Po 63 dniach - epilog.

Aspekt wojskowy

Z punktu widzenia czysto wojskowego decyzja o wybuchu powstania była naiwna, opierała się na słabych przesłankach. Dysproporcja sił była ogromna. Nagły atak na Niemców byłby uzasadniony jedynie wtedy, gdyby w jego wyniku zostały przejęte przeprawy mostowe i nastąpiłoby natychmiastowe uderzenie na miasto sowieckich sił pancernych zmierzających ze wschodu ku Wiśle. Wymagałoby to pełnej współpracy i koordynacji działań Armii Czerwonej z Armią Krajową.

Mniej więcej w
źródło: comment_9NPD2qYzjbcC0hTZhPfQMR2OyX1HOUef.jpg
5 października, czwartek

Ostatnie oddziały żołnierzy Armii Krajowej zebrane na Placu Politechniki wychodzą z Warszawy.

Odmaszerowanie do niewoli oddziałów 28 dywizji piechoty AK, ze Śródmieścia jest to ok. 11 700 żołnierzy, sztabu Komendy Głównej i Korpusu AK, 6 generałów: Tadeusz Komorowski, Tadeusz Pełczyński, Antoni Chruściel, Tadeusz Kossakowski, Kazimierz Sawicki, Albin Skroczyński. Ogółem zgodnie z raportem dowodzącego wzięto do niewoli 17 tysięcy 443 powstańców w tym 2028 oficerów. Kilka tysięcy powstańców wyszło z
źródło: comment_QYkh8ZlOyrTQlXtJhmmMS71GMObyaRsj.jpg
4 października, środa

Rada Ministrów podjęła uchwałę o 2-tygodniowej żałobie narodowej; rozpoczęła się tego dnia. Powodem - klęska Warszawy.

Nadany został ostatni (10-minutowy komunikat) Błyskawicy. Następnie radiostacja została zniszczona przez kierownika zespołu - Jana Georgicę (ps. Grzegorzewicz).

#kalendariumpowstaniawarszawskiego #powstaniewarszawskie #historia #iiwojnaswiatowa #zdjeciazwojny #fotohistoria
źródło: comment_yBVe0KEuHSCoWvsgtHFMOpgXeyQZkYf3.jpg
2 października, poniedziałek

Godz. 20.00 czasu niemieckiego (21.00 czasu polskiego) ustają działania wojenne w Warszawie.
Po 63 dniach walki - cichnie wszystko...

Wraz z upadkiem powstania kończy działalność Harcerska Poczta Polowa.
Jej archiwum zostało zakopane w metalowych skrzynkach na podwórzu posesji Wilcza 41 (po wojnie wydobyte przez Służbę Bezpieczeństwa PRL i nie ujawnione).

Ze Śródmieścia wychodzi około 16.000 cywilów.

Rozpoczyna urzędowanie komisja łącznikowa mająca za zadanie uregulowanie dalszych spraw dotyczących opuszczenia przez
źródło: comment_U6XScLkD3WR10X9r9xIBmmq8WBLWZeZQ.jpg
1 października, niedziela

Pierwszy dzień zawieszenia broni.

Ulicami: Grzybowską, Piusa XI, Śniadeckich i Al. Jerozolimskimi wychodzi pierwszego dnia zawieszenia broni zaledwie 8.000 osób spośród ludności cywilnej. Według obliczeń von dem Bacha stolicę miało opuścić w dniach 1 i 2 października, ok. 200-250 tys. osób, tymczasem wyszło ok. 3-4%.

Dzień upływa na reperowaniu zniszczonych mundurów, poszukiwaniu ciepłej odzieży, ukrywaniu archiwów i szukaniu bliskich.

