Księżyc zyskał nowy krater wielkości dwóch boisk - i to całkiem niedawno. 🔭

Wiosną 2024 r. w powierzchnię Księżyca uderzył obiekt, pozostawiając krater o średnicy 222 metrów - mniej więcej tyle, ile dwa boiska piłkarskie ustawione obok siebie. Nie zauważono go od razu. Dopiero jesienią 2025 r. porównano comiesięczne zdjęcia całego Księżyca wykonane przy podobnym oświetleniu. Pozwoliło to wychwycić różnicę względem wcześniejszych obrazów. Późniejsze zdjęcia w wysokiej rozdzielczości pokazały odsłonięte warstwy gruntu orazPokaż całość

Spadający atom zostawił ślad, który zgadza się z przewidywaniem grawitacji Einsteina. ⚛️

W tym eksperymencie po raz pierwszy bezpośrednio zmierzono efekt grawitacji w spadającym obiekcie kwantowym. Zespół ochłodził chmurę atomów rubidu niemal do zera absolutnego i rozdzielił falę związaną z każdym atomem na dwie części. Jedna została unieruchomiona, a druga spadała swobodnie, jak rzucona piłka. Potem połączono je z powrotem; sposób nakładania się części ujawnił maleńką różnicę w rytmie fali. Zmierzona różnica zgadzałaPokaż całość

U myszy udało się odtworzyć film wyłącznie z aktywności pojedynczych komórek mózgu. 🧠

Badanie nie polegało na czytaniu w myślach, lecz na odtworzeniu obrazu z aktywności komórek w korze wzrokowej myszy. To obszar mózgu odpowiedzialny za widzenie. Zwierzętom pokazywano filmy, a w korze wzrokowej rejestrowano pracę pojedynczych neuronów, czyli komórek nerwowych. Model matematyczny przewidywał najpierw, jak komórki reagowałyby na pusty ekran. Różnicę między przewidywaniem a rzeczywistą aktywnością wykorzystano do stopniowego dopasowywania pikseli początkowoPokaż całość

Zaprojektowany nanopor MspA-FPBA rozpoznaje pojedyncze cząsteczki cukrów, aminokwasów, peptydów i rybonukleotydów. 🧫🧬

Zespół z Nanjing University zmodyfikował nanopor MspA, umieszczając w nim pojedynczy adaptor FPBA. Gdy cząsteczki wiążą się z adaptorem, zmieniają przepływ jonów, a charakterystyka skoków prądu zdradza ich tożsamość. Układ rozpoznaje 21 aminokwasów, cztery rybonukleotydy, cztery cukry oraz peptydy. Uczenie maszynowe rozdziela nawet prolinę i metioninę z dokładnością 98,8% oraz 99,4%. Praca ukazała się w Nature Biotechnology.

Potencjalnie uprości analizę mieszanin, diagnostykęPokaż całość

Pierwsze elektryki w Wielkiej Brytanii przejeżdżały mniej kilometrów i służyły krócej niż spalinowe. ⚡🌍

W Nature Communications przeanalizowano dane każdego elektryka w Wielkiej Brytanii i porównano przebieg oraz żywotność z autami spalinowymi i hybrydami. Pierwsza generacja elektryków wypadała słabiej pod tym względem, ale jej ślad w całym cyklu życia i tak był niższy. Sieć transformerowa wytrenowana na tych danych oszacowała dla obecnych elektryków 88 g CO2e/km, wobec 254 - 270 g dla spalinowychPokaż całość

W drgającym rezonatorze mechanicznym zaobserwowano skokowe przejścia kwantowe między stanem podstawowym a pierwszym wzbudzonym. ⚛️

W Science opisano eksperyment, w którym nadprzewodzący kubit sprzężono dyspersyjnie z nanomechanicznym rezonatorem. Zamiast mierzyć wychylenie, mierzono energię rezonatora metodą kwantowego pomiaru niedemolującego, powtarzalnie odczytując liczbę fononów. Technika transfer-print dała czas życia mechanicznego T1 = 2,1 ms i przesunięcie dyspersyjne 328 kHz na fonon. Udało się przygotować stan jednofononowy z 85% wiernością i zobaczyć skoki między pierwszym wzbudzonymPokaż całość

Open-1B pozwala niezależnie odtworzyć każdy krok treningu na zwykłym sprzęcie z dokładnością do bitu. 🤖💻

Modele open source mają problem z odtwarzalnością: mimo publikacji wag, danych i przepisów nie da się dowieść, że checkpoint powstał z tego przepisu. Arytmetyka zmiennoprzecinkowa nie jest łączna, a determinizm frameworków nie przenosi się między sprzętami. To zostawia furtkę na ukryte dane, stronniczość lub backdoory. Open-1B wprowadza audytowalność: wymusza kolejność redukcji jąder GPU, partii danych w klastrze iPokaż całość

