KSeF a naruszenie konstytucji RP - analiza prawna

Zgodnie z art. 51 ust. 2 Konstytucji RP władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić ani udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Przepis ten stanowi jeden z filarów ochrony tzw. autonomii informacyjnej jednostki. W kontekście KSeF kluczowe znac

Czy obowiązkowy KSeF mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 51 ust. 2 Konstytucji RP?

Art. 51 Konstytucji – przepis fundamentalny

Zgodnie z art. 51 ust. 2 Konstytucji RP władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić ani udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Przepis ten stanowi jeden z filarów ochrony tzw. autonomii informacyjnej jednostki.

W kontekście KSeF kluczowe znaczenie ma pojęcie „niezbędności”. 
Konstytucja nie posługuje się kategorią użyteczności, efektywności ani wygody organów podatkowych. 
Oznacza to, że samo wskazanie fiskalnego celu nie przesądza jeszcze o konstytucyjnej dopuszczalności danego rozwiązania.

Zakres danych gromadzonych w KSeF – więcej niż ewidencja

Obowiązkowy KSeF zakłada bieżące przekazywanie do systemu faktur ustrukturyzowanych, zawierających pełny zestaw danych identyfikujących strony transakcji oraz jej warunki ekonomiczne. W praktyce oznacza to, że administracja skarbowa uzyskuje stały dostęp do informacji pozwalających odtworzyć:
- sieć relacji handlowych przedsiębiorcy, 
- skalę i częstotliwość obrotu, 
- strukturę działalności gospodarczej, 
- zmiany w modelu biznesowym w dłuższym horyzoncie czasu.

Choć pojedyncza faktura nie musi zawierać danych wrażliwych, ich systemowe i ciągłe gromadzenie prowadzi do powstania pełnego profilu działalności danego podmiotu. Z punktu widzenia art. 51 Konstytucji jest to już ingerencja o charakterze jakościowo odmiennym niż tradycyjne obowiązki sprawozdawcze.

Prewencyjny charakter gromadzenia danych

Jednym z głównych punktów krytyki obowiązkowego KSeF jest fakt, że dane są pozyskiwane nie w związku z konkretnym postępowaniem, lecz prewencyjnie – „na zapas”. System działa niezależnie od tego, czy wobec danego podatnika istnieją jakiekolwiek przesłanki do kontroli.

Taki model oznacza odejście od klasycznej konstrukcji prawa podatkowego, w której ujawnianie szczegółowych danych następowało:
- w ramach deklaracji podatkowych, 
- na żądanie organu,
- w związku z określoną procedurą.

W KSeF mamy do czynienia z powszechnym, automatycznym i stałym obowiązkiem raportowania, obejmującym wszystkich podatników VAT bez względu na poziom ryzyka.

Niezbędność a alternatywne środki

W dyskusji konstytucyjnej kluczowe znaczenie ma pytanie, czy ustawodawca wykazał, że tak szeroka ingerencja jest rzeczywiście niezbędna. Przeciwnicy obowiązkowego KSeF wskazują, że system podatkowy już dziś dysponuje innymi instrumentami pozwalającymi na skuteczną walkę z nadużyciami, takimi jak:
- analityka JPK, 
- kontrole oparte na analizie ryzyka, 
- obowiązki raportowe w wybranych sektorach, 
- żądania indywidualne kierowane do podatników.

W tym kontekście KSeF jawi się nie tyle jako jedyne możliwe rozwiązanie, ile jako narzędzie najbardziej ingerujące w sferę informacyjną przedsiębiorców.

Autonomia informacyjna przedsiębiorcy

Warto podkreślić, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie traci konstytucyjnej ochrony swojej sfery informacyjnej z chwilą podjęcia działalności gospodarczej. Dane zawarte w fakturach – choć mają charakter gospodarczy – odnoszą się bezpośrednio do jego aktywności zawodowej i ekonomicznej.