Bezpośrednio po godz. 20.00, a więc po upływie terminu zawieszenia
źródło: comment_ONoI8H1389JkrhFmmaWbDbgntfJM8Gvf.jpg
30 września, sobota

Rano, bez przygotowania artyleryjskiego, Niemcy wykorzystując zaskoczenie obsadzają teren spółdzielni "Zgoda" na ul. Słowackiego 35/43. Następnie, po silnym ostrzale artyleryjskim, wyprowadzają silne uderzenie na ul. Słowackiego, Gdańską i pl. Wilsona. Od świtu trwa walka o każdy dom na Żoliborzu.

Powstańcy bronią się jeszcze w okolicach ul. Mickiewicza i Krasińskiego. Niemcy atakują pl. Wilsona.

Oddziały płk "Żywiciela" próbują przebić się na brzeg Wisły i ewakuować się na praską stronę. Działająca
źródło: comment_Vfm16c3bCpcRsl1wzUHuKb4gxoOBUN7r.jpg
29 września, piątek

Od świtu ostrzeliwane są polskie stanowiska na Żoliborzu.

Po godzinnym, huraganowym ogniu artyleryjskim siły 19 Dolno-Saksońskiej Dywizji Pancernej uderzają na Żoliborz. Z rąk do rąk przechodzi fabryka Opla na ul. Włościańskiej, ciężkie walki toczą się o bloki "Zgoda" i "Zimowe Leże" na ul. Słowackiego, o klasztor Zmartwychwstanek przy Krasińskiego, którego obrońcy tracą około 200 żołnierzy.

Po naporem czołgów powstańcy wycofują się z "Twierdzy Zmartwychwstanek" na rogu Krasińskiego i Stołecznej,
źródło: comment_bpsH7tpGE6c7yrMFUwHz0pk1emndsSFO.jpg
28 września, czwartek

Trzykrotnie liczebniejsze od powstańców siły gen. Kallnera przygotowują się do generalnego natarcia na Żoliborz. Wspierać je ma kilkadziesiąt czołgów, wiele dział i broń ciężka.

Wojska niemieckie koncentrują się na Marymoncie oraz przy Instytucie Chemicznym.
Ciężkie walki trwają w okolicach ul. Krasińskiego i pl. Wilsona.

Oddziały śródmiejskie z powodzeniem odpierają nieprzyjacielskie ataki na Towarowej, Królewskiej, przy Politechnice.
Kilka godzin trwa zwycięski dla powstańców bój o plac Trzech Krzyży.

W Kampinosie
źródło: comment_6d5BwsdiOM2h2cPsorNbNTbHsKA24RtQ.jpg
27 września, środa

Wobec beznadziejnej sytuacji militarnej i groźby zagłady ludności cywilnej mjr Kazimierz Szternal "Zryw", pełniący aktualnie funkcję dowódcy Mokotowa, wysyła parlamentariuszy. Po uzyskaniu od gen. von dem Bacha żądanych gwarancji około godziny 13.00 Mokotów kapituluje. Do niewoli idzie nieco ponad 1.000 powstańców, którzy trafiają do obozu w Skierniewicach.
Ludność cywilna transportowana jest poprzez teren Wyścigów Konnych do obozu w Pruszkowie.

Duża grupa powstańców Mokotowa błądzi w labiryncie kanałów i wychodzi
źródło: comment_OCqZYkoJRmCOl9fJ5xbgKbMgKjKLFAs2.jpg
26 września, wtorek

Atak Niemców koncentruje się na Mokotowie, w pozostałych dzielnicach panuje względny spokój.

Zmasowany szturm nieprzyjacielski doprowadza do rozbicia sił powstańczych na Mokotowie, których straty przekraczają już 70 procent. Obrońcy ściśnięci zostają w obszarze między Kazimierzowską, Ursynowską, Puławską i Różaną. W godzinach popołudniowych podczas lokalnego zawieszenia broni, opuszcza Mokotów około 9.000 osób spośród ludności cywilnej.