Emisja nieulotnych cząstek ponad 14 nm z silników LEAP-1A spadła tysiąckrotnie względem spalania bogatego. 🌍🛠️

Zespół zmierzył w powietrzu emisję cząstek z silników LEAP-1A na Airbusach A319neo i A321neo, zasilanych paliwem konwencjonalnym i zrównoważonym paliwem lotniczym SAF. Spalanie ubogie zmniejszyło emisję nieulotnych cząstek większych niż 14 nm o trzy rzędy wielkości wobec spalania bogatego. Przy spalaniu bogatym liczba cząstek sadzy rosła wykładniczo wraz z zawartością wodoru w paliwie, z różnicami między silnikami. EmisjaPokaż całość

W badaniu czytelniczym asysta RADAR zwiększyła czułość 26 radiologów o około 10 procent. 🩺🤖

RADAR to generalistyczny model wizyjno-językowy, wytrenowany na ponad 400 tysiącach badań CT jamy brzusznej z kontrastem i 15 milionach par obraz-tekst powiązanych z anatomią. Uczył się bezpośrednio z raportów klinicznych, bez ręcznych adnotacji. W testach wewnętrznych i zewnętrznych, w wielu ośrodkach, osiągał wysoką skuteczność dla 18 struktur anatomicznych i 146 zmian obrazowych. To skalowalne, wszechstronne i interpretowalne rozwiązanie. OpisanoPokaż całość

W inicjalizacji LLaMA memrystorowy rozkład SVD ma 41,6 razy wyższą efektywność i jest 23,1 razy szybszy. 💻🛠️

W Nature Communications opisano architekturę SREA, która łączy algorytm SVD z pamięcią obliczeniową na memrystorach. SVD to matematycznie optymalny sposób kompresji danych, ale klasycznie wymaga iteracyjnego mnożenia macierzy i ciągłego przenoszenia danych. Memrystory liczą w miejscu pamięci, jednak przy SVD pojawiały się dryf numeryczny i reszty po deflacji. DPM ogranicza dryf, VPR redukuje reszty. W testach:Pokaż całość

Mini-moduł perowskitowy zachował 94,19% sprawności po 10 190 godzinach starzenia w warunkach ISOS-D-1. ⚡⚗️

W ogniwach perowskitowych p-i-n warstwa SAM, czyli samoorganizująca się monowarstwa, poprawia selektywność dziur, ale słabe wiązania sprzyjają agregacji i degradacji. W Science Advances zespół użył szablonów bogatych w aminy, tworzących usieciowaną sieć donor-akceptor. Wzmocnione oddziaływania kulombowskie z polimerowymi aminami równomiernie rosną SAM, ograniczają agregację i ekspozycję podłoża. Bez hermetyzacji mini-moduł utrzymał 94,19% sprawności po 10 190 h (ISOS-D-1) iPokaż całość

Entanglement swapping zadziałał przez pięć węzłów, choć tymi samymi światłowodami płynęły zwykłe dane. ⚛️💻

Zespół m.in. z Caltech i Fermilab multipleksował splątane fotony w paśmie C, kodowane w binach czasu, razem ze zwykłymi sygnałami optycznymi metodą DWDM. Cztery odcinki po 10 km tworzyły pięciowęzłowy przekaźnik kwantowy, a każdym światłowodem jednocześnie płynęło 10 Gb/s danych klasycznych. Autorzy zmierzyli kompromis między wiernością splątania a szumem Ramana, generowanym przez mocne światło klasyczne. Udało się przeprowadzić entanglementPokaż całość

Zaprojektowano od zera białka wiążące wolne cukry - jedno z nich rozróżnia antygeny grup krwi. 🧫

Projektowanie białek od zera świetnie radzi sobie z celami hydrofobowymi, ale wymyka się mu to, co polarne i elastyczne: nawodnione powierzchnie i cukry. Nowa metoda, latent generative search, steruje modelem generatywnym Proteina-Complexa w czasie wnioskowania, poszukując rozwiązań nagradzanych wyższą przewidywaną siłą wiązania. Model koduje sekwencję i strukturę razem, w ciągłej przestrzeni ukrytej, więc odpada etap inverse folding.Pokaż całość

Długie konteksty w agentach AI rozbijają się o prefill, pamięć KV i transfer danych. 🤖💻

W agentach działających długo dominują ogromne wejścia. Wcześniejsze prace obniżyły koszt obliczeń na długim kontekście, ale prefill, czyli wstępne przetworzenie promptu, nadal jest drogi. Duże pamięci KV obciążają HBM, SSD i pasmo przesyłu. DeepSeek-V4.1-Flash proponuje mocniejszą kompresję KV cache, by zmniejszyć te koszty naraz. To pytanie o utrzymanie długich kontekstów przy realnych ograniczeniach sprzętu.

