Jesteś młody, pragniesz więc dziecka i małżeństwa, ale ja cię pytam czy jesteś człowiekiem któremu wolno pragnąć dziecka? Czy jesteś zwycięzcą, kimś kto siebie przezwycięża, rozkazodawcą zmysłów, panem swoich cnót, oto cię pytam.
A może przez twoje pragnienie przemawia zwierzę i naturalna potrzeba? Albo osamotnienie albo niezgoda z samym sobą? Chcę aby twoje zwycięstwo i twoja wolność zatęskniły do dziecka, żywe pomniki buduj swemu zwycięstwu i swemu wyzwoleniu, ponad siebie buduj, ale
Każą cie za twe wszystkie cnoty, przebaczajac z gruntu tylko twoje omyłki.
Jako, że jesteś łagodny a zmysł twoj prawy mówisz "nie są winni małości swego istnienia",
ale ich ciasna dusza mniema "winna jest wszelka wielkość istnienia".
Choćbyś był dla nich łagodny czują się przez ciebie wzgardzeni i na twoją dobroczynność odpowiadają skrytym złoczyństwem.
Twoja bezglośnia duma ciągle im w nie smak, radują się gdy naraz dość jesteś skromny aby być próżnym.
Co
Wreszcie bracia moi strzeżcie się wyrządzać nieprawość wszystkim pustelnikom
Jak pustelnik mógłby zapomnieć, jakże on mógłby odpłacić?
Niczym głęboka studnia jest pustelnik, łatwo wrzucać weń kamień,
a gdy sięgnie gruntu, powiedzcie kto zechce go znowu wydobyć?
Strzeżcie się obrażać pustelnika, jeśli to jednak uczyniliście to go też zabijcie
Chrząkaniem gotów jesteś zniszczyć mi moją pochwałę głupoty
Co to najpierw nakazało ci chrząkać, że nie dość ci schlebiano?
Dlatego usadowiłeś się w tym śmietniku, abyś miał powód do wielu pochrząkiwań
Abyś po wielokroć miał powód do zemsty
Bo to zemsta, ty głupcze, toczy z ciebie pianę, dobrze cię przejrzałem
Ale twoje głupie słowa szkodę czynią mnie, nawet wtedy gdy słusznie prawisz
Gdzież jest niewinność? Tam, gdzie jest wola płodzenia. Kto ponad siebie tworzyć pragnie, ten ma mi wolę najczystszą.
Gdzież jest piękno? Tam, gdzie całą wolą chcieć muszę, gdzie kochać i zginąć pragnę, aby majak pragnień nie tylko majakiem pozostał.
Lecz oto wydarzyło się coś, wobec czego wszystkie usta niemiały i wszystkie oczy słupem stawały. Linoskok rozpoczął właśnie swe dzieło; wyszedł on spoza małych drzwiczek i posuwał się po linie, rozciągniętej między dwiema wieżami, i tak oto zawisał ponad rynkiem i ludem. Kiedy się w połowie drogi znajdował, roztworzyły się nagle małe drzwi i jakieśJest się mądrym i wie się wszystko, co się zdarzyło, więc w wydrwiwaniu wszystkiego nie zna się miary. Sprzeczają się jeszcze, lecz godzą się niebawem, gdyż niezgoda psuje żołądek.Ma się swą przyjemnostkę na dzień i swą przyjemnostkę na czas nocy; lecz zdrowie ceni się nade wszystko.„Myśmy szczęście wynaleźli”, — mówią ostatni ludzie i mrużą oczy.Patrzcie! wskazuję wam *ostatniego człowieka*.„Czym jest miłość? Czym jest twórczość? Czym jest tęsknota? Czym jest gwiazda?” — tak pyta ostatni człowiek i mruży wzgardliwie oczy.Ziemia się skurczyła, a po niej skacze ostatni człowiek, który wszystko zdrabnia. Rodzaj jego jest nie do wytępienia, jako pchła ziemna; ostatni człowiek żyje najdłużej.