Ppłk Józef Rokicki "Karol" nie otrzymawszy odpowiedzi na depeszę z prośbą o zezwolenie na ewakuacje
źródło: comment_Kl7lpk0cV6uSMCqbkJ6CAcdNVoPicFJf.jpg
25 września, poniedziałek

Rano Niemcy przysyłają do komendanta Mokotowa ppłk Józefa Rokickiego "Karola" wziętych do niewoli oficerów AK jako parlamentariuszy z propozycją kapitulacji. Rozmów jednak nie podjęto.

Na Mokotowie cały dzień toczą się niezwykle zacięte walki. Niemcy wrzynają się w polską obronę 600-metrowym klinem. Dochodzi do walk wręcz. Niektóre obiekty kilkakrotnie przechodzą z rąk do rąk.
Zdziesiątkowane oddziały powstańcze nie są w stanie utrzymać pozycji. Pada "Alkazar", Niemcy docierają do Parku Dreszera,
źródło: comment_KavyjtNrNkp4fDp9WsPMUTyA8Rl3NLMJ.jpg
24 września, niedziela

Himmler wygłasza przemówienie, w którym porusza sprawę Powstania Warszawskiego.

Walka ta jest najcięższą spośród tych, jakie prowadziliśmy od początku wojny. Można ją porównać z walką uliczną o Stalingrad. Wybrniemy z tego. A potem Warszawa - stolica, głowa, inteligencja tego byłego 16, 17-milionowego narodu Polaków będzie zniszczona, tego narodu, który od 700 lat blokuje nam Wschód. A wówczas historyczny problem polski nie będzie już ważnym problemem dla naszych dzieci. Wydałem
źródło: comment_cc9cTW2lSrRYuoKIXlgT3PAZ1two3Nzb.jpg
23 września, sobota

Niemcy zajmują Górny Czerniaków.

Ustaje walka na przyczółku czerniakowskim. Nieliczni powstańcy przepływają w nocy Wisłę wpław. Pozostali, w większości ranni, dostają się w ręce niemieckie. SS-mani rozstrzeliwują lub wieszają ponad 200 rannych powstańców, łączniczek i sanitariuszek. Wśród zamordowanych jest ks. Józef Stanek "Rudy" kapelan "Kryski" powieszony przez Niemców na własnym szaliku. Reszta jest pognana w kierunku al. Szucha.
Mjr Łatyszonek i grupa żołnierzy 9 pp LWP idzie do niewoli.
źródło: comment_eRoj9h3kiI14jfCENikLYiXzTrBQ1zNE.jpg
22 września, piątek

Przez cały dzień 150-osobowa załoga dwóch ostatnich powstańczych redut przyczółka czerniakowskiego odpiera niemieckie szturmy. Udaje im się dotrwać do nocy, kiedy to próbują przedostać się na prawy brzeg. Ewakuacja nie dochodzi jednak do skutku.
W nocy kilkunastu powstańców z oddziałów "Radosława" przebija się z przyczółka "górą" przez niemieckie pozycje i dociera do Śródmieścia.

Oddziały niemieckie gen. Rohra szykują się do zmasowanego uderzenia na pozycje powstańcze na Mokotowie.

Na Mokotowie,
źródło: comment_9356Kb3jFQ0h3NKFPDD0h8Mx9dfH3Kxw.jpg
21 września, czwartek

Kolejny atak Niemców na pozycje polskie na Czerniakowie.
Powstańcy pod dowództwem kpt. Ryszarda Białousa "Jerzego" i "Berlingowcy" mjr Stanisława Łatyszonka bronią się na ulicy Solec i Wilanowskiej. Niemcy po zaciętej walce zdobywają domy Wilanowskiej 3/5, 6 i 4.
Garstka obrońców przyczółka nie ma już sił ani możliwości przeciwstawiania się atakom wroga. W ręce Niemców dostają się kolejne domy przy Wilanowskiej. W rękach powstańców pozostaje już tylko skrawek 250 metrów
źródło: comment_fjMu9BKezCvgUcyeiJ33C3lONvqPje6r.jpg
20 września, środa

Zostaje utworzony Warszawski Korpus AK pod komendą gen. bryg. Antoniego Chruściela "Montera". Komenda Główna AK i Komendy Obwodów ujawnia też nazwiska swoich oficerów wychodząc tym samym z konspiracji.

