Aktywne Wpisy
![Goronco](https://wykop.pl/cdn/c3397992/Goronco_8cQPot5nQO,q60.jpg)
Goronco +17
Z której byście oferty pracy skorzystali?
1.
- 7k na rękę
- 17 minut tramwajem dojazdu
- 20 dni zdalnych w roku do wykorzystania
1.
- 7k na rękę
- 17 minut tramwajem dojazdu
- 20 dni zdalnych w roku do wykorzystania
jestemjakijestem1212 +198
I jak to wypić, żeby się nie wyglądać, jak uje.any stół Durczoka? Debile z unii.... Chusteczkę trzeba nosić, żeby nakrętkę wycierać, bo próba urwania grozi rozbryzgiem w promieniu 1,5 metra... (╯°□°)╯︵ ┻━┻
#zalesie #uniaeuropejska #europa #bakoma #jogurt ##!$%@?
#zalesie #uniaeuropejska #europa #bakoma #jogurt ##!$%@?
![jestemjakijestem1212 - I jak to wypić, żeby się nie wyglądać, jak uje.any stół Durczo...](https://wykop.pl/cdn/c3201142/690719d100a61234090bf924f9e006c33fec1e6f02478d35e86d92eaa44b8fb5,w150.jpg)
źródło: IMG_20240710_083211
Pobierz
Błażej Pascal był z pewnością ciekawą postacią. Genialny młodzieniec, wyjątkowo uzdolniony matematycznie, przez pierwszą część życia bawił się kalkulatorami i rtęcią tylko po to, by pewnej nocy doznać objawienia i uznać swój dotychczasowy przedmiot za czczy i bezwartościowy. To jednak nie przeszkodziło mu w zaprojektowaniu omnibusu pod koniec życia, które nie trwało zanadto długo, zmarł bowiem w wieku 39 lat, przeżywszy życie swe w chorobie, cierpieniu i modlitwie. Mimo płodności jego geniuszu, największe przedsięwzięcie Błażeja nie znalazło finału. Po planowanej wielkiej apologii chrześcijaństwa pozostał jedynie zbiór notatek, które dziś znane są pod mianem Myśli Pascala. W świecie naukowym Pascala zna się i docenia, ilekroć przeprowadza się pomiary ciśnienia, jednak kiedy przychodzi do filozofii, Pascal staje się jedynie przypisem do nowożytności. Ktoś złośliwy może rzec: „zapewne na nic więcej nie zasłużył, porzucając rozum dla zabobonu”. Ja na to mogę tylko odpowiedzieć: „mógłbyś najwyżej pomagać przy karmieniu go, bo tylko tego jesteś godzien w swoim zacietrzewieniu”.
Jeśli dziś Pascala w filozofii się wspomina, to w zasadzie jedynie ze względu na (nie)sławny zakład (o nim niżej). Wyjaśniać tę wzgardę można różnorako. Co by nie mówić o treści Myśli, są one tym, czym są – luźnymi zapiskami, często niezwykle zdawkowymi, a to nie jest forma, która uznawana jest odpowiednią dla poważnej myśli filozoficznej. Jeśli z kolei mówić o treści, to Pascal nie daje się wygodnie umieścić w istniejących podziałach. Zbyt „irracjonalny” i za mało skrupulatny dla analityków; zbyt krytyczny wobec teologii naturalnej dla chrześcijańskiego mainstreamu, tak katolickiego, jak i protestanckiego; zbyt rozsądny i zbyt znający się na rzeczach, które przywołuje dla kontynentalistów (wyzłośliwiam się). W perspektywie historycznej z kolei Pascal jest dość odległy zarówno od Kartezjusza, jak i od empirystów. Egzystencjaliści i Kierkegaard zeń czerpali, ale niezwykle wybiórczo, odgryzając pojedyncze kawałki, resztę ignorując. Ostał się za to zakład, który racjonaliści z YouTube „debunkują”, wierzący przywołują bezkrytycznie, akademicy rozrysowują na kolejnych macierzach, zaś prawie nikt nie przeczytał oryginalnej treści, umieszczając ją w kontekście całego przedsięwzięcia apologetycznego (i ja również winien tego byłem). Jest to o tyle smutne, że zakład to w zasadzie pojedynczy fragment z całego zbioru Myśli. I to fragment, który nie wydaje się szczególnie istotny dla samego Pascala.