„Myśmy szczęście wynaleźli”, — mówią ostatni ludzieCzyżby należało wprzódy uszy im poniszczyć, aby się nauczyli słuchać oczyma? Czyżby oczekiwali, bym brutalne łoskoty czynił jako odpustowe kotły lub kaznodzieje pokutni? Lub może ufają tylko jąkałom?Wszakże mają coś, z czego się pysznią? Jakże zwie się to, co ich tak dumnymi czyni? Wykształceniem zwą ten skarb duszy swojej; toć ono wyróżnia ich od pasterzyKocham tego, który wstydzi się, gdy kości jemu na szczęście padną i pyta: — zalim jest fałszywym graczem? — gdyż on zaginąć chce. Kocham tego, który złotymi słowy swe czyny uprzedza i zawsze więcej dotrzymuje, niźli był obiecał: gdyż on swego zaniku pragnie.Kocham tego, coKocham tych, którzy żyć nie umieją inaczej niż w zaniku, albowiem oni są tymi, którzy przechodzą.Kocham wielkich wzgardzicieli, gdyż to są wielcy wielbiciele i strzały tęsknoty na brzeg przeciwny.Kocham tych, którzy nie szukają aż poza gwiazdami powodów, aby zaniknąć i ofiarą się stać, lecz ziemiNie grzechy wasze — wasze przystawanie na małym woła do nieba, wasze skąpstwo nawet i w grzechu, oto co woła do nieba!Gdzież jest ten piorun, który by was liznął swym językiem? Gdzież jest ten obłęd, który by wam zaszczepić należało?Patrzcie, ja wasNiegdyś było bluźnierstwo wobec Boga największym zuchwalstwem, lecz Bóg umarł, a z nim zmarli i ci bluźniercy. Ziemi bluźnić jest rzeczą najstraszniejszą, jako też cenić bardziej wnętrzności niezbadanego, niźli treść tej ziemi.Niegdyś spoglądała dusza wzgardliwie na ciało; naonczas była ta wzgarda czymśGdy Zaratustra zaszedł do najbliższego miasta, co u skraju lasów leżało, znalazł tam wiele ludu zgromadzonego na rynku, gdyż było obwieszczone, iż linoskok da widowisko. I Zaratustra tako rzekł do ludu:— *Ja was uczę nadczłowieka*. Człowiek jest czymś, co pokonanym być powinno.— I cóż robi święty w lesie? — zapytał Zaratustra.Święty odparł:
—— Czemuż — odparł starzec — usunąłem się i ja niegdyś w lasy i w głusz samotną? Czyż nie dlatego, żem ludzi nazbyt ukochał?Teraz miłuję Boga, nie kocham ludzi. Człowiek jest rzeczą zbyt niedoskonałą. Miłość ku ludziom zabiłaby mnie.Zaratustra odparł:Zaratustra zstępował samotny z gór, nie spotykając po drodze nikogo. Gdy jednak w las się zanurzył, stanął nagle przed nim starzec, co opuścił chatę swą świętą, aby korzonków szukać po lesie. I rzekł starzec do Zaratustry tymi słowy:— Nie jest mi obcyDziesięć lat wchodziłaś tu do mej jaskini; znużyłabyś się i jaśnieniem twym, i drogą twą beze mnie, bez mego orła i bez węża mego.Lecz my oto oczekiwaliśmy ciebie każdego zaranku i, biorąc nadmiar światła twego, błogosławiliśmy cię za to.
Spojrzyj!Jest rzeka. Piękna, nieporównywalna, niepowtarzalna, zawsze nowa a nieprzemijająca. Rzeka życia. Rzeka-życie.
Na rzece jest most. Arcydziwaczny. Most, który nie wie, skąd wziął się, nie wie też, po co wziął się, nie wie, czym jest, nie wie nad czym, nie wie nic, a wszystko wydaje mu się. Nie widzi ani nawet nie domyśla się płynącej pod nim rzeki życia. Wydaje mu się, że on jest rzeką życia.
Ty jesteś