Religijne ABC
J jak Jenghe Hatam

- Jenghe Hatam to jedna z najważniejszych mantr zaratusztriańskich; znajduje się w Jasnie 27.15 i należy do czterech głównych formuł obok Aszem Wohu, Ahuna Wairji i Airjaman Iszji.
- Formuła jest bardzo krótka, ale trudna do przełożenia, bo ma skondensowaną składnię, niejasne zaimki i sporną relację między kultem, Aszą i bytami, które należy czcić.
- Jej nazwa pochodzi od pierwszych słów yeŋ́hē hātąm, zwykle oddawanych jako „którego spośród istniejących” alboPokaż całość

Religijne ABC
O jak Ormuzd Jaszt

- Ormuzd Jaszt to pierwszy utwór ze zbioru jasztów, jest poświęcony Ahurze Maździe/Ormuzdowi.
- Choć zajmuje pierwsze miejsce w zbiorze, nie jest uważany za jeden z najstarszych jasztów; uchodzi za późniejszy niż tzw. Wielkie Jaszty.
- Zaliczany jest do jasztów pomniejszych, choć część badaczy woli określać tę grupę jako apotropaiczną, czyli związaną z ochroną przed siłami zła.Pokaż całość

Religijne ABC
A jak Aszem Wohu

- Aszem Wohu to jedna z najważniejszych mantr zaratusztriańskich; jej tekst znajduje się w Jasnie 27.14 i zaczyna się od słów aṣ̌əm vohū.
- Należy do czterech gathyckich mantr obok Ahuna Wairji, Jenghe Hatam i Airjaman Iszja.
- Jest bardzo stara i mogła być używana już w czasach gdy skomponowano Gathy, a być może wcześniejPokaż całość

Religijne ABC
W jak Wanand

- Wanand/Wanant to zaratusztriański gwiezdny jazata związany z gwiazdami stałymi; jego imię tłumaczy się jako „pogromca” albo „zdobywca”.
- Był przywoływany zwłaszcza w modlitwach ochronnych: przeciw dewom, chrafstra, prześladowaniom i tyranii.
- W Aweście pojawia się m.in. w Sih-rozagach, Tir Jaszcie, Raszn Jaszcie oraz we własnym krótkim Wanand Jaszcie.Pokaż całość

Religijne ABC
X jak Xrafstra

- Xrafstra (pol. chrafstra) to zaratusztriańska kategoria złych/szkodliwych stworzeń, zwłaszcza gadów, płazów, robaków, owadów, skorpionów i podobnych istot.
- W Gathach termin xrafstra- występuje już trzykrotnie, ale jego znaczenie jest sporne: może odnosić się do ludzi, dewów, zwierząt albo języka/mowy związanej z kultem.
- W Młodszej Aweście znaczenie staje się wyraźniejsze: chrafstra to złe zwierzęta stworzone lub wykorzystywane przez Arymana do atakowania dobrego stworzenia Ahury Mazdy.Pokaż całość

Religijne ABC
A jak Ahuna Wairja

- Ahuna Wairja, znana też jako Ahunwar, to najważniejsza mantra zaratusztriańska; jej nazwa pochodzi od początkowych słów yaθā ahū vairyō.
- Tekst znajduje się w Jasnie 27.13 i należy do najstarszych zachowanych utworów zaratusztriańskich; został zapisany w języku staroawestyjskim. Formuła poprzedza Gathę Ahunawaiti, ma z nią wspólne metrum i dała jej nazwę.
- Ze względu na archaiczny język, skrótowość i trudną składnię dokładne znaczenie mantry pozostaje przedmiotem sporów badawczych.Pokaż całość

Religijne ABC
M jak Mantra w zoroastryzmie

- Mantra w zaratusztrianizmie to święta, natchniona formuła, której przypisuje się duchową moc. Jej recytacja ma przybliżać prawdy religijne, oddawać cześć jazatom, chronić przed złem i przynosić korzyści wiernym.
- Awestyjskie mąθra jest pokrewne sanskryckiemu mántra i wiąże się z wyrazami dotyczącymi myślenia oraz umysłu.
- Początki mantr w kulturach irańskich sięgają prawdopodobnie wspólnej tradycji indoirańskiej sprzed podziału na Indoariów i Irańczyków.Pokaż całość

Religijne ABC

S jak Saoszjant

- zaratusztriański termin oznaczający osobę lub kategorię osób o szczególnym znaczeniu religijnym.
- bywa tłumaczony jako „mesjasz” lub „zbawiciel”, ale ma szersze znaczenie niż tylko eschatologiczny odnowiciel świata.Pokaż całość

Religijne ABC

F jak Frawaszi

- nazwa nadprzyrodzonych istot występujących w wierzeniach irańskich i zaratusztriańskich. Pojęcie było rozumiane na wiele różnych, czasem sprzecznych sposobów.
- Etymologia słowa jest niepewna. Łączono je m.in. z „wyborem”, „ochroną”, kultem przodków lub duchami wojowników.Pokaż całość