Osobiście uważam jednak, że Pascal ma do zaoferowania znacznie więcej. Myśli dotychczas czytałem czterokrotnie i za każdą lekturą podziw mój jest coraz większy. Jedną z rzeczy, które odkryłem, jest znaczna liczba podobieństw między Pascalem, a Jamesem i Wittgensteinem (a kto czytał moje wpisy, wie lub domyśla się mojej dla nich sympatii). O ile James explicite wskazał na Pascala jako źródło inspiracji w swoim The Will to Believe i o ile na temat pokrewieństwa między Ludwigiem a Jamesem powstała nawet niezła książka, to relacja na linii Pascal – Wittgenstein wydaje się przeoczona. Wskazuje się na pluralizm i antyteoretyczne nastawienie Wittgensteina i Jamesa – Pascal już tam był:
Wittgenstein w On Certainty zwraca uwagę na rolę tradycji, odziedziczonego tła, obrazu świata. Z kolei w Dociekaniach wiele miejsca poświęca praktyce oraz „tresurze”, a w Remarks on the Philosophy of Psychology pisze o pierwotności instynktu względem rozumowania. Z kolei 300 lat wcześniej Pascal napisał:
Ktoś jednakże może nie podzielać moich wittgensteinowskich sympatii. To nie szkodzi. Sceptycyzm? Nihilizm epistemologiczny? Pascalowi nie był obcy, zresztą sformułował chyba najpiękniejszy jego wyraz we fragmencie o dwóch nieskończonościach:
Jeśli komuś do smaku z heglowskim dialektycznym trio, u Pascala znajdzie jego prototyp we fragmencie o czczości mniemań gminu. Jeżeli ktoś rozkoszuje się w egzystencjonalnych mękach, Pascal również będzie mu dobrym towarzyszem, może nawet lepszym niż pewien zezowaty Francuz z fajką. Filozofia polityczna? Na to Pascal oferuje rozważania o tyranii i sprawiedliwości, które mogą zaskakiwać trzeźwością sądu i niejakim pesymizmem, a które kontrastują z gorącym potępieniem przemocy i własności prywatnej. Ci zaś, co preferują bardziej przyziemną mądrość dnia powszedniego, znajda jej pod dostatkiem w rozsianych tu i ówdzie krótkich fragmentach, często bez związku z fragmentami sąsiednimi. Ogólnie rzecz ujmując, Pascal jest dla każdego, o ile tylko wykażemy chęci i brak uprzedzeń; o ile dopuścimy do myśli, że ktoś żarliwie religijny i pozornie antyrozumowy może mieć coś ciekawego do powiedzenia. Kiedy zaś już przeczytamy, i to przeczytamy w skupieniu, okaże się, że nawet sam zakład zawiera więcej niż wszystkie filmiki, w których się go obala i debaty, w których się go przytacza. Nawet jeżeli zignorujemy resztę książki, okaże się, że w samym tylko fragmencie poświęconym zakładowi Pascal przewidział znaczną część zarzutów, które dziś kieruje się przeciw niemu, fragment ten bowiem ma formę dialogu.
Już na samym początku staje się jasne, że Pascalowi nie chodzi bynajmniej o obronę racjonalności wiary chrześcijańskiej. W istocie większa część Myśli sprowadza się do pokazania tego, że nie ma w tej wierze nic racjonalnego (przynajmniej dla pewnego znaczenia tego słowa); sam hazard ciężko czasem określić racjonalnym, prawda? W samym tylko fragmencie 233, który zawiera treść zakładu, Pascal pisze:
Dalej głos sceptyczny proponuje przyjęcie postawy agnostycznej, Pascal jednak, podobnie jak James, zwraca uwagę, że gra nam się narzuca:
— Tak, ale trzeba się zakładać; to nie jest rzecz dobrej woli, zmuszony jesteś. Cóż tedy wybierzesz? Zastanów się. […]
Często zarzuca się Pascalowi, że nie uwzględnił w zakładzie faktu, że na świecie istnieje cała masa innych religii. Błąd, bowiem tu i tam w Myślach Pascal jasno daje do zrozumienia, że podobne argumenty krążyły w jego czasach. Dlatego też sporo miejsca poświęca on uzasadnieniu wyższości wiary chrześcijańskiej nad resztą. Mało tego, nie trzeba czytać wszystkiego, bo już w samym zakładzie Pascal pisze:
Kiedy indziej wskazuje się na to, że Pascal rzekomo zakłada, iż można skłonić się do wiary samą decyzją, co wszak jest niemożliwe. A jednak:
W jednym z dalszych fragmentów Pascal wprost przyznaje za Augustynem, że wiara jest darem od Boga. Uważa jednak, że czynności zewnętrzne, nawet jeśli początkowo puste, są konieczne:
Pascal przyznaje, że nie możemy wierzyć z wyboru. Zakłada on coś zupełnie różnego od tego, co mu się zarzuca – zakłada, że nie otrzymamy wiary bez wyboru pewnego sposobu życia. I wbrew kolejnemu z częstych zarzutów, Pascal nie ignoruje poświęcenia, jakiego wymaga proponowana przezeń droga. Twierdzi natomiast, że to, co mielibyśmy poświęcić, wcale nie jest tak cenne, jak nam się wydaje:
Całość kończy dość zadowolony z siebie:
Mniemam, że to wystarczy do pokazania, że u Pascala dzieje się znacznie więcej, niż na ogół to się przedstawia. Uprzedzając wątpliwości – to, że pewne zarzuty chybiają celu, nie oznacza, że niemożliwym jest go trafić. Warto jednak wiedzieć, gdzie cel leży i jaki jest jego kształt zamiast walić po omacku w nadziei, że któryś z ciosów trafi. Poza tym moją intencją nie jest promocja zakładu, ale całości Myśli, w których zakład ginie pośród rzeczy znacznie ciekawszych, a to wszystko w towarzystwie niezwykle zgrabnych metafor i bezpretensjonalnej elokwencji – nie bez powodu Pascala wskazuje się jako jednego z mistrzów prozy francuskiej. Na koniec chciałbym wymienić jeszcze dwie zalety czytania Pascala. Pierwsza idzie: biorąc po uwagę, iż większość kwestii autor jedynie naszkicował, Myśli oferują doskonałą pożywkę dla własnych rozmyślań, co wymaga wysiłku i czasu, lecz przy tym niesie nagrodę nieporównywalnie większą niż bierne przyswajanie myśli cudzej. Drugą zaś najlepiej wyraził Wittgenstein, mówiąc o Jamesie: „that is what makes him a good philosopher; he was a real human being”.
W notatkach Pascala, parafrazując jego samego, „spodziewamy się znaleźć autora, a znajdujemy człowieka”, który zasługuje na daleko więcej niż tylko wypełnienie miejsca między Kartezjuszem a Lockiem w podręczniku do historii filozofii.
#nowyonanizm #filozofia
Komentarz usunięty przez autora
@Dawidk01:
Co do Jamesa, na pewno w języku polskim można dostać: Prawo do wiary, Pragmatyzm, Eseje