Jeśli się sprawdzi, długie agentyPokaż całość

Analiza ponad 50 000 pacjentów onkologicznych ujawniła dwa odrębne tryby dziedziczenia toksyczności terapii systemowej. 🩺🧬

W Memorial Sloan Kettering duży model językowy przetworzył ponad 50 000 historii leczenia, tworząc MSK-Tox: zasób częstości, czasu i stopnia toksyczności terapii przeciwnowotworowych. Sześć zdarzeń - zapalenie płuc, niewydolność nadnerczy, toksyczność wątroby, zapalenie jelita grubego, nadczynność i niedoczynność tarczycy - tworzy różne krajobrazy zależne od nowotworu, schematu i kontekstu. Cechy przed leczeniem pozwalają przewidywać ryzyko indywidualnie. Wykryto dwaPokaż całość

W ludzkim płacie czołowym kwas retinowy tworzy pętlę autoregulacyjną wyznaczającą granicę kory przedczołowej i ruchowej. 🧠🧬

W Nature zespół z Yale zbadał ludzki dorsolateralny PFC w połowie ciąży, między 13. a 24. tygodniem po zapłodnieniu. Łącząc jednokomórkowe multiomowe profilowanie RNA i chromatyny, mapowanie miejsc wiązania receptorów RARA, RARB i RXRG oraz dane BrainSpan, zbudował sieć genów zależnych od kwasu retinowego. Wyszło z niej pięć modułów: jeden aktywny w środku ciąży, związany z rozwojemPokaż całość

92 antyprotony przewieziono drogą na dystansie 7,5 km w pułapce Penninga - bez straty ani pogorszenia próżni. ⚛️

Antyprotony to cząstki o masie protonu, ale z przeciwnym ładunkiem. W CERN-ie bada się je w pułapkach Penninga, gdzie ultrapróżnia i pola magnetyczne umożliwiają precyzyjne porównania materii i antymaterii. Fluktuacje pola magnetycznego w Fabryce Antymaterii ograniczają jednak czułość testów symetrii CPT. Zespół BASE-STEP zbudował kriogeniczną, otwartą i transportowalną pułapkę. Przewieziono w niej 92 antyprotony pozaPokaż całość

Cztery dekady danych z USA: modyfikowane genetycznie kukurydza, soja i bawełna zmieniły geografię amerykańskiego rolnictwa. 🧫🌍

Zespół przeanalizował cztery dekady plonów kukurydzy, soi i bawełny w USA, porównując odmiany konwencjonalne z genetycznie zmodyfikowanymi. Średnie plony okazały się wyższe, a różnice między kolejnymi latami mniejsze - pola reagowały stabilniej na kaprysy pogody. Co ważniejsze, w uprawach GE produkcja rzadziej przesuwała się na północ, tam, gdzie klimat staje się łagodniejszy. Analiza w Nature Climate ChangePokaż całość

Runtime JustFit na 24 GiB MacBooku obsłużył kontekst 212 992 pozycji z modelem Qwen3.8-27B MXFP4. 🤖💻

JustFit, runtime inferencji oparty na MLX, nie utrzymuje całego stanu w pamięci, lecz zarządza nim just-in-time. KVExec kompresuje wykonanie KV, PhaseSwap steruje rezydencją komponentów, a StateTrans zachowuje stan przy przejściach. To działa niezależnie od kwantyzacji wag. Na MacBooku M4 Pro z 24 GiB trzy przebiegi ukończyły 196 608 tokenów wejścia i 16 384 wyjścia, zwiększając kontekst jednegoPokaż całość

Energia słoneczna zamienia słoną wodę w pitną, a sól osadza się jako ciało stałe, nie solanka. 🛠️⚡

Nowy system odsalania napędzany energią słoneczną zamienia wodę morską w słodką. Zamiast wylewać stężoną solankę, odzyskuje niemal całą pozostałą sól w formie stałej, więc nie powstaje szkodliwy odpad. Technologia oczyszcza się sama, co ogranicza osadzanie kryształów na powierzchniach. Można też odzyskiwać cenne minerały, na przykład lit.

Daje słodką wodę bez szkodliwej solanki i szansę na odzysk litu.

https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260915100137.htmPokaż całość