Trwają ciężkie walki na Czerniakowie. Resztki oddziału "Radosława" i "Berlingowcy" odpierają ataki niemieckie wzdłuż ulicy Wilanowskiej. W nocy ppłk Jan Mazurkiewicz "Radosław" z niezdolnymi do walki, ale mogącymi jeszcze chodzić, 200 powstańcami wycofuje się kanałami z Powiśla Czerniakowskiego na Mokotów. Pozostali,
źródło: comment_ksKTR72NDUux6ZJKjFY6Zu0c1Fd7punq.jpg
19 września, wtorek

Na Czerniakowie silne niemieckie natarcie wzdłuż ul. Wilanowskiej i Zagórnej. Przy wsparciu lotnictwa i artylerii Niemcy opanowują kilka domów na Idźkowskiego, Zagórnej i Solcu.
Powstańcy i żołnierze I Armii z najwyższym wysiłkiem utrzymują fragment wybrzeża w rejonie Zagómej i Wilanowskiej.

Ppłk Jan Mazurkiewicz "Radosław" rozpoczyna częściową ewakuację swoich oddziałów kanałami na Mokotów.

Po południu pod zasłoną dymną i przy wsparciu artyleryjskim, wyrusza z Pragi na Powiśle Północne około 1.000
źródło: comment_DeRQU6BJdRGcJRoaVkf8W1A0KGhaVuMP.jpg
18 września, poniedziałek

W nocy na przyczółek czerniakowski dociera ostatnia grupa posiłkowa, 63 żołnierzy z szefem sztabu 9 pp. mjr Stanisławem Łatyszonkiem.
Na praski brzeg ewakuuje się grupę rannych.
Na Czerniakowie od rana toczy się ciężka walka o dom przy ul. Idźkowskiego 5/7.
Siły niemieckie dokonują szturmu po szturmie na pozycje obrońców przyczółka.
Resztki Baonu "Zośka" zmuszone są opuścić zniszczony "Goliatami" dom przy ul. Okrąg 2.
Powstańcy cofają się w głąb ul.
źródło: comment_N6jPMMswB5i9wHquiHJl4wHu1sISF5wD.jpg
17 września, niedziela

Niemcy wzmagają ataki na przyczółek czerniakowski.
Nad ranem na przyczółku czerniakowskim lądują kolejne oddziały 9 pp. Łącznie z przybyłymi dnia poprzedniego dociera z odsieczą ponad 1.200 dobrze uzbrojonych ludzi.
Podczas przeprawy ginie ok. 200 żołnierzy.
"Berlingowcy" wraz z AK zajmują pozycje w domach przy ul. Idźkowskiego i Zagórnej.
Obrońcy przyczółka wytrzymują wszystkie szturmy, udaje im się nawet odbić dom przy Idźkowskiego 5/7.

Na Marymoncie przeprawia się jedna kompania 6
źródło: comment_uAcAIXWongHYzSkYumQSUC249NcK2WmI.jpg
16 września, sobota

W nocy ląduje przy Solcu 300 żołnierzy 9 pp. I Armii WP. Niemal natychmiast włączają się do akcji.

Od rana czerniakowskie oddziały AK wzmocnione żołnierzami 9 pp odpierają silne ataki niemieckiej na barykadę na ul. Okrąg i Solcu zamykającą dostęp w głąb dzielnicy z kierunku północnego.
Niemcy, dążąc do szybkiej likwidacji przyczółka, wzmagają działania. Zdobywają domy przy Zagórnej 16 i przy Idźkowskiego 5/7. W związku z niemiecką zaporą ogniową
źródło: comment_7fOdlCpQBy3KNZP3gfhna04F9Hw8scVh.jpg
15 września, piątek

Zacięte walki toczą się na skrawku zajętego jeszcze przez powstańców Powiśla Czerniakowskiego.
Okrążone oddziały utrzymują teren ograniczony ulicami: Ludną - Okrąg - Czerniakowską - Zagórną. Rozdziela się ostatki amunicji i żywności.

