Runda 543
Pomorskie zmierzy się z łódzkim
Skórcz vs Łask

Skórcz - Historycznymi wariantami nazewniczymi miasta były kolejno: Schorcz, Scoricz, Schoritz, Schorczk, Skorcz, Skorczke, Skurcz i Skorć. W XIV w. powstał w mieście gotycki kościół. W czasie wojny trzynastoletniej w 1458 w bitwie pod Skórczem Polacy odnieśli zwycięstwo nad Krzyżakami. Za czasów I Rzeczypospolitej Skórcz był wsią królewską Korony Polskiej. Po I rozbiorze Polski w zaborze pruskim. W 1866 w Skórczu powstał pierwszy na Pomorzu Gdańskim polski Bank Ludowy. Skórcz powrócił do Polski po odzyskaniu niepodległości, w 1920, kiedy do miasta wkroczyły wojska gen. Józefa Hallera.

ŁaskPokaż całość

Runda 542
Kujawsko-pomorskie zmierzy się z podkarpackim
Pakość vs Jasło

Pakość - Podczas międzywojnia Pakość była ośrodkiem drobnego handlu. Dużą rolę dla miasta odgrywała turystyka i rekreacja. Według pierwotnych planów, powstałych przed wybuchem II wojny światowej, główna linia obrony przed III Rzeszą miała być obsadzona przez Armię "Poznań" dowodzoną przez gen. Tadeusza Kutrzebę i miała przebiegać na odcinku Gołańcz-Żnin-Barcin-Pakość-Janikowo-Strzelno-Kruszwica-Gopło-Warta. Jednak założenia te szybko uległy zmianie. W sierpniu 1939 roku w Pakości utworzone były punkty mobilizacyjne Wojska Polskiego. Przez miasto, w kierunku Kruszwicy i dalej nad Bzurę przemieszczały się jednostki należące do dwóch dywizji piechoty Wojska Polskiego. Po zajęciu miasta w pierwszej połowie września Niemcy przywrócili nazwę Pakosch i rozpoczęli w ramach Intelligenzaktion likwidację miejscowej inteligencji. W czasie okupacji zniszczono synagogę. Armia Czerwona zdobyła Pakość 21 stycznia 1945 roku. Niemcy podczas odwrotu wysadzili w powietrze most kolejowy.

JasłoPokaż całość

Runda 541
Wielkopolskie zmierzy się z mazowieckim
Tuliszków vs Płock

Tuliszków - Na przestrzeni XIX wieku znacznie wzrosła w mieście liczba ludności oraz nastąpiło ożywienie życia gospodarczego. Na początku XIX wieku w Tuliszkowie osiedlili się wyznawcy wiary mojżeszowej, w 1807 roku było ich 16 (2,6%) a w 1827 – 51 (5,5%). Jednak w 1870 roku miasto zostało pozbawione przez władze rosyjskie praw miejskich, a w 1881 roku dotkliwie zniszczone przez pożar. Na początku XX wieku Tuliszków liczył już 2 tysiące mieszkańców oraz 170 domów. Prawa miejskie zostały przywrócone po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w roku 1919. W roku 1921 społeczność żydowska liczyła 260 osób. W okresie przed II wojną światową miasto osiągnęło liczbę 2600 mieszkańców, którzy utrzymywali się głównie z pracy na roli, a częściowo z rzemiosła i drobnego handlu.

PłockPokaż całość

Runda 540
Pomorskie zmierzy się z lubuskim
Debrzno vs Drezdenko

Debrzno - Pierwsze wzmianki dotyczące Debrzna pochodzą z XII w. Osada leżała w granicach średniowiecznej Polski, następnie w XIV w. została zajęta przez Krzyżaków. W 1354 roku miasto otrzymało prawa miejskie z nadania wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode. Po wybuchu powstania przeciw Krzyżakom, w 1454 miasto uznało władzę króla Polski. Podczas wojny trzynastoletniej obronione przed Krzyżakami w 1455, jednakże z czasem ponownie utracone. W 1461 miasto zdobył Kazimierz IV Jagiellończyk, a w 1462 roku Debrzno zostało zajęte przez wojska krzyżackie i było oblegane przez wojska Korony Polskiej przez 8 dni, ale nie zostało zdobyte. W 1464 Krzyżacy opuścili miasto, uprzednio je grabiąc i paląc. W wyniku zapisów II pokoju toruńskiego zostało włączone w granice Polski, a po dwunastu latach król Polski potwierdził prawa miejskie Debrzna. Miasto leżało w granicach województwa pomorskiego Korony Polskiej. W 1587, 1620 i 1648 miały miejsce pożary miasta.

