TRAGEDIA WSPÓLNEGO PASTWISKA
Jakiś czas temu na zajęciach z etyk stosowanych (nudne to jak żona po 2 latach małżeństwa, a przepraszam miało być o facetach ups. No to inaczej: nudne te zajęcia są jak mecz Legii z Zagłębiem Sosnowiec), przysypiałem i nagle się obudziłem, bo profesor zaczął coś mówić o krowach i trawie. Wyobrażacie sobie co to musiały być za nudy skoro krowa wywołała u mnie zainteresowanie?
„Hardin opisał tragedię na przykładzie wiejskich wspólnot, które wypasały mleczne krowy na wspólnych pastwiskach. Krów pasło się akurat tyle (np. 100), aby trawa na pastwisku mogła odrastać. Ale jeden z rolników stwierdził, że doda do takiego stada jeszcze jedną swoją krowę, co pozwoliło mu na większe przychody z mleka. Krów od tego czasu było 101, a rolnik był zadowolony, bo wypasał kolejną krowę. Efekt dla całego pastwiska, które zaczęło mieć więcej krów niż mogło wyżywić, nie był jeszcze widoczny. Gdy dowiedzieli się o tym inni mieszkańcy wioski, wyprowadzili na wspólne pastwisko kolejne krowy: 102. i następne. Po jakimś czasie trawa na pastwisku przestała odrastać, a pastwisko ostatecznie zostało wyjałowione. Mieszkańcy stracili pastwisko, a ich krowy przestały dawać mleko. Nieprzestrzeganie umowy korzystania z pastwiska przez kilka osób doprowadziło do jego zniszczenia.” [Wikipedia]
Moim zdaniem jest to szalenie ciekawy i uniwersalny problem – obrazuje po prostu życie na tej wspaniałej planecie.
Jakie z tego płyną wnioski? Profesor przedstawił nam cztery:
1.Korzyści uzyskują ci, którzy pierwsi naruszają reguły.
2.Im więcej nieuczciwych gospodarzy, tym mniejszy zysk.
3.Nieuczciwi liczą na to, że nie zostaną zdemaskowani.
4.Nieuczciwi są najbardziej zainteresowani przestrzeganiem reguł (oczywiście przez innych) ;)
Mi się najbardziej podoba punkt 4 hehe. Czy tak nie jest?
Imperatyw kategoryczny Kanta (postępuj tak jak byś chciał żeby inni postępowali) jest zasadą, która w teorii bardzo nam się podoba, jednak w praktyce jest już z tym trochę gorzej. Chcielibyśmy żeby wszyscy byli uczciwi, ale sami czasem coś przeskrobiemy, zgadza się? Mówimy wtedy: „a to taka drobnostka, inni robią rzeczy gorsze.” A my robimy po prostu wałki adekwatne do naszego statusu społecznego – mali robią małe wałki, duzi robią duże wałki. Jazda bez biletu autobusem jest dla jednych normą społeczną, a dla innych zwykłym złodziejstwem. Tak, jadąc bez biletu okradam m.in. tego kierowcę, który być może straci pracę, gdy wpływy z biletów się zmniejszą. Podejrzewam, że wielu z nas, gdyby było na górze, ze zdziwieniem przyglądałoby się sobie i temu jak się „zmienili”. Guzik prawda, tendencja do oszustwa tkwiła w tobie zawsze, zmieniły się tylko zabawki na większe. Jeśli będziesz uczciwy w małych rzeczach, będziesz uczciwy w rzeczach dużych. Uczciwość to nawyk, który wynosi się z domu. Jeśli tatuś żądał od ciebie przestrzegania jakichś zasad, a sam ich nie przestrzegał, to przestrzegałeś ich, ale tylko w obawie przed karą. Tak to niestety jest na tym naszym pastwisku, że zdecydowana większość z nas działa zgodnie z regułami jedynie w obawie przed karą – „czyny legalne.” Czyn moralny wymaga empatii i wrażliwości oraz wielkiej samodyscypliny. Dobra, ale dosyć już tych etycznych bzdetów, bo nudno jak na szkolnej mszy świętej.
