole, Panewnik i Śmiłowice)[2]. Na terenie lasów znajduje się Zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Uroczysko Buczyna", Zespół Źródliskowy Potoku Kokociniec oraz zbiornik wodny Starganiec (dawny ośrodek wodno-rekreacyjny katowickiej Huty Baildon). Przez lasy przepływają: Kłodnica, Ślepotka i Potok Jamna.
Przed II wojną światową zbudowano na terenie Lasów Panewnickich polowe schrony piechoty, tzw. "Urbany". Stanowiły część południowego skrzydła Obszaru Warownego "Śląsk" (odcinek "Mikołów"). Ostatnią inspekcję przeprowadził w kwietniu 1939 dowódca Armii „Kraków” gen. bryg. Antoni Szylling[3]. W Lasach Panewnickich w 1939 rozstrzeliwano i chowano skrycie powstańców śląskich i harcerzy. Pomniki upamiętniające te egzekucje znajdują się w lesie oraz na cmentarzu komunalnym w Ligocie − Pomnik Obrońców Katowic. Przez Lasy Panewnickie przebiega Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej[4]. W Lasach Panewnickich w bunkrze-ziemiance ukrywali się w latach 1943-1944 partyzanci katowickiego inspektoratu Armii Krajowej z oddziału ppor Wiesława Andryszaka pseud. „Wieś”. Kryjówkę wysadzono 9 lutego 1944. W 1994 w jej miejscu ustawiono głaz-pomnik[1].
Z odpadów produkowanych przez kopalnię „Halemba” z Rudy Śląskiej, począwszy od lat 60. XX w., usypana została tzw. Hałda Panewnicka. Ma wysokość ok. 12 metrów i zajmuje powierzchnię ok. 100 hektarów. W ramach unijnego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, kosztem 30 mln zł, do 2026 planuje się rewitalizację tego terenu i likwidację hałdy[5]. Hałda była eksploatowana przez miłośników quadów i sportów motorowych[6].
Przez Lasy Panewnickie przebiegają również Szlak Dwudziestopięciolecia PTTK[4] oraz Szlak Krawędziowy GOP[7][8]. Na terenie lasów wytyczone są trasy rowerowe (numery 2, 5 oraz 122)[9].