DrezdenkoPokaż całość

Runda 539
Podkarpackie zmierzy się z kujawsko-pomorskim
Przemyśl vs Rypin

Przemyśl - Druga połowa wieku XIX przyniosła ożywienie gospodarcze, a przełomem było poprowadzenie w 1861 Kolei galicyjskiej im. Karola Ludwika łączącej Wiedeń z Krakowem oraz Lwowem. W 1872 otwarto zaś Pierwszą Węgiersko-Galicyjską Kolej Żelazną, która poprzez Zagórz i Przełęcz Łupkowską umożliwiła bezpośrednie połączenie z Budapesztem. Miasto znacznie się rozbudowało poza dawny obszar murów miejskich. W 1883 roku Leopold Hauser wydał Monografię Miasta Przemyśla. Do końca panowania austriackiego Przemyśl pozostał trzecim co do wielkości i znaczenia miastem Galicji, po Lwowie i Krakowie.

RypinPokaż całość

Runda 538
Zachodniopomorskie zmierzy się z opolskim
Złocieniec vs Opole

Złocieniec - W czasach Bolesława Krzywoustego przebiegała tędy granica Pomorza i Wielkopolski. W XIII tereny te zostały zajęte przez Brandenburgię. Pierwsza wzmianka o Złocieńcu pochodzi z 1311 r. Prawa miejskie od 1333 r. Od XIV w. własność Wedlów, a od XVI w. Borków. Przebiegała tędy tzw. Droga Margrabiów biegnąca do Drawska. Miasto zdobył Władysław Jagiełło, który obsadził miasto polską załogą obronną. W 1431 zdobyli je Krzyżacy. W 1657 przez miasto przeszła tzw. pogoń hetmana Stefana Czarnieckiego, która ścigała Szwedów. Od XVIII rozwój produkcji sukna, w 1838 uruchomiono mechaniczną tkalnię z przędzalnią o napędzie parowym. Po II wojnie światowej zniszczenia obejmowały 20% zabudowy.

OpolePokaż całość

Runda 537
Małopolskie zmierzy się z podkarpackim
Limanowa vs Ropczyce

Limanowa - 6 września 1939 r. do miasta wkroczyły wojska niemieckie, a tym samym rozpoczął się okres okupacji niemieckiej, od początku naznaczonej licznymi egzekucjami cywilów. W wyniku reformy administracyjnej, związanej z utworzeniem Generalnego Gubernatorstwa, Limanowa utraciła status miasta powiatowego. Ukształtowanie terenu w okolicach Limanowej sprzyjało działalności partyzanckiej, która też intensywnie się tam rozwinęła, w 1944 r. pojawiły się także dywersyjne oddziały sowieckie. W ramach przyjętej przez III Rzeszę polityki wykorzystania obszaru G. Gubernatorstwa na potrzeby wojenne i w oparciu o urządzenia zamkniętej rafinerii, zorganizowano w Limanowej dużą bazę przeładunkową paliw płynnych dla frontu wschodniego. Miasto, tak jak cały teren zlikwidowanego powiatu limanowskiego, objęte też było akcją tzw. Goralenvolku, która – inaczej niż na terenie Podhala – nie przyniosła żadnych rezultatów. Limanowa została wyzwolona spod okupacji niemieckiej 19 stycznia 1945 r.

