"Godłem RP jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu." To zdanie zna każdy. Otwarte pozostaje jednak pytanie jak konkretnie ma wyglądać ten orzeł i czerwone pole. Odpowiedź przynosi, zawierający wzór naszego godła (które swoją drogą jest herbem heraldycznym), Załącznik nr 1 do Ustawy o godle, barwach i hymnie RP. Wszystko pięknie? Otóż nie. Okazuje się bowiem, iż grafika, która znajduje się w owym załączniku zawiera, z estetycznego i heraldycznego punktu widzenia, masę błędów. Jakich? Przeczytaj i zobacz.
Każdy obywatel Polski wie jak wygląda godło jego własnego kraju. I mówimy tu nawet o małych dzieciach. Mało kto jednak jest świadom, iż ten tak powszechny wizerunek ma masę błędów, przez które heraldycy zgrzytają zębami z poirytowania.
Obecne godło RP ma już blisko 90 lat. Wcześniejsze godło postanowiliśmy zmienić pod koniec dziesięciolecia międzywojennego. Uzasadnienie tej decyzji brzmiało następująco: „wzór utworzony przez ustawę z 1919 roku nie odpowiada epoce i smakowi współczesnemu, za ciężki, za mało subtelny – toteż wywołał on powszechną krytykę oraz niezadowolenie”. Poniżej wspomniane godło z 1919 roku.
Jak postanowiono, tak zrobiono. Nowy wizerunek orła zaprojektował architekt i profesor Zygmunt Kamiński, a Rada Ministrów wprowadziła go do użytku 13 grudnia 1927 roku. W tym momencie zaczęły się przysłowiowe schody.
Poniżej przedstawię kilka najczęściej padających w stronę obecnego projektu zarzutów oraz przykładowe ich rozwiązania, zgodne z normami heraldycznymi. Porównywać będę oficjalny wzór z Ustawy (lewy obrazek) oraz hobbystyczny projekt mojego autorstwa (prawy obrazek).
1. CIENIOWANIE
Zasady heraldyki mówią wyraźnie, iż herby powinny być tworzone przy użyciu płaszczyzn o określonych kolorach oraz ich obramowań (linii konturowych). Nie ma możliwości używania cieni, które mają dodawać efektu "trójwymiarowości". Zabieg taki jest wyłącznie zabiegiem artystycznym i z heraldyką nie ma nic wspólnego. Dla przykładu poniżej poprawne płaskie herby stosowane w Polsce (województwo lubelskie i mazowieckie).
2. PRZEPASKA I JEJ ZWIEŃCZENIE
Dwa w jednym. O rzekomo masońskiej gwiazdce kończącej przepaskę znajdującą się na skrzydle orła mówiono wiele. Częściowo poprawiono to w 1990 roku (wcześniej dwa małe wypustki były tak samo duże jak trzy większe), błąd jednak pozostaje. Teorie spiskowe nie są jednak naturalnie powodem, dla którego gwiazda, w takiej czy innej formie, powinna zniknąć. Chodzi oczywiście o tradycję. Na dawnych herbach stosowano zakończenie przepaski trójliściem. Nie ma więc najmniejszego uzasadnienia, by z tej tradycji się wyłamywać. Drugim błędem jest kolor przepaski i jej zakończenia. Oba te elementy powinny być złote, tak jak dziób, korona, szpony itp. Dla przykładu poniżej herb Polski i Litwy z 1571 roku.
3. SZPONY I NOGI
Taka sama sprawa jak w przypadku przepaski. Kolor. Nogi orła powinny być złote aż do miejsca, w którym zaczynają się pióra. Widać to na wcześniej umieszczonym herbie Polski i Litwy oraz poniżej w herbach małopolski i wielkopolski. Na nich także dobitnie potwierdza się, że przepaska z zakończeniem również powinny być złote. Ciekawostką jest, że orzeł w herbie wielkopolski wzorowany był na herbie z pieczęci majestatycznej Przemysła II z XIII wieku (różni się praktycznie tylko brakiem korony). Jest to więc kolejny historyczny przykład poprawnego wyglądu orła w godle Polski.
