W III–II wieku p.n.e. obszary pod Krakowem stały się miejscem kontaktu różnych tradycji kulturowych. Najpierw pojawili się tu Celtowie, którzy zakładali osady na lessowych terenach nad górną Wisłą. Z czasem na te same obszary napłynęła ludność kultury przeworskiej. Znaleziska archeologiczne wskazują, że obie społeczności mogły funkcjonować obok siebie, a nawet współdzielić przestrzeń osadniczą. Różniły się m.in. obrzędami pogrzebowymi, jednak w codziennym życiu dochodziło do przenikania się wpływów. Region ten stał się ważnymPokaż całość

Rolnictwo ziem nad Wisłą w starożytności było zaskakująco zróżnicowane i elastyczne. Uprawy nie opierały się na jednym zbożu ani jednym modelu gospodarowania, lecz na świadomym doborze roślin do lokalnych warunków. Obok pszenicy pojawiały się żyto, jęczmień, owies i proso, a każde z nich pełniło inną rolę w codziennej gospodarce. Ważnym elementem były także rośliny strączkowe, które wspierały dietę i kondycję pól. Len i konopie łączyły funkcje spożywcze z rzemiosłem, stając się podstawąPokaż całość

Wróżby należały do ważnych sposobów podejmowania decyzji w dawnych społecznościach Europy. Źródła rzymskie opisują losowanie znaków wyciętych na kawałkach drewna oraz obserwowanie zachowania ptaków i koni. Szczególne znaczenie miały święte konie utrzymywane w gajach i sanktuariach, których zachowanie interpretowali kapłani i przywódcy wspólnot. Podobne praktyki znamy także z późniejszych opisów religii ludów połabskich. Kronika Thietmara wspomina o wyroczni w Radogoszczy, a inne źródła o rytuałach w Arkonie na Rugii. Pokazuje to, jakPokaż całość

Hematyt to naturalna ruda żelaza o charakterystycznym czerwonym kolorze. Już w pradziejach był wykorzystywany jako barwnik. Po rozdrobnieniu tworzył intensywną czerwoną mączkę używaną do malowania ciała, przedmiotów oraz prawdopodobnie także w działaniach rytualnych.

Szczególne znaczenie miały okolice rzeki Kamiennej i Gór Świętokrzyskich, gdzie występowały bogate złoża hematytu. Rejon Rydna koło Skarżyska był miejscem pozyskiwania tego surowca już w paleolicie.

Tysiące lat później te same obszary stały się centrum starożytnej metalurgii żelaza. RudyPokaż całość

Na północ od rzymskiego limesu rozciągał się świat Barbaricum - mozaika ludów i wspólnot pozostających poza bezpośrednią władzą Imperium. Rzym bardzo często próbował wpływać na sytuację po drugiej stronie granicy nie poprzez podboje, lecz dzięki układom klientelnym zawieranym z elitami barbarzyńskimi.

Krótki materiał o tym, jak działał ten system i dlaczego był tak ważny dla relacji między Rzymem a ludami Barbaricum:

#historia #archeologia #starozytnosc #rzymPokaż całość

Od kilku miesięcy rozwijam projekt Totem Studio - do obejrzenia jest już ponad sto krótkich narracyjnych materiałów o życiu w Barbaricum i okresie wpływów rzymskich. Tworzę głównie shorty inspirowane archeologią, dotyczące m.in. gospodarki, handlu, rzemiosła, wierzeń, kontaktów z Rzymem oraz różnych ludów zamieszkujących ziemie dzisiejszej Polski i ich sąsiadów.
Tym razem zrobiłem odcinek o dymarkach świętokrzyskich - największym znanym ośrodku produkcji żelaza w europejskim Barbaricum.

#archeologia #historia #Pokaż całość