Bunt więźniów w niemieckim obozie zakładał opanowanie baraków, likwidację esesmanów, zniszczenie dokumentacji. Powstanie miało być wsparte przez lokalne struktury AK. Polscy więźniowie Auschwitz mieli pokazać światu, że nie ma zgody na istnienie fabryki śmierci. Czy było to w ogóle możliwe?
Historia jakiej nie znacie to podcast oraz jeden z najpopularniejszych fanpage na polskim facebooku. Dołącz tam do nas: https://www.facebook.com/histo... Zapraszamy też do subskrypcji na You Tube: https://tinyurl.com/HISTORIAJA... lub Spotify: https://open.spotify.com/show/... ale także Google Podcasts: https://www.google.com/podcast...
Słowo Auschwitz powszechnie kojarzone jest z zagładą europejskich Żydów, ale zapominamy iż obóz został w początkowej fazie stworzony dla Polaków. Już 14 czerwca 1940 roku za druty trafił pierwszy transport polskich więźniów politycznych, 22 listopada w pierwszej egzekucji rozstrzelano ich 40. Istnienie komór śmierci i eksterminacja Żydów w tym czasie były na etapie niemieckiego planowania. Gdy w obozie śmiercią głodową ginął Maksymilian Kolbe (14 sierpnia 1941) w obozie nadal przeważającą liczbę także jeszcze stanowili Polacy. W tym czasie w Auschwitz działała podziemna organizacja Witolda Pileckiego, który dobrowolnie dostał się do tego przerażającego miejsca pod nazwiskiem Tomasz Serafiński.
„Żeby chociaż jakimś cudem z Warszawy przyfrunęło jedno słowo: można” – narzekał w swoim raporcie Pilecki. „W górze organizacji nieomal gryźliśmy palce gotując się na wszelki wypadek do rozgrywki. Gdyby wśród tamtych wybuchł bunt i opór, wtedy byśmy wszyscy przystąpili do akcji. Bunt by rozpalił szeregi – byłby to vis maior, który by nam rozwiązał ręce”.
Pilecki miał już wyznaczonego dowódcę akcji, mjr Zygmunta Bohdanowskiego. W szczytowym okresie działalności w 1942 roku założony przez Pileckiego Związek Organizacji Wojskowej liczył około 800 zaprzysiężonych więźniów. Akcja powstańcza mogła mieć miejsce już 28 października 1942 roku, gdy doszło do wystąpienia więźniów prowadzonych na egzekucję. Zginęło ich wtedy aż 280. Rotmistrz wspominał, że pięciu skazanych przed egzekucją próbowało wszcząć bunt, lecz funkcjonariusz z bloku 11, zawiadomił o wszystkim esesmanów. Po przyjściu zastrzelili buntowników jako pierwszych.
![595878395977554442784578_1625573526NlcvhZYSk38sO2sjRRSO1s.jpg](https://www.wykop.pl/cdn/c0834752/595878395977554442784578_1625573526NlcvhZYSk38sO2sjRRSO1s.jpg)
Egzekucja pod Ścianą Straceń - obraz byłego więźnia KL Auschwitz W. Siwka. Fot. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Trzeba jednak jasno powiedzieć, jakiekolwiek wystąpienie więźniów w obozie było misją samobójczą. W przeciwieństwie od ucieczki z Sobiboru zaplanowanej przez jeńców Armii Czerwonej, w Auschwitz pracowało ok 7 tys. esesmanów a obóz był największym obozem zagłady w czasie wojny. Jakiekolwiek plany wystąpienia zbrojnego – poza koniecznością walki na terenie fabryki śmierci – łączyły by się nie tylko z eksterminacją więźniów którzy uciekli, ale także masowymi egzekucjami odwetowymi oraz co najważniejsze: represjami rodzin więźniów.
Po ucieczkach nawet pojedynczych więźniów Niemcy potrafili wyznaczać 10 innych i skazywać dla przykładu na śmierć głodową. Niemcy potrafili też skierować do obozów rodziny uciekinierów. Tak m.in. trafili tam rodzicie Stanisława Gustawa Jastera, który wraz z trzema innymi skazanymi uciekł z Auschwitz w mundurze esesmana w czerwcu 1942 r. Jego ojciec dla postraszenia innych więźniów aż do śmierci za drutami nosił tabliczkę informującą iż trafił do obozu za karę, po ucieczce syna.
W książce Wójcika zwraca się uwagę na bierność i niechęć do wsparcia powstania przez działające na Śląsku polskie państwo podziemne. Mimo wszystko struktury i możliwości bojowe KG AK we wsparciu takiej misji były ograniczone. Przy tym zakłady I.G. Farbenwerk Auschwitz w Monowicach przy obozie w Auschwitz-Birkenau były uznane z za strategiczne dla niemieckiego przemysłu militarnego, gdyż produkowały syntetyczną benzynę i kauczuk. To zapewniało znacznie silniejsze zabezpieczenie wojskowe.
Perspektywa walki zbrojnej i wybuchu powstania wewnątrz obozu była jednak żywa także po ucieczce Pileckiego. W maju 1943 utworzono wspólną organizację – Grupę Bojową Oświęcim, na czele której stanął Józef Cyrankiewicz, późniejszy premier PRL. Rada Wojskowa Oświęcim przygotowywała plany powstania w obozie opierające się na zrywie więźniów ze wsparciem partyzantów poza obozem. Rada miała nawet plan podjęcia próby wysadzenia kominów krematoryjnych, aby choć na trochę wstrzymać machinę fabryki śmierci.
Do największego, ale i tragicznego w skutkach buntu w Auchwitz doszło dopiero 7 października 1944. Próba ucieczki w KL Auschwitz II-Birkenau, zorganizowana przez Żydów z Sonderkommando, czyli brygady zajmującej się obsługą komór gazowych. Żydzi podpalili krematorium oraz zaatakowali esesmanów. Części udało się przeciąć ogrodzenie i wydostać z obozu, ale szybko zostali wytropieni przez esesmanów i zamordowani. Ogółem w walce zginęło około 250 Żydów, spośród nich przywódcy i organizatorzy buntu, m.in. Załmen Gradowski i Józef Deresiński. Straty esesmanów wyniosły trzech zabitych i kilkunastu rannych. Władze obozowe tytułem represji zamordowały kolejnych 200 więźniów.
Komentarze (1)
najlepsze