Obowiązkowy KSeF oznacza w praktyce pozbawienie przedsiębiorcy wpływu na moment i zakres ujawniania tych informacji, co rodzi pytania o zgodność takiego rozwiązania z konstytucyjnym standardem ochrony danych!

Wnioski

Spór wokół obowiązkowego KSeF nie dotyczy wyłącznie technologii ani efektywności administracji skarbowej. Jest to dyskusja o granicach ingerencji państwa w sferę informacyjną podatników oraz o znaczeniu konstytucyjnego kryterium niezbędności.

Niezależnie od dalszych losów projektu, warto aby debata na temat KSeF uwzględniała nie tylko argumenty fiskalne, lecz także standardy wynikające z Konstytucji RP. W przeciwnym razie ryzyko polega nie na samym systemie, lecz na utrwaleniu modelu, w którym powszechne gromadzenie danych i naruszanie Konstytucji staje się regułą, a nie wyjątkiem.

[s.....a]

Art. 51 Konstytucji to ciekawy argument, ale w praktyce sądy interpretują "niezbędność" dość szeroko przy sprawach podatkowych. Pytanie czy KSeF przejdzie test proporcjonalności - czy naprawdę potrzebujemy WSZYSTKICH danych o WSZYSTKICH transakcjach w czasie rzeczywistym, żeby skutecznie ścigać oszustwa VAT? Bo argument "dla bezpieczeństwa" można rozciągnąć do absurdu.

[nirvikalpasamadhi]

@scoria: Dokładnie tego się obawiam, rozciągania pojęcia "bezpieczeństwa" i "niezbędności" do granic absurdu. Obecnie każda zmiana prawa ograniczająca swobody obywatelskie, zmniejszająca prywatność życia, tworząca jakiś system gromadzenia danych o obywatelach itd. jest podyktowana "bezpieczeństwem i niezbędnością", przy czym państwo uważa, że "wygodne dla państwa = niezbędne", zawsze na niekorzyść obywatela. Państwo/cesarstwo/królestwo/władza nie popuści, będzie rozciągać pojęcia do samego oporu, przesuwać okno Overtona w nieskończoność, urabiać socjotechnikami opinię publiczną, generować

[s.....a]

@nirvikalpasamadhi: No i tu jest pies pogrzebany - bunt społeczny wymaga ciągłości i energii, której przeciętny Kowalski nie ma, bo musi zarabiać na kredyt. Państwo gra w grę o nieskończonym horyzoncie czasowym, my gramy do następnej wypłaty. Stąd te mikrometry.

Ale zauważ że KSeF akurat spotkał się z dość masowym oporem środowisk biznesowych - nie z powodów konstytucyjnych rzecz jasna, tylko praktycznych (koszty wdrożenia, ryzyko paraliżu gdy system padnie). Ciekawe

[FuzzyWuzzy_]

Konstytucja w tym kraju to nic nie znaczący świstek papieru o dumnej nazwie. Najlepszym przykładem ile jest warta jest nierówny wiek emerytalny. Mężczyźni, którzy według statystyk żyją średnio o 8 lat krócej od kobiet, muszą pracować 5 lat dłużej. Tyle w praktyce znaczy ta cała "równość" i "brak dyskryminacji" z jakiejkolwiek przyczyny.

[Banita77]

@FuzzyWuzzy_: To samo z uprzywilejowanymi grupami społecznymi. Prawo jest jednakowe wobec wszystkich, ale jak nie jest.

[Andzejuk]

@FuzzyWuzzy_: dla dobra społeczeństwa/rodziny/państwa. Tak TK od lat orzekał dlaczego przepisy niby w oczywisty sposób sprzeczne z konstytucją jednak nie są z nią sprzeczne. Ktokolwiek by tam nie zasiadał, to "uzasadni" każdy wyrok.

[Silence369]

Konstytucja niczego nie chroni w tym chlewie.

