Przygotowanie mąki było jedną z podstaw codziennego życia dawnych społeczności, dlatego pojawienie się żaren obrotowych miało ogromne znaczenie dla funkcjonowania osad. Pozwalały one znacznie sprawniej mielić ziarno i z czasem stały się powszechnym elementem świata kultury przeworskiej.

Na ziemiach dzisiejszej Polski odkryto wyjątkowo dużo takich znalezisk. Kamień do ich wyrobu pozyskiwano między innymi w rejonie Ślęży, a gotowe żarna trafiały później do odległych osad. Gdy brakowało odpowiedniego surowca, wykorzystywano nawet duże głazyPokaż całość

W dolinie niewielkiej Mogielanki, dopływu Pilicy, archeolodzy odkryli jedno z najbardziej niezwykłych miejsc kultowych związanych z ludnością kultury przeworskiej z okresu rzymskiego. Stanowisko znajduje się niedaleko wsi Otaląż w powiecie grójeckim.

Na miejscu odsłonięto rozbudowany kompleks obrzędowy obejmujący drewniane pomosty prowadzące ku wodzie, wydzielony palisadą plac rytualny, paleniska, kamienne bruki oraz kopiec ziemny. Całość sprawia wrażenie starannie zaplanowanej przestrzeni przeznaczonej do zgromadzeń i ceremonii odbywających się nad brzegiem rzeki.

Wśród znalezisk znalazły się fragmentyPokaż całość

W III–II wieku p.n.e. obszary pod Krakowem stały się miejscem kontaktu różnych tradycji kulturowych. Najpierw pojawili się tu Celtowie, którzy zakładali osady na lessowych terenach nad górną Wisłą. Z czasem na te same obszary napłynęła ludność kultury przeworskiej. Znaleziska archeologiczne wskazują, że obie społeczności mogły funkcjonować obok siebie, a nawet współdzielić przestrzeń osadniczą. Różniły się m.in. obrzędami pogrzebowymi, jednak w codziennym życiu dochodziło do przenikania się wpływów. Region ten stał się ważnymPokaż całość

Rolnictwo ziem nad Wisłą w starożytności było zaskakująco zróżnicowane i elastyczne. Uprawy nie opierały się na jednym zbożu ani jednym modelu gospodarowania, lecz na świadomym doborze roślin do lokalnych warunków. Obok pszenicy pojawiały się żyto, jęczmień, owies i proso, a każde z nich pełniło inną rolę w codziennej gospodarce. Ważnym elementem były także rośliny strączkowe, które wspierały dietę i kondycję pól. Len i konopie łączyły funkcje spożywcze z rzemiosłem, stając się podstawąPokaż całość

Wróżby należały do ważnych sposobów podejmowania decyzji w dawnych społecznościach Europy. Źródła rzymskie opisują losowanie znaków wyciętych na kawałkach drewna oraz obserwowanie zachowania ptaków i koni. Szczególne znaczenie miały święte konie utrzymywane w gajach i sanktuariach, których zachowanie interpretowali kapłani i przywódcy wspólnot. Podobne praktyki znamy także z późniejszych opisów religii ludów połabskich. Kronika Thietmara wspomina o wyroczni w Radogoszczy, a inne źródła o rytuałach w Arkonie na Rugii. Pokazuje to, jakPokaż całość

Hematyt to naturalna ruda żelaza o charakterystycznym czerwonym kolorze. Już w pradziejach był wykorzystywany jako barwnik. Po rozdrobnieniu tworzył intensywną czerwoną mączkę używaną do malowania ciała, przedmiotów oraz prawdopodobnie także w działaniach rytualnych.

Szczególne znaczenie miały okolice rzeki Kamiennej i Gór Świętokrzyskich, gdzie występowały bogate złoża hematytu. Rejon Rydna koło Skarżyska był miejscem pozyskiwania tego surowca już w paleolicie.

Tysiące lat później te same obszary stały się centrum starożytnej metalurgii żelaza. RudyPokaż całość

Na północ od rzymskiego limesu rozciągał się świat Barbaricum - mozaika ludów i wspólnot pozostających poza bezpośrednią władzą Imperium. Rzym bardzo często próbował wpływać na sytuację po drugiej stronie granicy nie poprzez podboje, lecz dzięki układom klientelnym zawieranym z elitami barbarzyńskimi.

Krótki materiał o tym, jak działał ten system i dlaczego był tak ważny dla relacji między Rzymem a ludami Barbaricum:

#historia #archeologia #starozytnosc #rzymPokaż całość

Od kilku miesięcy rozwijam projekt Totem Studio - do obejrzenia jest już ponad sto krótkich narracyjnych materiałów o życiu w Barbaricum i okresie wpływów rzymskich. Tworzę głównie shorty inspirowane archeologią, dotyczące m.in. gospodarki, handlu, rzemiosła, wierzeń, kontaktów z Rzymem oraz różnych ludów zamieszkujących ziemie dzisiejszej Polski i ich sąsiadów.
Tym razem zrobiłem odcinek o dymarkach świętokrzyskich - największym znanym ośrodku produkcji żelaza w europejskim Barbaricum.

#archeologia #historia #Pokaż całość