Niemcy, wspierani lotnictwem, czołgami i bronią ciężką za wszelką cenę starają się odrzucić powstańców od linii Wisły, gdzie bronią się resztki "Radosława" i "Kryski".

Zajmując tereny Czerniakowa, Niemcy mordują wszystkich mężczyzn. W zakładach "Citroen" przy Czerniakowskiej zabijają kilkudziesięciu
źródło: comment_KmWZh1tChp6JHP22GjUmRqPeiGKgao2e.jpg
14 września, czwartek

Po 4-dniowych walkach Armia Czerwona wspólnie z I Armią WP zajmuje całą Pragę i Saską Kępę. Oddziały 1 Dywizji LWP im. Tadeusza Kościuszki zajmują centrum Pragi.

Wobec silnych ataków niemieckich na Czerniaków ppłk Jan Mazurkiewicz "Radosław" postanawia skoncentrować swoje oddziały bliżej brzegu Wisły, by w ten sposób zabezpieczyć teren, na którym armia sowiecka mogłaby uchwycić przyczółki.
Ogromne straty w ludziach uniemożliwiają obsadzenie wszystkich barykad Powiśla czerniakowskiego.
Ppłk "Radosław" podejmuje
źródło: comment_ELg61KV6Zb0fyYBlWD6crHmpOv3PDzQx.jpg
13 września, środa

W ciągu dnia pierwsze jednostki sowieckie wkraczają na Pragę.

Niemcy wysadzają warszawskie mosty. Wczesnym popołudniem Most Poniatowskiego, wieczorem mosty kolejowe - Średnicowy i Gdański, tuż przed północą Most Kierbedzia.

Czerniaków. Najcięższe niemieckie ataki dążą do oderwania pozycji powstańczych od brzegów Wisły. Niemcy masakrują ogniem tereny zajęte przez powstańców na Powiślu czerniakowskim. Systematycznie likwidują kolejne stanowiska powstańcze w rejonie Portu Czerniakowskiego i po parzystej stronie na ul. Łazienkowskiej.

Zdziesiątkowane oddziały
źródło: comment_e80aIjE1RO9mX2IpprAMBVnou4DNTPdS.jpg
12 września, wtorek

Wobec natarcia na Pragę wojsk sowieckich i polskich, gen. von dem Bach dąży do szybkiego zajęcia całego zachodniego brzegu Wisły.

Niemieckie dowództwo wstrzymuje wszelkie działania bojowe w pozostałych dzielnicach, cały nacisk kierując na Czerniaków. Znaczne siły, wspierane potężnym ogniem, nacierają na Powiśle Czerniakowskie. Toczą się ciężkie walki o Port Czerniakowski oraz gmach ZUS przy ul. Czerniakowskiej oraz Gazownię na Ludnej. Powstańcy utrzymują port czerniakowski, ale oddają zachodnią część ul.
źródło: comment_332FV66ojsa9nMLKyCguT4QhyzPeJBIl.jpg
11 września, poniedziałek

Strona polska zrywa rozmowy w sprawie kapitulacji Powstania.

Po ciężkim bombardowaniu pozycji powstańczych wróg atakuje Powiśle Czerniakowskie. Natarcie wychodzi jednocześnie z czterech kierunków: od Mostu Poniatowskiego, od stacji pomp przy Czemiakowskiej, od Sejmu w kierunku Frascati i z Muzeum Narodowego na szpital św. Łazarza.
Celem dwóch ostatnich szturmów jest odcięcie Powiśla Czerniakowskiego od Śródmieścia.

Niemcy rozpoczynają natarcie na Górny Czerniaków. W jego wyniku od strony Stacji Pomp oraz z
źródło: comment_uHUvzebOrnDGKUvqU6ndThOqB5wv44yO.jpg