RopczycePokaż całość

Runda 536
Dolnośląskie zmierzy się z podlaskim
Strzegom vs Kolno

Strzegom - Wiek XIX to okres wielkiego rozwoju miasta i szybkiego uprzemysłowienia. W 1816 Strzegom został miastem powiatowym. Lata 1870–1914 to bardzo pomyślny okres: powstają nowe fabryki, ulice, place, budynki, rozwija się przemysł kamieniarski. Wzrost ekonomiczny wspierany jest przez infrastrukturę transportową: powstają połączenia kolejowe z Ząbkowicami Śl. i Legnicą (1856), Bolkowem (1890) i Malczycami (1895). W 1888, w związku z budową estakady kolejowej, zniszczone zostały pozostałości zamku z XIII-XVI w., zrujnowanego w toku wojny trzydziestoletniej (1618–1648). W 1905 r. w mieście żyło 13 427 osób, w zdecydowanej większości Niemców. W Strzegomiu mieszkali też Polacy – Ślązacy, czego dowodem były wydawane w oficynie wydawniczej braci Urban wydawnictwa w języku polskim, w tym czasopismo „Dla Wszystkich”, w którym bez zgody niemieckich cenzorów zamieszczano polskie utwory patriotyczne.

KolnoPokaż całość

Runda 535
Wewnętrzna bitwa w dolnośląskim
Oleśnica vs Gryfów Śląski

Oleśnica - Początki Oleśnicy nie są znane, jednak już w 1214 r. istniała osada targowa, a w 1230 r. wymieniony został gród obronny, będący od 1247 r siedzibą kasztelana. Po podziale księstwa śląskiego znalazła się ona w księstwie wrocławskim. Prawa miejskie uzyskała 22 lutego 1255 roku – książę wrocławski Henryk III Biały wskazując zasadźców Alberta i Richolfa, nadał lokację na prawie średzkim dla Civitas nostra Olsnicz. Od 1294 roku należała do księstwa głogowskiego. W 1313 r. Oleśnica stała się stolicą samodzielnego księstwa oleśnickiego pod władzą księcia Bolesława, a następnie w 1320 r. miastem rezydencjalnym księcia Konrada I. Za panowania Piastów oleśnickich rozpoczęto budowę zamku, murów obronnych i świątyń.

GryfówPokaż całość

Runda 534
Pomorskie zmierzy się z lubelskim
Prabuty vs Piaski

Prabuty - 1330 – lokacja miasta na prawie chełmińskim, budowa ratusza, 1342-1345 – budowa synagogi (działa do 1853), 1375 - pożar trawi połowę miasta, 1378–1402 – budowa kaplicy zamkowej pw. Najświętszej Marii Panny, 1381 – w drodze do Rzymu zatrzymuje się w Prabutach litewski książę Świdrygiełło, 1450 – przystąpienie miasta do Związku Pruskiego, 1404 – założenie szkoły zamkowej, później miejskiej, 1414 – w Prabutach przebywa król Władysław Jagiełło,1451 – biskup pomezański Caspar wygania z Prabut zwolenników antykrzyżackiego Związku Pruskiego, 1458 – w czasie wojny trzynastoletniej w Prabutach zawarty zostaje rozejm polsko-krzyżacki.

PiaskiPokaż całość

Runda 533
Dolnośląskie zmierzy się z zachodniopomorskim
Milicz vs Dobra (pow. łobeski)

Milicz, ze względu na swoje strategiczne położenie na szlaku handlowym był w centrum uwagi władzy książęcej, jak i kościelnej. W XIII w. po części był własnością biskupią, po części książęcą. Doszło do sytuacji, że w Miliczu było dwóch kasztelanów (książęcy i kościelny) i aby rozstrzygnąć spór o ich uprawnienia, doszło do rozmów przedstawicieli obu stron. Po ustaleniach podpisano ugodę 26 VI 1249 roku. W rezultacie której zwiększyły się uprawnienia kasztelana kościelnego kosztem władzy książęcej. Po 1300 roku, jak wykazały badania nawarstwień i ceramiki grodowej po prawej stronie Baryczy nie znaleziono dalszych śladów użytkowania osady, co oznacza, że została opuszczona. Od czasów Bolesława Krzywoustego Milicz należał do ziemi śląskiej i był siedzibą kasztelanii. W latach 1164–1358 należał do Księstwa wrocławskiego, wymieniony jako jedno z miast przypadłych księciu Bolesławowi Wysokiemu.