Religijne ABC

W jak Weretragna
- bóstwo/jazata zwycięstwa w religii irańskiej, wywodzące się z tradycji indoirańskiej.
- Imię oznacza „przełamanie oporu” lub „zwycięstwo poprzez pokonanie przeszkody”.
- W zoroastryzmie jest jednym z jazatów, stworzonych przez Ahurę Mazdę i wspierających porządek kosmiczny.Pokaż całość

Religijne ABC

G jak Gawajwodata
- awestyjskie określenie oznaczające „pierwostworzone bydło” lub „pierwostworzoną krowę”. Istota z zoroastryjskiej kosmogonii i kosmologii, piąte z sześciu pierwotnych materialnych stworzeń Ahura Mazdy.
- Motyw Pierwostworzonego Bydła wywodzi się prawdopodobnie jeszcze z przedzoroastryjskich wierzeń Indoirańczyków, w których bydło miało fundamentalne znaczenie gospodarcze i religijne. W Aweście jest tylko wzmiankowany.
- Pełny rozwój mitu następuje dopiero w średnioperskiej tradycji zoroastryjskiej, szczególnie w Bundahisznie, gdzie Pierwostworzone Bydło zostaje opisane jako istota hermafrodytyczna, białaPokaż całość

Religijne ABC

H jak Hezychazm:
• Nurt mistyczny w prawosławiu, którego celem było osiągnięcie zjednoczenia z Bogiem;
• Nazwa pochodzi od greckiego „hesychia” – cisza, milczenie, odnoszącego się do podstawy nurtu;
• Mistyk Grzegorz Synaita w XIII w. spopularyzował wśród mnichów modlitwę „Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną”, której powtarzanie miało wznosić duchową świadomość;Pokaż całość

Religijne ABC

G jak Gelugpa:
• Najmłodsza i największa szkoła buddyzmu tybetańskiego;
• Nazwa z tybetańskiego znaczy „cnotliwi”;
• Założona w XIV w. przez buddyjskiego nauczyciela Congkhapę;Pokaż całość

W nawiązaniu do prowadzonej przez @luvencedus akcji przybliżania Mirkom różnych religii pod tagami #daszwiare i #religijneabc (przepraszam za "podpinanie się" pod tagi...) chciałem przypomnieć arcyciekawy serial dokumentalny TVP z lat osiemdziesiątych "Religie i kościoły w Polsce". Sporo odcinków jest dostępnych na YT (ale nie wszystkie, oglądałem w tamtych czasach ten serial z wielkim zainteresowaniem i z tego co pamiętam, wszystkich odcinków było ponad dwadzieścia). Wszystkie, które udałoPokaż całość

Religijne ABC

F jak Filioque:
• W chrześcijaństwie termin, będący przedmiotem największego sporu teologicznego między kościołami wschodnimi i zachodnimi;
• Termin z łaciny znaczy „i Syna” i odnosi się do pochodzenia Ducha Świętego
• Wyznanie wiary ułożone na soborze w Nicei w 325r. i w Konstantynopolu w 381r. zawiera zdanie „Wierzę w Ducha Świętego, który od Ojca pochodzi…”;Pokaż całość

Religijne ABC

D jak Derwisz:
• W islamie mistyk prowadzący pobożne życie;
• Nazwa z perskiego oznacza „biedny”, „żebrak”;
• Najczęściej członek islamsko-bractwa religijnego, które gromadzi się wokół mistrza i posiada swoich naśladowców;Pokaż całość

Religijne ABC

C jak Czeondoizm:
• Koreański ruch religijny, którego nazwa (Chondogyo) znaczy „Religia Niebiańskiej Drogi”;
• Powstał w XIXw. wśród chłopów jako sprzeciw przeciwko wpływom państw zewnętrznych, stopniowo rozwijając się w stronę duchowości;
• Łączy elementy buddyzmu, konfucjanizmu, szamanizmu i chrześcijaństwa;Pokaż całość

Religijne ABC
B jak Bodhisattwa:
• W buddyzmie - istota niebiańska lub ludzka zbliżająca się do oświecenia;
• Nazwa z sanskrytu znaczy dosłownie „przebudzone dobro”, tłumaczy się też ten termin jako istotę (sattwa), która staje się buddą (osiąga bodhi);
• Bodhisattwa osiągnął oświecenie, ale świadomie nie przechodzi do nirwany, aby pomóc wszystkim czującym istotom. Stąd nazywani są przyjaciółmi na drodze;
• Wyróżnia się kilku bodhisattwów niebiańskich (transcendentnych) przejmujących na siebie ciężar ludzkich cierpień, takich jak Awalokiteśwara czyPokaż całość