Dla nas Grunwald 1410 to… Grunwald - najważniejsza bitwa w dziejach rycerstwa polskiego. Tymczasem obok tradycyjnej niemieckiej nazwy bitwa pod Tannenbergiem i polskiej: bitwa pod Grunwaldem w litewskiej historiografii przyjęła się nazwa žalgirio mūšis (bitwa pod Žalgirisem). Od początku XX wieku historycy litewscy mają nieco inne poglądy na wydarzenia z upalnego dnia 15 lipca 1410. Mało tego niektórzy białoruscy historycy dziś także są zaniepokojeni, że obok tych nazw brakuje białoruskiej. Mimo wszystko ich propozycja – bitwa pod Dubrowną (Dąbrównem) nie przyjęła się nawet w samej Białorusi.
Chcesz posłuchać więcej ciekawych historii w formie audio, subskrybuj nasz podcast https://podcasts.apple.com/pl/...oraz na innych największych platformach, w tym YT https://www.youtube.com/channe...
![595878395a67414241423878_1626262193qjbBGD4WIBTQGgYHACpmMx.jpg](https://www.wykop.pl/cdn/c0834752/595878395a67414241423878_1626262193qjbBGD4WIBTQGgYHACpmMx.jpg)
(Na zdjęciu "Grunwald" Wojciecha Kossaka wiszący w Muzeum Wojska Polskiego. To mniej znana ilustracja bitwy, na pierwszym planie choćby znajduje się tatarski wojownik)
Już w pierwszych litewskich przeglądach historii Litwy, które pojawiły się jeszcze w XIX w., bitwa została oceniana jako najważniejsze wydarzenie w historii ich narodu. S. Daukantas pisał, że „w tej bitwie zginęła wielkość Krzyżaków, do której oni nigdy nie powrócili”. „Przyszedł nareszcie czas zrujnować moc Krzyżaków” – tak zaczął opowiadanie o bitwie pod Grunwaldem Jonas Mačiulis Maironis. „Ten dzień jest wielkim dniem naszej historii” – wyjaśniał też J. Bielinis.
Juozas Gabris-Paršaitis omawiający okoliczności i przebieg bitwy pod Grunwaldem twierdził, że kluczowym momentem bitwy było cofnięcie się pułków litewskich i tatarskich, przyjęcie przez Litwinów głównego uderzenia i zadanie Krzyżakom „ostatniego śmiertelnego ciosu”.
W roku 1930 badacz i pułkownik Stasys Zaskevičius ogłosił bardziej radykalne studium o bitwie pod Grunwaldem. Wysnuł wniosek o większej liczebności wojska litewskiego i twierdził, że liczyło ono 40–45 tys. żołnierzy. Podał, że wśród 40 tys. 25 tys. stanowili etniczni Litwini, 10 tys. Rusini i 5 tys. Tatarzy. Liczebność polskiego wojska szacował na 12 do 15 tys. żołnierzy (autor skłaniał się ku 15 tys.). Liczebność wojsk najemnych określił na 5 tys. Ogółem w szeregach wojsk sprzymierzonych było 57–65 tys. wojowników. Wojsko krzyżackie liczyć miało około 50 tys. rycerzy.
Później litewscy historycy byli jeszcze bardziej radykalni w ocenach, określając liczebność wojsk polskich na zaledwie 2 tys. jazdy konnej, a siły litewskiego wojska na 40 tys. wojowników. Ponadto podkreślano, że o zakończeniu bitwy zadecydowały zalety wojskowości Europy wschodniej w przeciwieństwie do ciężkozbrojnego i kończącego swoje dni rycerstwa Europy Zachodniej. Wielką wagę przywiązywano do zastosowanego przez Witolda manewru pozornej ucieczki, którego nauczył się od swoich tatarskich sojuszników.
I tu przechodzimy do sedna sprawy, gdyż jeszcze dalej posunęli się historycy w czasach ZSRR gdy Litwa była sowiecką republiką. Twórcą sowieckiej wersji bitwy pod Grunwaldem w Historii Litewskiej SRR (wyd. 1953 i 1957) był Juozas Žiugžda. Realia XV w. bezlitośnie dopasował do sowieckich zapotrzebowań, tworząc opowieść, że na pomoc zakonowi niemieckiemu spieszą „różni wrogowie wolnych narodów – feudałowie z Francji, Anglii, Belgii i z innych krajów Europy Zachodniej”. Zamiast o wojsku litewskim używał anachronicznych pojęć „pułki litewskie, białoruskie, ukraińskie i ruskie”. Ideologiczne akcenty są jeszcze bardziej wyraźne w pierwszej wersji J. Žiugždy, w której się mówiło, że Niemcom udało się przełamać opór pułków litewskich, sytuację zaś uratowało i o końcu bitwy przesądziło męstwo trzech pułków smoleńskich. W drugiej wersji, gdzie jest mowa o odstąpieniu wojsk litewskich, J. Žiugžda już przytoczył zdanie niektórych badaczy, że „ucieczka wojska litewskiego była taktycznym manewrem” i podkreślał dzielność nie tylko pułków smoleńskich, lecz i powrót litewskich pułków na pole walki. We wnioskach nie zapomniał jednak podkreślić, że „zwycięstwo pod Grunwaldem poświadczyło, jak ważne było dla narodu litewskiego iść wspólnie z narodami słowiańskimi, zwłaszcza z narodem ruskim”. W ten sposób bitwa pod Grunwaldem była adaptowana do potrzeb propagandy sowieckiej.
Do tematu bitwy pod Grunwaldem mocno powrócono po roku 1990, po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. W tym roku ukazała się nowa obszerniejsza wersja monografii M. Jučasa “Bitwa pod Grunwaldem”. Historyk dogłębnie zbadał wszystkie aspekty bitwy. Szeroko omówił jej przyczyny, poczynając od ogólnych, jak trwająca sto lat wojna Litwinów z Krzyżakami, i kończąc na bezpośrednich – walce o Żmudź. Pisząc o przygotowaniach do wojny, autor dokonał przeglądu działań dyplomatycznych, sposobu gromadzenia wojsk, ich uzbrojenia, poruszył kwestię dowodzenia wojskiem w czasie bitwy.
Autor stwierdza, że „możliwa największa liczba jazdy to 18 tys. konnicy polskiej, 11 tys. litewskiej i 21 tys. krzyżackiej; ogółem po obu stronach walczyło około 50 tys. wojska konnego i około 10 tys. piechurów”. Według Jučasa król Jagiełło w walce nie uczestniczył, ograniczył się do roli reprezentacyjnej, natomiast „o dowództwie Witolda w boju dość obrazowo mówią źródła historyczne”. Książę litewski podlegał naszemu królowi, lecz to „Jagiełło przekazał Witoldowi dowodzenie wyprawą”. Zarazem M. Jučas uznaje Jagiełłę nie tylko za wodza politycznego, lecz i za naczelnego dowódcę wojsk, także stwierdza, że jego zwlekanie z rozpoczęciem walki było ważnym taktycznym posunięciem: „Jagiełło i Witold mieli swój plan i czekali na atak wojsk krzyżackich. Ulrich von Jungingen nie zrozumiał ich taktyki i dał się sprowokować”.
Komentarze (6)
najlepsze
Ten ich słowiański język to dopiero 500 lat
Komentarz usunięty przez moderatora