DobraPokaż całość

Runda 532
Dolnośląskie zmierzy się ze śląskim
Lubań vs Racibórz

Lubań - 1707 – w Lubaniu przez dwa tygodnie gościł król Stanisław Leszczyński, 1734 – iluminacja Lubania na cześć króla Polski i elektora saskiego Augusta III Sasa, w lipcu 1807 roku Napoleon Bonaparte gościł pierwszy raz w Lubaniu. Drugi raz przyjechał w sierpniu 1813 roku, 1815 – miasto stało się częścią pruskiej prowincji Śląsk, 1854 – powstanie zakładów ceramicznych, luty–maj 1945 – w ramach operacji dolnośląskiej w walkach z niemieckimi wojskami o Lubań uczestniczył między innymi 6 Gwardyjski Korpus Pancerny z 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. W wyniku walk miasto uległo zniszczeniu w około 60%. Walki o Lubań rozpoczęły się 17 lutego, do końca lutego miasto zdobyła Armia Czerwona, lecz 6 marca odbili je Niemcy, utrzymując je do kapitulacji 8 maja. 8 marca 1945 – Joseph Goebbels przybył do Lubania i na rynku miasta gratulował 16-latkowi otrzymania Krzyża Żelaznego 2 klasy.

RacibórzPokaż całość

Runda 531
Dolnośląskie zmierzy się ze śląskim
Piława Górna vs Jastrzębie-Zdrój

Piława Górna - Osada w XIX w. stała się miejscowością robotniczą w związku z szybkim rozwojem przemysłu włókienniczego oraz wydobyciem i obróbką kamienia na tych terenach. W październiku 1858 miejscowość otrzymała połączenia kolejowe, a w 1860 zbudowano tu dworzec. Również w XIX wieku zbudowano sieci gazową oraz elektryczną. Piława stała się atrakcyjna ze względu na walory krajoznawcze i uznanie wartości wód leczniczych w pobliskim Przerzeczynie-Zdroju. 17 maja 1879 miało miejsce niecodzienne wydarzenie. Spadł bowiem tutaj meteoryt, nazwany Gnadenfrei.

Jastrzębie-ZdrójPokaż całość

Runda 530
Mazowieckie zmierzy się z łódzkim
Łomianki vs Tuszyn

Łomianki - Początki osadnictwa w tej okolicy datowane są na X–XI wiek. Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1418. Od XV–XVI wieku osadnictwo mennonickie. Prywatna wieś szlachecka, w 1739 roku należała do Lubomirskich. W XVIII wieku istniała tu prochownia założona przez generała Alojzego Fryderyka von Brühla. Przed II wojną światową wieś wielonarodowościowa – Polacy, Niemcy, Żydzi. W 1924 przeniesiono tu kościół i parafię z Kiełpina, w 1929 otwarto kolej Warszawa – Młociny – Palmiry. W czasie II wojny światowej miejsce walk w 1939 i w 1944.

TuszynPokaż całość

Runda 529
Zachodniopomorskie mierzy się z lubelskim
Gryfice vs Chełm

Gryfice - W XIV w. Gryfice stały się pośrednim członkiem Hanzy. W latach 1394–1401, miasto brało udział w zwalczaniu piratów, tzw. „Braci Witalijskich” W XV i XVI wieku kilkakrotnie dochodziło do sporów połowowych i handlowych z położonym na północ od Gryfic – Trzebiatowem. W 1464 Otton III nadał Gryficom przywilej bicia własnej monety, którego miasto nigdy nie wykorzystało. Po reformacji – w 1534 kościół farny stał się własnością Kościoła luterańskiego. Przemarsz wojsk brunszwickich w latach 60. XVI w. przez Gryfice (I wojna północna) – spowodował wiele zniszczeń i strat w gospodarce miejskiej, a w dalszej kolejności, regres gospodarczy trwający do 2. połowy XVII wieku. W 1595 i 1620 miały miejsce rebelie, podniesione przez niezadowolonych rzemieślników.

ChełmPokaż całość

Runda 528
Małopolskie zmierzy się z dolnośląskim
Skawina vs Ząbkowice Śląskie

Skawina - 1651/52 – w Skawinie miała miejsce wielka zaraza, w ciągu dwóch lat liczba mieszkańców zmniejszyła się o ponad połowę. 1655 – spalenie Skawiny przez Szwedów, zniszczenie m.in. zamku kazimierzowskiego. 1683 – miasto było punktem zbornym husarii polskiej, udającej się pod Wiedeń. Przegląd wojsk na rynku skawińskim przez króla Jana III Sobieskiego. 1772 – Skawina znalazła się w granicach zaboru austriackiego. 1802 – powstał cmentarz parafialny w Skawinie. 1815 – wielki pożar miasta (zniszczeniu uległ kazimierzowski kościół parafialny – odbudowano go dopiero w 1826 r.). 1816 – kasata klasztoru tynieckiego – Skawina weszła w skład dóbr cesarskich. 1831 – epidemia cholery w Skawinie.

