[ukojenie]

Wiedzieliście, że patrząc na końcówkę nazwy miejscowości można niemal bezbłędnie określić, czy jesteśmy na północy, czy na południu Polski?
To jedna z najbardziej niezwykłych, a jednocześnie najstarszych granic językowych w naszym kraju. Mazury, Pomorze, Kujawy i Wielkopolska pełne są nazw zakończonych na ‑owo, podczas gdy Małopolska, Śląsk i Podkarpacie to królestwo końcówek ‑ów.
Ta różnica nie ma nic wspólnego z rozbiorami czy nowożytną historią. Jej źródła sięgają średniowiecza, kiedy powstawały pierwsze nazwy dzierżawcze – określające, do kogo należała osada.
Wtedy dominował rodzaj nijaki, bo mówiono o „siole” czy „polu” (np. Janowo pole). Dlatego pierwotnie w całej Polsce funkcjonowały nazwy z końcówką ‑owo.
Przełom nastąpił w XV wieku. W dialektach południowych małopolskich i śląskich zaczęto postrzegać osadę nie jako „pole”, lecz jako gród, czyli coś o rodzaju męskim. W efekcie dawne ‑owo zaczęło przechodzić w ‑ów. Tak z historycznego Krakowo narodził się dzisiejszy Kraków, a z Tarnowo – Tarnów.
Północ Polski okazała się znacznie bardziej konserwatywna językowo. Tamtejsze dialekty nie przyjęły nowej formy i zachowały średniowieczne ‑owo.
Dlatego dziś mamy:
Tarnowo na północy vs Tarnów na południu,
Janowo vs Janów,
Tomaszewo vs Tomaszów.
Granica między ‑owo a ‑ów jest więc śladem dawnej ewolucji dialektów, która przetrwała ponad pół tysiąca lat.
To jedna z najciekawszych tajemnic polskiej toponimii widoczna na każdej mapie, choć mało kto wie, skąd się wzięła.

#ciekawostki #lingwistyka #jezykpolski #polska #geografia

[fantazm]

@ukojenie: I to jest ciekawa ciekawostka! Nigdy nie zwróciłem na to uwagi. Wejherowo, Władysławowo... Człowiek coś tak jakby widział, a nie widział.

[dos_badass]

@ukojenie: sosnowiec

[ukojenie]

@fantazm: No nie? Też nigdy nie zwróciłem na to uwagi.

[Aguirre_gniew_brzozy]

@ukojenie: leć w goronce. na tym śmietniku takie wpisy to złoto

[Gaboleusz]

@ukojenie: oprócz Dziwnowa ( ͡° ͜ʖ ͡°)

[venomik]

@ukojenie: @fantazm @Aguirre_gniew_brzozy @ukojenie
Tego jest troszkę więcej. Końcówki 'ew' czy 'ino/yno' też mają swoją dominującą przestrzeń na mapie.
Gracze geoguessr zrobili nawet stosowną mapkę na potrzeby rozpoznawania gdzie się jest:

[TeoriaPraktyki]

@ukojenie: jak przyjechałam z północy na południe to moją uwagę zwróciło jak dużo miejscowości ma w nazwie -owice.

[p00tinMalpaRU]

@Gaboleusz: oraz Człuchowa i Bytowa

[ludu-moj-ludu]

@ukojenie: Ty synek, jak ty taki chitry na wiedze, to powiedz ojcu, dlaczego jest Wrocław i Włocławek, i jest Inowrocław, a ni mo Inowłocławka?

[Adam_Konarski_z_Katowic]

@ukojenie: należy dodać że północ południe dzieli polska linia produkcji keczupu

[ukojenie]

@ludu-moj-ludu:

[SeRnity]

@ukojenie:

Granica między ‑owo a ‑ów jest więc śladem dawnej ewolucji dialektów, która przetrwała ponad pół tysiąca lat.

Hmm nie ma potwierdzenia tego na starszych mapach, a przynajmniej nie ma żadnych miejscowości z koncówką -owo, gdzie z -ów jest kilka. Trzeba by może przestudiować nazwe po nazwie, kiedy to owo zaczęto zapisywać.
Też przecież jest Sieraków i Sierakowo, gdzie ten pierwszy jest bardziej na północ.

[marcelus]

@ukojenie przecież ten slop nie ma nic wspólnego z prawdą xD

[red7000]

@ukojenie:

[espu]

A -wice?

[enron]

@ukojenie na północ nad Krakowem za to Raciborowice, Więcławice, Pielgrzymowice, Zdzięsławice, Zagórzyce, Sieborowice... Było więcej bo północne osiedla/dzielnice to Mistrzejowice, Krzesławice, Zesławice ( ͡º ͜ʖ͡º)

[Hole_to_another_universe]

@ukojenie @fantazm @Aguirre_gniew_brzozy ciekawostka na poziomie 6-latka. Mieliście dodatkowy czas na sprawdzianach prawda?

[teh_m]

@ukojenie: Radymno.

[MosMaus]

@ukojenie: Dlaczego stosujesz formę "pół tysiąca lat" zamiast "pięćset lat" ? Być może dopuszczalne językowo ale mega irytujące.