4. WYPEŁNIANIE TARCZY
Obecne godło naszego kraju zaprojektowane jest wyraźnie pod okrągłą tarczę. Jako, że ciężko wyobrazić sobie herb wpisany w koło lub jego pochodną (tarcz całkiem okrągłych nie stosuje się, musiałaby być to więc tarcza owalna), należałoby zadbać o lepsze wypełnienie obecnej, prostokątnej tarczy (wymaga tego zarówno estetyka jak i reguły heraldyczne). Skrzydła powinny więc kończyć się jak najbliżej jej krawędzi. Nogi z kolei mogłyby zostać nieco wydłużone, tak aby sięgały jak najdalej, w okolice dolnej krawędzi tarczy.
5. KORONA
Przyjęło się, iż korona otwarta oznacza podległość i zależność, zamknięta natomiast suwerenność. Kwestia ta nie jest jednak tak oczywiście jednoznaczna. Otwartą koronę czasem stosowano bowiem w przeszłości także w latach, w których Polska była niepodległa i potężna. W rozwiązaniu sprawy na pomoc przychodzi jednak tradycja. Korona na godle Polski od XV-XVI wieku (z większą intensywnością od XVII-XVIII wieku) aż do 1927 roku była zamknięta. Nawet jeśli sam orzeł z jakichś powodów miewał koronę otwartą, to dodatkowa korona znajdująca się nad tarczą była już zamknięta. Nie było więc jakichkolwiek podstaw, by tworząc nowy wzór godła koronę zmieniać na otwartą.
Wspomnieć wypada także o polskim orle wojskowym, który do dnia dzisiejszego nosi z dumą koronę zamkniętą. Poniżej orzeł wojsk lądowych, lotnictwa, marynarki wojennej i wojsk specjalnych.
Nawet gdyby koronę pozostawić otwartą, to błędem jest także brak prześwitów między kwiatonami. Tak czy owak również i w tej kwestii wymagane jest więc wprowadzenie pewnych poprawek.
Rozwiązaniem problemów z koroną mogłoby być całkowite jej usunięcie. Postulowano to już w XIX wieku, a związek miało to z szerzeniem się idei republikańskich i demokratycznych. Korona nie symbolizuje jednak obecnego ustroju państwa, ma raczej związek z jego historią, zabieg ten nie jest więc konieczny. Poza tym nikt przy zdrowych zmysłach nie porwałby się na taki krok w związku z oczywistymi i mocnymi negatywnymi skojarzeniami z komunizmem.
Problem dla niektórych może natomiast stanowić umieszczenie w koronie krzyża. Aby uspokoić ateistów i wyznawców religii, które symboli takowych nie używają trzeba nadmienić, że krzyż ten nie stanowi elementu religijnego. Jest natomiast związany z historycznym wyglądem polskich insygniów koronacyjnych, na kształt których nie mamy żadnego wpływu. Oczywiście faktem jest, iż w przeszłości oznaczał on, że król ma nad sobą tylko Boga. Tradycja w sposób bezsporny nie ma jednak wpływu na obecną świeckość państwa (przynajmniej w teorii). Krzyż ten jest więc związany wyłącznie z historią, powinien on zatem zgodnie z tradycją na koronie się znaleźć.
W swoim przykładzie starałem się odwzorować słynną koronę Bolesława Chrobrego (zdjęcie poniżej).
Czy to wszystko? Niestety nie. Pozostaje jeszcze jedna kwestia. Godło RP jest po prostu... krzywe.
6. SYMETRIA
Jak widać powyżej nogi i przepaska naszego orła z jednej strony są wyraźnie przesunięte ku górze. Jedno ze skrzydeł jest mniejsze niż drugie. Główna oś (korona - ogon) odchylona jest od środka tarczy (widać to przy "dzióbku" na dole). Sama tarcza zaś bez żadnego powodu zwęża się ku dołowi (nie tylko z zaznaczonej przezemnie strony, ale z obu).