ZąbkowicePokaż całość

Runda 527
Zachodniopomorskie zmierzy się ze śląskim
Drawsko Pomorskie vs Cieszyn

Drawsko Pomorskie pod koniec II wojny światowej zostało zdobyte w nocy z 4 na 5 marca 1945 r. Podczas walk według oficjalnych danych zginęło 16 żołnierzy polskich, a 26 zostało rannych. Należy jednak przypuszczać, iż liczba poległych polskich żołnierzy była większa, gdyż burmistrz Drawska J. Zieliński podawał, iż na terenie miasta było 40 grobów żołnierzy polskich. Walki żołnierzy polskich o Drawsko zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic po 1945 r. "DRAWSKO 4 - 5 III 1945". W wyniku walk zabudowa i substancja miejska uległy zniszczeniu w ok. 50%.

CieszynPokaż całość

Runda 526
Małopolskie zmierzy się z opolskim
Radłów vs Ujazd

Radłów - W miejscowości znajdują się mogiły żołnierzy uczestniczących w I wojnie światowej i II wojnie światowej. W tutejszej szkole przez całą noc z 7 na 8 września 1939 bronił się osamotniony oddział składający się z 6 oficerów i kilkunastu szeregowych (prawdopodobnie z I batalionu 48 pułku piechoty). Po odrzuceniu wielokrotnych wezwań do poddania się obrońcy zostali spaleni miotaczami ognia wraz z budynkiem. Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto zamieszkiwały 2742 osoby

UjazdPokaż całość

Runda 525
Wielkopolskie zmierzy się z małopolskim
Murowana Goślina vs Wieliczka

Murowana Goślina - W XVII w., za dziedzictwa Gurowskich Murowana Goślina stała się ośrodkiem dobrobytu i zamożności mieszkańców. Gurowski zaludnił swoje dobra, sprowadzając licznych rzemieślników. W 1736 roku Melchior Gurowski założył Hamer (dzisiejszy Raduszyn), gdzie znajdował się zakład hutniczy żelaza, wyrabiano papier, olej, mielono zboże. Powstały także w pobliżu starych wsi osady na prawie holenderskim, tak zwane olendry. W 1752 roku założono nową ulicę Zamkową (dzisiejsza Kochanowskiego) i otwarto szkołę. W 1763 cech garncarski otrzymał prawa i przywileje, zawarte w dwudziestu rozdziałach. W 1782 pozwolono osiedlić się tutaj Żydom. W 1785 roku król Stanisław August nadał miastu przywileje na jarmarki i wtedy też osiedlili się tutaj sukiennicy. W 1793 roku miasto przeszło pod panowanie pruskie. Liczyło wtedy 903 mieszkańców oraz 99 domów. Główna ulica była wybrukowana, a na Warcie znajdował się prom należący do właściciela miasta. Mieszczanie nadal trudnili się rzemiosłem i handlem, tylko niewielu zajmowało się rolnictwem.

WieliczkaPokaż całość

Runda 524
Wielkopolskie zmierzy się z warmińsko-mazurskim
Krajenka vs Elbląg

Krajenka - Największy pożar miał miejsce w 1788 roku, kiedy wypaleniu uległo praktycznie całe miasto. Krajenka rozwinęła się jednak w XVIII i XIX wieku. Organizowane były tutaj 4 jarmarki rocznie, rozwijało się rzemiosło. W XIX wieku przeprowadzono linie kolejową przez miasto. W 1773 Krajenkę zamieszkiwało 905 mieszkańców, w 1910 ponad 3400 osób. W 1929 roku otwarto tutaj szkołę polską, mimo postępującej germanizacji. Fakt ten przypłacił życiem nauczyciel tej szkoły Franciszek Gliszewski, który poniósł śmierć w obozie koncentracyjnym.

ElblągPokaż całość