[oOobywatel]

@Silence369: chroni, ale naród wybrany (ʘ‿ʘ)

[slawek_s]

Ksef nie zbiera danych o obywatelach, bo faktury imienne są wyłączone z wysyłania do ksef. To po pierwsze, po drugie, kto tę rzekomą niekonstytucyjność miałby stwierdzić? TK, którego realnie nie mamy dzięki dobrej zmianie?
A po trzecie, wyznawcy doradcy podatkowego z autyzmem, naprawdę myślicie, że jeśli kiedykolwiek Memcen dojdzie do władzy, to zniesie ten obowiązek?
Wolne żarty.

[17loginbylzajety]

Memcen

@slawek_s: ten który nie potrafi wniosków finansowych złożyć? on uczy dzieci o ksefie? xDDDDDDDDDD

[SCAInet]

Ksef nie zbiera danych o obywatelach, bo faktury imienne są wyłączone z wysyłania do ksef.

@slawek_s: bzdura. Obowiązek wysyłania do ksef dotyczy podmiotu wystawiającego, a nie odbierającego.

Jeżeli dotyczy cię obowiązek używania ksef, to wszystkie faktury musisz do niego wysłać.

@pokpok: Możesz podać podstawę prawną? ( ͡° ͜ʖ ͡°)

[true-true]

Konstytucja jest dla zarządu, dla Areczka kamera w dupie.

[tombeczka]

A to znacie? ( ͡° ͜ʖ ͡°)

Z analizy rekordów DNS wynika, że komunikacja z API KSeF korzysta z infrastruktury Imperva (Thales), czyli globalnego dostawcy usług WAF/CDN. Oznacza to, że Ruch podatnik ↔ KSeF nie jest zestawiany bezpośrednio z infrastrukturą MF, ale przechodzi przez warstwę pośrednią należącą do prywatnej, zagranicznej spółki.

Dodajmy, że jest to spółka spoza obszaru UE.

https://x.com/Wbalcerzak87/status/2013954275039170904

[Sombrero_69]

@tombeczka: pewnie izrael

[Sekumbomoboko]

Polska nie jest państwem prawa. Bezprawnie dyskryminuje i dzieli obywateli na lepszych i gorszych w wielu kwestiach. Kto by się przejmował kawałkiem papieru zwanego dla pozoru konstytucją?

[serwus_piatka]

@Sekumbomoboko: np. zabiorą prawko niekonstytucyjnie, sąd orzeknie ze starosta nie miał prawa, ale to i tak za mało abyś otrzymał odszkodowanie. Musisz teraz udowodnić szkodę buahaha (￣෴￣)

[ArtVSS]

od 1 lutego na wszystko będę brał faktury na pis na nowogrodziej. zaczynając od hotdoga na stacji a kończąc na telewizorze.

[epicentrum_chaosu]

@ArtVSS: XD Hot dog będzie poza KSEFEM, a na telewizor nie będziesz miał gwarancji. W razie zwrotu gotówki, pieniądze dostanie nabywca, czyli PiS.

[epicentrum_chaosu]

@ArtVSS: Np. Electrolux.
https://www.aid-serwis.com.pl/kupiles-sprzet-na-firme-straciles-prawo-do-gwarancji/
https://www.electrolux.pl/siteassets/regional-assets/emea/poland/support/warranty/warunki_gwarancji_duzeagd_do2022.pdf
Delonghi i Krups - rok gwarancji z limitem kaw. D 12 dziennie, K 2000 kaw rocznie.

[mieszkamwkartonie]

Konstytucja? XD K---a jaka konstytucja XD No i co że jest napisane przecież im to koło c---a lata.

[JazzBlurr]

Kolejny dojazd obywateli i tyle. Zniszczyli Trybunał to nawet nie będzie kto miał orzec o niekonstytucyjności przepisów. Tak przynajmniej jak działał to chronił jako tako przez totalitarnymi zapędami rządzonym a tak to mogą robić co chcą a my możemy ich w dupę pocałować.