PORZĄDNY ŁOBUZ
Moja znajoma po moim ostatnim tekście napisała mi o kawalerach, którzy korzystają z uciech cielesnych różnych rozrywkowych panienek, mężatek itd., a związać się chcą z porządną i uczciwą dziewczyną. Oczywiście temat jest nam wszystkim doskonale znany, ale tym sposobem podsunęła mi pomysł na kolejne umilenie nam wszystkim wieczoru w sposób filozoficzny hehe. Cały problem pastwiska byłby może lepszym przykładem dla innego problemu, np. sytuacji polityczno gospodarczej w naszym kraju, ale wniosek 4 pasuje jak ulał do tego:
Dziewczyny, które znają życie, znają również za sprawą m.in. swych badań empirycznych ;) ale także z opowiadań i zwykłej obserwacji facetów, którzy dziewczyn i pacierzu nie odmawiają. Chłopaki eksploatują pastwisko w poszukiwaniu tej jednej porządnej krówki, która będzie dawać pyszne mleko, i tylko jemu. Jest cwany; sam pływa w bagnie ale szuka złotej rybki z górskiego potoku. Tragedia naszego ruchliwego gospodarza/wędkarza polega na tym, że wie jakie są krówki (dowiedział się tego empirycznie), a także zna doskonale samego siebie. To prowadzi do tego, co w psychologii nazywa się projekcją. I tu zaczyna się dramat, bo gdy nasz gospodarz nawet znajdzie fajną i porządną dziewczynę, to wcale dobrze to nie musi się skończyć. Jako że nasz gospodarz pływał przez całe życie w bagienku, to tylko to zna. Myśli zatem w chwilach słabości, że jego krówka się puszcza i zaczyna robić jej awantury – projektuje tendencje swoich zachowań na innych. Nie jest dobrze. Nasz gospodarz może i zdaje sobie sprawę z tego, że jednak uczciwi i porządni ludzie istnieją (no bo przecież szukał takiej dziewczyny), jednak „w toku swoich badań empirycznych” nauczył się doświadczalnie, że laski się puszczają, więc trudno będzie mu uwierzyć w zwykłą uczciwość ludzką. To jest konsekwencja spółkowania z planktonem. Większość z tych facetów nie zdaje sobie jednak z tego sprawy, że problem tak naprawdę tkwi w nich. Gdy zaczną szanować siebie, każdy kolejny połów planktonu będzie skutkował cierpieniem, aż w końcu zaprzestaną połowu. Wtedy nasi gospodarze/wędkarze być może wypłyną na krystaliczne górskie potoki hehe :) I nawet jeśli nie znajdą rybki, będą się czuli całkiem dobrze ze sobą.
Przepraszam że dziś tak krótko, ale do pastwiska na pewno wrócę, bo to genialny i życiowy przykład. A filozofia to życie.
Jadę powędkować ;)
Słynny Filozof – Facebook
Komentarze (58)
najlepsze
Pierwsze wprowadzenie do tematu
źródło: comment_TedXVx5YEPDjS7poaZ5IPmqvmLM5J6j0.jpg
PobierzElin Ostrom w w tym tekście Ostrom cytuje wyniki badań nad dobrem wspólnym (oparte na eksperymentach często wykorzystywanych w psychologii), w ramach których uczestnicy mogą podjąć decyzję, czy chcą przekazać część swoich środków na dobro wspólne. Jeśli jeden z graczy przekaże 10 jednostek własnych zasobów, wszyscy uczestnicy eksperymentu (w tym on sam) otrzymają 5 jednostek. W rezultacie, im więcej graczy zdecyduje się przekazać środki na dobro wspólne, tym więcej korzyści będzie miał każdy z nich (np. jeśli graczy jest 10 i każdy przekaże do wspólnej puli po 10 jednostek, wszyscy gracze otrzymają po 50 jednostek). Wyniki i tl;dr:
1) Uczestnicy eksperymentów przekazują na "dobro wspólne" od 40 do 60 procent swoich
Komentarz usunięty przez moderatora
Bo biznesmeni w kraju w którym uczciwym ludziom naliczono wstecznie absurdalny podatek z racji na zmianę obowiązującej interpretacji przepisów za 5 lat wstecz są po prostu zmuszeni kombinować tak żeby nikomu nie podpaść i nie dać urzędasom punktu zaczepienia.
A politycy ? Jakie szambo jest to każdy widzi - Ja ? Ja nie kłamałem! Nieeee ja nigdyyyy... ( ͡° ͜ʖ ͡°
Gix
Immunitet i nie jasne prawo niestety powodują, że niektórzy są "równiejsi".
A zwykli ludzie po pierwszym takim doświadczeniu z trawą naprawiają swoje działanie. Wykazano, że lokalne wspólnoty lepiej dbają o lokalne zasoby niż władze centralne.
5. Jeśli wszyscy będą oszukiwać, skończy się tragedią dla ogółu.
„Postępuj tylko wedle takiej maksymy, co do której mógłbyś jednocześnie chcieć, aby stała się ona prawem powszechnym“.
Zauważmy, że samo dążenie do formy powszechnego prawa jest już uznawane jako dobra część naszego czynu. Możemy negować to
To co napisałeś jest sprzeczne logicznie. Jeżeli ten imperatyw przeniesiemy bezpośrednio do rzeczywistości okaże się, że nie można uzyskać złotego środka bo prawo jest albo go niema. Jeżeli moim imperatywem kategorycznym będzie najbardziej jaskrawy przykład - nie zabijam oczekuję, że inni