JAK POWINNO WYGLĄDAĆ GODŁO RP
Otwarte pozostaje więc pytanie. Co można z tym wszystkim zrobić? Odpowiedź jest jedna, należy zmienić godło Polski tak, by odpowiadało wszystkim najważniejszym standardom heraldycznym i estetycznym. W przeszłości podejmowano już pewne koki zmierzające ku temu, by godło zmienić, wszystkie inicjatywy związane z przeprojektowaniem tego symbolu narodowego jak dotąd jednak upadły, a orzeł pozostał z błędami.
Poniżej przedstawiam przykład tego jak nasze godło wyglądałoby gdyby zastosować wszystkie opisane wcześniej reguły. Gwoli wyjaśnienia,
ciemniejsza czerwień w koronie jest wyłącznie moją fanaberią. Nie jestem pewien czy w ostatecznej wersji godła mogłaby być zastosowana. Nie jest ona jednak konieczna i kolor ten może zastąpić po prostu tło, którym jest tarcza.
Warto tutaj zaznaczyć, że wrażenie komiksowości lub zmniejszenia powagi godła jest tylko złudzeniem wywołanym przez przyzwyczajenie do niepoprawnego wizerunku orła. Aby to sobie uzmysłowić wystarczy pomyśleć o herbach miast, województw czy nawet innych krajów, które wyglądają tak samo, a nie wydaje nam się by było z nimi coś nie tak.
Powyższe godło zawiera poprawione elementy, o których pisałem wcześniej. Pokazane było to na grafikach porównawczych. Całość jest także symetryczna.
Poniżej wersja biała, bez linii konturowych.
PRZYKŁADY WYKORZYSTANIA
Kilka przykładów potencjalnego użycia poprawnego godła w "prawdziwym życiu".
Poniżej przedstawiam wpisanie mojego orła w istniejące obecnie i powszechnie stosowane loga instytucji państwowych. Pragnę zaznaczyć, iż nie są to moje projekty (poza samym orłem oczywiście).
Oczywiście całość jest jedynie luźną propozycją, którą stworzyłem pod wpływem lektury krytyki godła. Powyższe jest więc najwyżej amatorskim przykładem tego jak mogłoby wyglądać godło RP gdyby zastosowano się do wszystkich reguł heraldycznych.
Źródła:
histmag.org
pl.wikipedia.org
Konstytucja RP
Ustawa z 1919 r. o godłach i barwach RP
Ustawa z 1980 r. o godle, barwach i hymnie RP
Ustawa z 1990 r. o zmianie przepisów o godle, barwach i hymnie RP
Projekt nowego godła - Grafika własna - (C) Matt_888
Pomiar zwężenia tarczy obecnego godła - Projekt Orli Dom
Komentarze (403)
najlepsze
proste, jakby ucięte krawędzie orła są brzydkie
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Herby_i_godła_państw_świata
źródło: comment_JD9ShYcI7ZT9zbPSIgW8jBKkPckCh9Ju.jpg
PobierzNo, Argentyna to dowaliła do pieca.
Ewentualnie to, feel good man - https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Herb_Belize#/media/Plik%3ACoat_of_arms_of_Belize.svg
źródło: comment_6y1gYF7YmgmRgg3vz5ePvwi3KdPsggjk.jpg
Pobierzźródło: comment_scuHCvsfPmiKoozGqm5PEHLKQnWnCDCU.jpg
Pobierzźródło: comment_X8FJHZPQG71gJgbPcEgeE5FcFUzePV9t.jpg
Pobierzźródło: comment_2IsQk7O70QFMBPPLXxPKBYlzkiRVSbnf.jpg
PobierzJest takie powiedzenie "dont let the lawyers kill the deal!" Stosuje się je czasem jak prawnicy sie boją każdego paragrafu i są nie ustepliwi a biznesmeni chcą zrobić interes to sie ich wywala za drzwi!
Zajmuję się grafiką zarządzaniem i hobbystycznie naukami socjo psycho marketingowymi. Moim zdaniem tak głębokie zmiany nie mogą zachodzić. Nie można zmieniać tego kodu